17/06/2026
🥳Το υγειονομικό σου espressάκι επιστρέφει με ένα θέμα που αφορά μεν πολύ συγκεκριμένες πληθυσμιακές ομάδες, είναι καλό δε να γνωρίζει ένα ευρύτερο κομμάτι της κοινωνίας.
🟪Vol. 13: Χορήγηση προφυλακτικής αντιρετροϊκής αγωγής για τον HIV (Pre Exposure Prophylaxis – PrEP) – Βασικές έννοιες
🦠Ο HIV (Ιός Ανθρώπινης Ανοσοανεπάρκειας) παραμένει σημαντικό υγειονομικό πρόβλημα με περισσότερες από 1 εκατομμύριο νέες περιπτώσεις ετησίως σε παγκόσμια κλίμακα. Προσβάλλει το ανοσοποιητικό σύστημα και χωρίς θεραπεία οδηγεί στο σύνδρομο AIDS. Με τη σύγχρονη αντιρετροϊκή αγωγή, το προσδόκιμο επιβίωσης των ατόμων με HIV μπορεί να φτάσει το αντίστοιχο υγιών ατόμων.
🩸🫂🤱Ο HIV μεταδίδεται αιματογενώς (π.χ. με κοινή χρήση βελονών, ξυραφιών ή σε υγειονομικά ατυχήματα), μέσω σεξουαλικών εκκρίσεων (π.χ. σεξουαλική επαφή χωρίς προφυλακτικό) και κάθετα από τη μητέρα στο παιδί (π.χ. κατά τον τοκετό ή μέσω μητρικού γάλακτος). Δεν μεταδίδεται με καθημερινή επαφή.
✅Η PrEP απευθύνεται σε HIV-αρνητικά άτομα υψηλού κινδύνου:
👬Άνδρες που κάνουν σεξ με άνδρες και έχουν σεξουαλικές συμπεριφορές υψηλού κινδύνου για τη μετάδοση του ιού (π.χ. πολλαπλοί σύντροφοι, απουσία προφύλαξης)
🏳️🌈Διεμφυλικά άτομα με σεξουαλικές συνήθειες υψηλού κίνδυνου για τη μετάδοση του ιού
👫Ετερόφυλα ζευγάρια εκ των οποίων ο/η σύντροφος είναι οροθετικός ή έχει σταθερά αυξημένη πιθανότητα έκθεσης στον ιό
🎥💲Άτομα που εργάζονται στη βιομηχανία του σεξ
💉Χρήστες ενδοφλέβιων ναρκωτικών
🧐🤔Άλλες πληθυσμιακές ομάδες που μπορεί να ωφεληθούν είναι:
🧫Ετερόφυλα άτομα που έχουν διαγνωστεί το τελευταίο έτος με άλλο σεξουαλικώς μεταδιδόμενο νόσημα (ΣΜΝ)
⚠️Ετερόφυλα άτομα που έχουν σεξουαλικές επαφές με άτομα που απασχολούνται στη σεξεργασία, είναι χρήστες ενδοφλέβιων ναρκωτικών ή αμφιφυλόφιλα άρρενα.
💊🌡️Υπάρχουν φάρμακα για PrEP τόσο σε ενέσιμη όσο και σε από του στόματος μορφή. Το πιο συχνά χρησιμοποιούμενο σχήμα είναι ένα δισκίο ημερησίως από το στόμα και υπάρχει διαθέσιμο και στην Ελλάδα. Υπάρχει και η εναλλακτική επιλογή της χορήγησης PrEP κατ’ επίκληση για μικρό διάστημα πριν και μετά τη σεξουαλική επαφή (on demand). Για ομοφυλόφιλους άνδρες, η on demand PrEP έχει ίδια αποτελεσματικότητα, ενώ για άλλες κατηγορίες δεν υπάρχουν επαρκή δεδομένα. Συνολικά, η αποτελεσματικότητα της PrEP φτάνει >99% με σωστή λήψη. Η PrEP δεν προστατεύει από άλλα ΣΜΝ.
💎Για την αρχική χορήγηση και την παρακολούθηση, τα άτομα είναι καλό να απευθύνονται σε ιατρούς με εμπειρία και πιστοποίηση στο συγκεκριμένο τομέα.
🔎ℹ️Πριν την έναρξη απαιτούνται: αρνητικός έλεγχος για HIV, ενδελεχής διερεύνηση για άλλα ΣΜΝ, βασικός βιοχημικός έλεγχος, έλεγχος συννοσηροτήτων (π.χ. οστεοπόρωσης) και αντενδείξεων.
🧑⚕️🩺🔁Κατά τη χορήγηση PrEP απαιτείται επανέλεγχος στον ένα μήνα από την έναρξη και έπειτα κάθε τρίμηνο, με κύρια ζητούμενα τον επαναληπτικό έλεγχο για HIV και κάποια άλλα ΣΜΝ, την εποπτεία της συμμόρφωσης στη θεραπεία και την παρακολούθηση πιθανών ανεπιθύμητων ενεργειών (π.χ. γαστρεντερικές διαταραχές). Ορισμένες παράμετροι μπορούν να παρακολουθούνται πιο αραιά (π.χ. βιοχημικό προφίλ και νεφρική λειτουργία ανά εξάμηνο, επαναξιολόγηση σεξουαλικών συνηθειών και συνέχιση θεραπείας κάθε 12 μήνες).
⏯️🔚Η PrEP μπορεί να διακοπεί όταν ο κίνδυνος μειωθεί (π.χ. σταθερή σχέση ή αλλαγή συμπεριφοράς). Συνιστάται αρνητικός έλεγχος για HIV πριν τη διακοπή. Ανάλογα το προφίλ του ατόμου, απαιτείται η συνέχιση PrEP για 2-7 ημέρες από την τελευταία πιθανή έκθεση στον ιό.
📝Αυτά ήταν τα βασικά για την HIV-PrEP, η οποία αποτελεί, αναμφίβολα, ένα ισχυρό εργαλείο πρόληψης, συνδυαστικά με τα υπόλοιπα μέτρα.
📖Πηγές
-ΕΟΔΥ. Πρωτόκολλο PrEPhttps://www.eody.gov.gr/images/nosimata/metadotika/protokollo-PrEP.pdf
-CDC. Clinical Guidance for PrEP 2026 https://www.cdc.gov/hivnexus/hcp/prep/index.html
-WHO. Consolidated Guidelines on HIV Prevention, Testing, Treatment, Service Delivery and Monitoring: Recommendations for a Public Health Approach https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK572729/
