26/08/2026
Όταν εξημερώθηκε το σκυλί
και έγινε κατοικίδιο ''έπεσαν''
τα αυτιά του, έγραψε ο Δαρβίνος.
Σοφή παρατήρηση, ειδικά
για όσους έζησαν στις επαρχίες,
κοντά σε ζωντανά και σε κοπάδια.
Το κυνηγιάρικο σκυλί,
ο μολοσσός που φυλάει τα πρόβατα
είναι ζωντανό ραντάρ, πρωτόγονος
και ως εκ τούτου ατόφιος.
Ο βοσκός δε βάζει το σκυλί στο σπίτι,
το σέβεται αλλά δεν το βλέπει ποτέ
σαν μέρος του οίκου.
Στην πόλη όμως ο σκύλος
απώλεσε την επαφή του με τη φύση
και τον πρωτόγονο εαυτό του,
στερήθηκε
τους άγριους σκυλοκαυγάδες, το
κυνήγι του λαγού και του τσάκαλου,
ήρθε πιο κοντά στον άνθρωπο
και απομακρύνθηκε από
το παρελθόν του,
που υπέκρυπτε πάντα κάτι
το λυκίσιο και το αδάμαστο.
Ένας φίλος γιατρός,
έμπειρος στα τετράποδα,
έχει τη δική του πατέντα:
''Κοντά στο σκύλο γίνεσαι
περισσότερο άνθρωπος.''
Ο ''κάτοχος'' του σκύλου
πριν απ' όλα κατέχει ένα προνόμιο:
Το τετράποδο,
αγορασμένο σε μικρή ηλικία,
αναγνωρίζει από νωρίς
τον αφέντη του και αφοσιώνεται.
Μπορεί να παίζει με όλους
αλλά μόνο ο ''ένας'' ταράζει
τα σωθικά του.
Τον αναγνωρίζει,
τον διαισθάνεται από απόσταση,
ενίοτε τείνει
να σπάσει την αλυσίδα του
για να τον προϋπαντήσει.
Χωρίς υπερβολή,
δεν υπάρχει κάτοχος σκύλου
που να μην πιστεύει σθεναρά
ότι μέσα στο τετράποδό του
κρύβεται υπέροχα παγιδευμένο
κάτι το βαθύτατα ανθρώπινο.
Ο σκύλος - μόνο αυτός -
δίνει την εντύπωση ότι
κάποια σπάνια συμπάθεια
είναι διαλυμένη στο αίμα του.
Αυτό το οξύμωρο, με τα χρόνια,
αποβαίνει μυστικός δεσμός,
συνεννόηση χωρίς λόγια,
νοηματική γλώσσα
της συμπάθειας.
Αφοσιωμένος
στις γάτες και όχι στα σκυλιά
ο Μαλρώ ήταν κατηγορηματικός:
''Αργά ή γρήγορα όλοι οι εγωιστές
γίνονται φιλόζωοι.''
Ωστόσο η φιλία με το τετράποδο
δε γίνεται αποδεκτή ποτέ
ως φιλόζωη ιδιότητα.
Άνθρωποι που ζουν
χρόνια με το σκύλο τους,
που έχουν προσαρμόσει τις ανάγκες
και τις μετακινήσεις τους
με το τετράποδο,
ποτέ δε σκέφτονται
ότι αγαπούν ένα ''ζώο''.
Ο δεσμός με το σκύλο έχει να κάνει
με το αξεδιάλυτο κράμα
ενός ψυχισμού
εντοιχισμένου μεν στη ζωικότητα
που, παρ' ότι τετραποδίζει,
σκυλοφέρνει ή γαυγίζει,
φέρει στο βλέμμα του
μισοσβησμένα πνευματικά ίχνη.
Από τη μια μεριά
το ζώο είναι ανθρώπινο πείραμα
που έμεινε στη μέση,
ενώ από την άλλη
είναι ζωικό πείραμα
που έδωσε αποτελέσματα
ανώτερα του αναμενομένου.
Έτσι αρχίζουν τα θαύματα
αφοσίωσης και συνεννόησης
ανάμεσα στο τετράποδο
και το δίποδο.
Η προσαρμογή είναι τέλεια
και βαθύτατα ψυχική.
Η υπακοή αγγίζει
τα όρια του πάθους.
Πιο συγκεκριμένα
δε μας συγκινεί τόσο
η κυρία με το σκυλάκι,
η γραία που αγαπά το σκύλο της
γιατί δεν της απέμεινε τίποτε άλλο
να αγαπά,
αλλά η εμμονή νέων ανθρώπων
που σε κάθε περίπτωση μετακίνησης,
εκτάκτων αναγκών, ατυχιών,
το πρώτο που σκέπτονται
είναι το τετράποδο.
Η σκυλίσια αγάπη
δεν είναι μόνο αμοιβαία,
κυρίως δεν επιδέχεται ''απάτη'',
μετάπτωση, λήθη
- όσο το τετράποδο ζει και κινείται,
παραμένει πάγια ''αξία''.
Γι' αυτό όταν έρχεται
η ώρα του κυνικού θανάτου,
μιας και τα σκυλιά κατά κανόνα ζουν
πολύ λιγότερο από τον κάτοχό τους,
το πένθος είναι σκληρό,
δεν παίρνει παρηγοριά.
Ο στενός κύκλος του πενθούντος
αναρωτιέται:
''Μα τί έχασε; Τη μάνα του;
Τη γυναίκα του; Το παιδί του;''
Ασφαλώς
δεν έμεινε ορφανός, δεν έγινε χήρος,
του συνέβη όμως κάτι χειρότερο.
Έχασε ένα μύχιο στοιχείο του εαυτού του,
το οποίο ασυνειδήτως είχε επενδυθεί
στη σκυλήσια παρουσία.
Όποιος πενθεί για το νεκρό σκύλο του,
πενθεί για την προ - απώλεια
του εαυτού του.
Κωστής Παπαγιώργης
26 Αυγούστου
ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΣΚΥΛΟΥ
Το ζωγραφικό έργο
είναι του Άντριου Γουάιεθ.
