Mukesh Patel Health Immunity Natural Science

Call Directions Website Contact the business

Mukesh Patel Health Immunity Natural Science Naturopath Consultant; with Ayurveda. TV shows, Health Programs,

Founder: (Since 1994) Nihar Aarogya Mandir, 7, Samadhan soc., Ranip, Ahmedabad.

Editor: Anupan Health Magazine. APPOINTMENT(ફોન ઉપર કે રુબરુ એપોઈન્ટમેન્ટ માટે)*:
7874744676, 9913230263. Established in 1994. For several years, many patients have availed naturopathy treatment free of cost.Initially started at Bakarsha’s Wadi at Pirana, Ahmedabad. Then at Swaminarayan Mandir, Ahmedabad. Here also a large number of patients took naturopathy consultations and treatment. In 1994 itself, at Sabarmati Jail, Ahmedabad, imparted Habits, Diet & Yoga training in an innovative and easy way to a batch of forty prisoners for three months while they were serving life sentence.In 2000, a centre for free naturopathy treatment was run at Preksha Vishwa Bharati Kendra ( a Jain institution) for some time where a large number of patients had benefited.From July 2011 to December 2011, several villages in Kapadwanj Taluka were provided free treatment through Nihar Charitable Trust. Be it Nihar Arogya Mandir or Nihar Charitable Trust, non affording patients have always received free treatment ( or have paid a lower fee) and this shall continue in future also.For first two years, the treatment was provided almost at free of cost level. But free treatment has its dangers. It is die-hard human nature that free services are never taken seriously and some people even make fun of it. So, some practical re-packaging was called for.As the human nature is, the new packaging was accepted quickly and seems to work far better.Several booklets published by Nihar have been freely distributed ( rather than being sold) and this has made it possible for the booklets and ANUPAN to reach more than 5,00,000 Gujarati readers.For past one year, every day morning for ten minutes , about 30,00,000 TV viewers in Gujarat, tune in to GTPL Movie Channel and are able to benefit from the naturopathy talks by Mukesh Patel.

ભગવાન બુદ્ધને બોધિ-વૃક્ષ નીચે બેસીને બ્રહ્માંડનાં રહસ્યનું જ્ઞાન થયું. બોધિગયાનાં એ વૃક્ષ અને આસપાસની જમીનનાં કણકણમાં ઊર...
05/10/2026

ભગવાન બુદ્ધને બોધિ-વૃક્ષ નીચે બેસીને બ્રહ્માંડનાં રહસ્યનું જ્ઞાન થયું. બોધિગયાનાં એ વૃક્ષ અને આસપાસની જમીનનાં કણકણમાં ઊર્જા ઉતરી ગઈ. આકાશી વીજળી તો પડતાની સાથે જ જમીનમાં ઉતરી જાય છે. અણુબોમ્બનો વિસ્ફોટ થાય પછી પેદા થતી શક્તિ તો માપી શકાય છે. પણ, કોઈને જ્યારે જ્ઞાનનો વિસ્ફોટ થાય છે ત્યારે પેદા થતી શક્તિ અમાપ હોય છે, અનંત હોય છે. એ શક્તિ વૃક્ષ, જમીન અને આસપાસની જગ્યામાં ફેલાઈ જાય છે.

આવી ઊર્જાનો, સત્યની ઉર્જાનો બ્લાસ્ટ થાય તો વૃક્ષ તરત જ ઘણી બધી ઊર્જા પકડી લે છે. કારણ, વૃક્ષના મૂળ જમીનમાં છે. અહીં જે લીમડાનો ફોટો છે એની નજીક બેસીને મહાત્મા ગાંધીએ નિયમિત પ્રાર્થના કરી છે, ધ્યાન કર્યું છે. આ વૃક્ષ નીચેનાં ઘર, હૃદય-કુંજમાં દુનિયાભરનાં લોકો આવતા, આવે છે.

મૂળ વાત કે ગાંધી આશ્રમની અંદર પ્રવેશતા જ લોકોનું મન શાંત થવા લાગે છે. આ ફોટામાં જે પ્રાર્થના સ્થળ છે ત્યાં બેસી રહેવા માત્રથી મનની અંદર એક ઊંડી શાંતિનો, "હાશ"નો અનુભવ થાય છે. મારો આ નિયમિત અનુભવ છે. અને, મારી જેમ લાખો લોકોનો પણ આવો અનુભવ છે. વૃક્ષમાં માત્ર વાઈરસ, બેક્ટેરિયા કે જંતુઓ જ નહી; પરમશક્તિ પણ રહે છે.

ખાસ સૂચના: અહીં મહાત્મા ગાંધીને કોઈની સાથે સરખાવ્યા નથી; આ લેખ તો સત્ય પ્રગટ થાય પછી જે ઊર્જાનો વિસ્ફોટ થાય એની વાત વિશે છે. એ સત્ય તમારામાં, મારામાં કે અન્ય કોઈમાં પણ પ્રગટ થઈ શકે છે. વાંચવા બદલ આભાર. મુકેશ પટેલ, નિહાર આરોગ્ય મંદિર, અપોઈન્ટમેન્ટ માટે: 7874744676, 9913230263, અમદાવાદ.

28 ડિગ્રી ટેમ્પરેચર રૂમની અંદર હોય અને એટલું જ તાપમાન રૂમની બહાર ખુલ્લામાં હોય; બંને પરિસ્થિતિ અલગ બની જાય છે. ખુલ્લામાં...
04/10/2026

28 ડિગ્રી ટેમ્પરેચર રૂમની અંદર હોય અને એટલું જ તાપમાન રૂમની બહાર ખુલ્લામાં હોય; બંને પરિસ્થિતિ અલગ બની જાય છે. ખુલ્લામાં, સૂર્યની હાજરીમાં, આપણી આસપાસ રહેલો એક એક અણું ગરમ, એનર્જીથી ભરેલો હોય છે, સૂર્યની શક્તિથી તરવરતો, ઉછળતો હોય છે.

હવામા રહેલ વાયરસ, બેક્ટેરિયા અને ઇન્ફેક્શન દરેક પળે સૂર્યની ગરમીથી નાશ પામી રહ્યા હોય, પેરેલાઇઝ થઈ રહ્યા હોય છે. જ્યારે, રૂમની અંદરનો એક એક અણુ ઠંડકથી ભરેલો, ઢીલો અને આળસુ હોય છે. બારીઓ સતત બંધ જ રહે તો એ હવા વાસી બનતી જાય છે. રુમની બંધ અને ઠંડી, વાસી હવામાં વાઈરસ અને બેક્ટેરિયા લાંબો સમય ટકી શકે છે. આપણે બહાર ન નીકળીએ તો અજાણતા જ, એની એ ચાર દીવાલોની અંદર આપણા વિચારો પણ વાસી થતા જાય છે. વાસી વિચારો વાસી ખોરાક કરતાં વધુ નુકસાનકારક બને છે. વાયુ કરતા પણ વિચારવાયુ નામની બીમારી બહુ જ ખરાબ છે. આપણાં મનની અશાંતિનો ઓડકાર ચાર ઘર દૂર સુધી સંભળાય એટલો મોટો હોય છે. કારણ, ઊંધી દિશામાં ચાલતા વિચારો આપણી વધુમાં વધુ gut, ગટને વાપરે છે જેને લીધે પાચન નબળું પડે છે, અપાનવાયુ ઉપર તરફ ચડી અને એસિડ, પિત ઓડકાર અને માથાનો દુખાવો પેદા કરે છે.

એટલે, દરરોજ "10,000 સ્ટેપ્સ ચાલી લીધા"; કેવળ એટલું માનીને રાજી ન થશો..! તમારા દરેક સ્ટેપ, તમે ક્યાં ચાલ્યા છો, ચાલતી વખતે તમારા મનની સ્થિતિ કેવી છે એની ઉપર બહુ મોટો આધાર રાખે છે. ચાલતી વખતે તમારું મોં બંધ છે કે ખુલ્લું છે એની ઉપર આધાર રાખે છે. માત્ર 10,000 સ્ટેપ્સ જ નહિ; એ કયા લેવલનાં સ્ટેપ છે, કઈ જગ્યા પર, કઈ રીતે ચાલો છો એની ઉપર તમારા આરોગ્યનો ખૂબ મોટો આધાર છે.

આવી જ વાત, રૂમની અંદર, બારીઓ બંધ રાખીને કરેલાં પ્રાણાયામ અને સૂર્યની હાજરીમાં કે વૃક્ષ નીચે બેસીને કરેલા પ્રાણાયામની છે. આવી તો બહુ બધી વાતો આમાં ઉમેરાઈ શકે છે. વાંચવા બદલ આભાર. મુકેશ પટેલ, નિહાર આરોગ્ય મંદિર, અપોઈન્ટમેન્ટ માટે: 7874744676, 9913230263, અમદાવાદ.

....."મારાથી ખોટું સહન નથી થતું..!" દરરોજ આવનારા દર્દીઓમાંથી વારંવાર, અનેક લોકો આ વાત બોલે છે. અને, ચર્ચા કરીએ તો કરોડો ...
03/10/2026

....."મારાથી ખોટું સહન નથી થતું..!" દરરોજ આવનારા દર્દીઓમાંથી વારંવાર, અનેક લોકો આ વાત બોલે છે. અને, ચર્ચા કરીએ તો કરોડો લોકો આ જ વાત કહી શકે છે. અહીં પ્રોબ્લેમ સહન કરવાનો છે જ નહિ; "કાયમ હું જ સાચી કે સાચો" એ વાત સાબિત કરવાનો છે.

આવું આપણા સૌના જીવનમાં થતું રહે છે. ઉપરનું વાક્ય આપણે બોલીએ અથવા આપણા ઘરમાંથી કોઈક બોલે છે. ખરેખર તો, દરેકનું સત્ય અલગ હોય છે. કારણ, દરેક વ્યક્તિનો આત્મા જુદો છે, એનો ઉછેર જુદો છે, એની અંદર રહેલી જીવનની ઉર્જા અલગ છે. કેટલાક લોકો સવારે વહેલા ઉઠી નાહી-ધોઈને તૈયાર થઈ જાય છે. ઘણાબધા એમના ઉઠ્યા પછી બે ત્રણ કલાક બાદ પણ ઉઠે છે.

વહેલા ઉઠનારા લોકોને કોઈ મોડું ઉઠે એ ગમતું નથી, એ વાત એમને ખોટી લાગે છે. મજાથી શરીર કહે ત્યારે ઉઠનાર લોકો એવું કહે છે કે શા માટે વહેલા ઉઠીને દુઃખી થવું..! અમે આઠ કલાક સૂઈએ તો જ અમારો થાક દૂર થાય છે, વહેલાં જાગી જઈએ તો અમને મજા નથી આવતી.

દોસ્તો, અનેક લોકો એવા છે કે જેમને સાંજ પડે અંધારું થાય પછી વધુ મજા આવે છે. અને, ઘણાબધા એવા છે કે જેમની ગાડી દિવસે પૂરપાટ દોડે છે. આવી જ વાત કામ કરવાની પદ્ધતિની છે. ઘણા લોકોને જરાય આડીઅવળી વસ્તુઓ ગમતી નથી. એટલે એવા લોકો વસ્તુઓ ગોઠવગોઠવ જ કરે છે.

"આટલા ટૂંકા જીવનમાં બધું સીધુંસટ રાખવા સિવાય, ગોઠવવા સિવાય બીજા અનેક કામો છે ને..!"; આવું વિચારનાર પણ ઘણાબધા છે. તો કરવું શું?

ફરી ફરીને ભગવાન બુદ્ધની મૌનની ભાષા આપણી મદદમાં આવે છે. આવા પ્રસંગોએ આપણે ચૂપ રહીએ એ સંસારીઓ માટેની મૌનની ભાષા છે. એ સિવાય, શ્વાસ ઉપર ધ્યાન રાખીને મનને શાંત કરવાની, પોતાની જાતમાં ઉતરવાની "વિપશ્યના પદ્ધતિ" આપણા જીવને ઊંચે લઈ જાય છે. નિયમિત ચાલવાની કસરત જીવનો ઉચાટ ઘટાડે છે. સળંગ લીધેલા 11 થી 21 ધીમા, ઊંડા શ્વાસ મનને શાંત કરે છે. વાંચવા બદલ આભાર, મુકેશ પટેલ, નિહાર આરોગ્ય મંદિર, અપોઇન્ટમેન્ટ માટે: 7874744676, 9913230263, અમદાવાદ.

03/10/2026

હેડકી ચડે તો તરત શું કરી શકો?

01/10/2026

કસરત, યોગ, જિમ કરવા છતાંય પેટ કેમ અંદર જતું નથી..!?

..... આજનો દિવસ સુધારી દેવો છે? તો, જેમ યાદ રાખીને અનેક વાર પાણી પીઓ છો એમ જ, જ્યારે પાણી પીઓ ત્યારે પહેલા માત્ર 5 ધીમા,...
30/09/2026

..... આજનો દિવસ સુધારી દેવો છે? તો, જેમ યાદ રાખીને અનેક વાર પાણી પીઓ છો એમ જ, જ્યારે પાણી પીઓ ત્યારે પહેલા માત્ર 5 ધીમા, ઊંડા શ્વાસ લો અને કાઢો.

માણસનો નિયમ છે કે મજૂરનો પરસેવો સુકાય એ પહેલા જ એને મજૂરી ચૂકવી દેવી જોઈએ. અને, કુદરતનો નિયમ છે કે જેવો ઊંડો શ્વાસ લઈને ઊંડો શ્વાસ બહાર કાઢવામાં આવે કે તરત એનો ફાયદો આપી દે છે..! કુદરત કોઈનું બાકી નથી રાખતી.

એક ઊંડો શ્વાસ માથાના વાળથી પગના અંગૂઠા સુધીમાં રહેલા આપણને મદદ કરનાર, friendly bacteria, જંતુઓને શક્તિ આપે છે, કોષોને નવજીવન આપે છે.

એક ગ્લાસ પાણી પીએ એટલે શરીરમાં રહેલા અબજો જીવોની તરસ દૂર થાય છે, એમને શાંતિ મળે છે. પાણી પીધા બાદ મોટેથી કે મનમાં આપણે જે "હાશ" બોલીએ છીએ એ હાશ અંદર રહેલા અબજો જંતુઓની ભેગી બોલાયેલી હાશ હોય છે..! આવી જ રીતે જ્યારે જ્યારે આપણે ઊંડા શ્વાસ લઈએ છીએ ત્યારે ત્યારે આપણી અંદર ધ્યાન, meditation ની સ્થિતિ પેદા થાય છે.

આપણે ઉંડો શ્વાસ લઈએ અને ધીમેથી ઊંડો શ્વાસ બહાર કાઢીએ ત્યારે આપણો વિચાર ધીમો થઈ જાય છે. વિચાર ધીમો હોય ત્યારે આપણું મન શાંત હોય છે. શાંત મન ધીમે ધીમે ધ્યાનની સ્થિતિ તરફ જતું જાય છે. ઉંડો શ્વાસ લઈએ ત્યારે આપણા ધબકારા કે બ્લડપ્રેશર વધારે હોય તો એ ઓછા થવા લાગે છે, જીવ શાંત થાય છે.

"કેટલા સૂરજ કેટલા ચાંદા,
ગણવા તારે કેટલા દહાડા,
સાંપડ્યો સમય પગથી માથાબોળ જીવી લે,
ગણવા જા મા ટેકરા ખાડા રે .
(કાવ્ય પંક્તિઓનું સૌજન્ય-- ધ્રુવ ભટ્ટ, નવું પુસ્તક આમાર માનુષ).

દોસ્તો, યાદ રાખી રાખીને પીધેલા પાણીના દસ-બાર ગ્લાસ, એના અગાઉ યાદ રાખીને લીધેલા પાંચ-સાત ઊંડા શ્વાસ અને યાદ રાખી રાખીને ચાલી લીધેલા થોડાક ડગલા જીવનનાં છેલ્લા શ્વાસ સુધી આપણને પથારીવશ કે પરવશ થતા અટકાવે છે. વાંચવા બદલ આભાર. મુકેશ પટેલ, અપોઈન્ટમેન્ટ માટે: 7874744676, 9913238263, નિહાર આરોગ્ય મંદિર, અમદાવાદ.

29/09/2026

પ્રોટીન, વિટામિન્સ જરૂરી પણ એ ન પચે તો ગંભીર રોગો પણ થાય.

..... "કરંજ(કણજી), કરેણ, આકડો, મધુમાલતી, સાદડ, બિયો" વગેરે દાતણ સારા છે"- ચરક. આપણે બાવળ અને કડવા લીમડાનું દાતણ પણ કરી શ...
28/09/2026

..... "કરંજ(કણજી), કરેણ, આકડો, મધુમાલતી, સાદડ, બિયો" વગેરે દાતણ સારા છે"- ચરક. આપણે બાવળ અને કડવા લીમડાનું દાતણ પણ કરી શકીએ છીએ.

દાતણને એક છેડેથી છુંદી નાખવું; પછી સાચવીને દાતણ કરવું. સીધું જ ચુંદ્યા વગરનું દાતણ ચાવવાથી દાંતની ધારો બગડે છે અને દાંત sensitive બને છે.

દાતણની સાથે સારું દંતમંજન વાપરવું જોઈએ. દંતમંજનથી salivary glands, લાળગ્રંથિઓ સારી રીતે કામ કરે છે. કાર્બોહાઈડ્રેટનાં પાચન માટે લાળ જરૂરી છે. દંતમંજનથી જે લાળ નીકળે છે એ દાંતની અંદર ભરાઈ રહેલ ખોરાકની કણીઓને પેટમાં લઈ જાય છે.

કોણે દાતણ ન કરવું: મોઢામાં ચાંદા પડ્યા હોય, જીભ કે મોં આવી ગયું હોય, ગળાની તકલીફ, અસ્થમા, ખાંસી, હેડકી, ઉલટી હોય એવા લોકોએ દાતણ ન કરવું. Weakness,નબળાઈ, માથાનો, કાનનો દુખાવો, દાંતની બીમારી, epilepsy, indigestion વગેરેમાં પણ દાંતણ ન કરવું.- (સાભાર: દિનચર્યા, બાપાલાલ વૈદ્ય, સૌજન્ય: નવજીવન ટ્રસ્ટ)

દોસ્તો, દાતણ, દાંતનો પાવડર એટલે કે દંતમંજન, બ્રશ વગેરેથી આપણે આપણા દાંતને સ્વચ્છ રાખી શકીએ છીએ. પરંતુ, દરેક વાત કે વસ્તુની અસરની સામે આડઅસર પણ હોય; એટલે દાતણ પણ સાચવીને કરવું. આપણા પોતાના સિવાય આ પૃથ્વી પર બીજો કોઈ ચમત્કાર નથી. વાંચવા બદલ આભાર. મુકેશ પટેલ, અપોઇન્ટમેન્ટ માટે: 7874744676, 9913230263, નિહાર આરોગ્ય મંદિર, અમદાવાદ.

.....ભલે સમય પસાર કરવા કોઈની સાથે વાતો કરીએ પણ જો આપણને એ વ્યક્તિમાં કોઈ રસ નથી તો એમાંથી જીવન પ્રગટ નથી થતું. આ જ રીતે,...
27/09/2026

.....ભલે સમય પસાર કરવા કોઈની સાથે વાતો કરીએ પણ જો આપણને એ વ્યક્તિમાં કોઈ રસ નથી તો એમાંથી જીવન પ્રગટ નથી થતું. આ જ રીતે, ચોખ્ખું રસોડું કે ઘરને સમય પસાર કરવા વારંવાર સાફ કરતા રહેવાય તો ત્યાં પણ જીવન પ્રગટ નથી થતું. કારણ કે આ તો કંટાળો દૂર કરવા માટે સફાઈ કરતા રહેવાની બીમારી છે. અહીં જીવન એટલે કે મજા નથી.
આ જ વાત, યોગ, જીમ કે ચાલીએ એને પણ લાગુ પડે છે. કંટાળા સાથે, વાતો કરતા કરતા કે અધૂરા મનથી કરાતી કસરત પણ ખાસ કોઈ પરિણામ આપતી નથી. ફેક્ટરી કે સાઈટ ઉપર કેટલા બધા લોકો ચાલે છે ને..! પણ, એ વખતે બુદ્ધિશાળી માણસોનું માત્ર શરીર ચાલતું હોય છે; એમનું મન કામના ટેન્શનમાં ડૂબેલું હોય છે. એટલે આ ચાલવાથી આવા લોકોને ખાસ ફાયદો ન મળે.
અને, એ જ સાઇટ ઉપર હસતા મોંએ, તણાવ વગર કડિયાકામ અને મજૂરીકામ કરતા લોકો પણ છે..! આ લોકો ધ્યાન, મેડિટેશન કર્યા વગર જ, વર્તમાન ક્ષણમાં, ભાનમાં જીવતા લોકો છે. એ લોકો પૂરા રસથી પોતાનું કર્મ કરે છે.
આપણે જે કરીએ એમાં ડૂબી જઈએ, મજાથી કરીએ એટલે એમાંથી સાચું જીવન, કર્મનો આનંદ પ્રગટ થાય છે. પણ...., ગણતરીવાળું મન પૂછે છે કે એનું ફળ ક્યારે મળશે? ગણિતની દુનિયામાં તો કાંઈક મળે તો જ મન માને ને..! વાત તો સાચી કે ફળ ક્યારે મળશે?
તો જવાબ છે: જે કર્મ હસીને કરીએ, જેને કરવામાં મજા આવે એ જ એનું મોટામાં મોટું ફળ છે. દોડ્યા બાદ પરસેવો સૂકાય પછી પવનની ઠંડક કેટલી મસ્ત લાગે છે..! આ એનું ફળ છે. એમ જ, દોડ્યા પછી જે હાંફ ચડ્યો હોય એ હાંફ દરમિયાન પોતાના જ ઝડપી ધબકારા સાંભળવાની કેટલી મજા આવે છે..! આળસુ કે ટેન્શનમાં જીવતા લોકોને પણ પોતાના ઝડપી ધબકારા સંભળાતા જ હોય છે. પણ, ત્યાં આવા ધબકારા સાંભળીને ડર લાગે છે.
વર્ષોથી બીમાર અનેક દર્દીઓ ઝડપથી સાજા થઈને આવે ત્યારે એમની આંખોમાં કેટલી ખુશી હોય છે..!? એ ખુશી જોઈને અમને કેટલો આનંદ થતો હોય છે એનો હિસાબ જ ન માંડી શકાય..!; ફી ન આપી શકતા હોય એવા દર્દીઓ પણ આમાં આવી ગયા.
દોસ્તો, આપણે રસ વગર કામ કરીએ, સમય પસાર કરતા રહીએ, ઘડિયાળમાં જોઈને જમીએ કે જીવતા રહીએ એ બધામાંથી જીવન જ પ્રગટ નથી થતું. શરીરનું મૃત્યુ થવું એ ઘટના દુનિયાના લોકોને દેખાવાની છે. પરંતુ, રોજેરોજ, દરેક પળે, મરી મરીને જો આપણે જીવતા હોઈએ તો આપણે મનથી તો મૃત્યુ પામી ચૂકેલા છીએ.
શરીર નામનું ખોખું, body બદલાય તોય, એ જ મરેલા મન સાથે નવું જીવન નહીં મળે; માત્ર નવું શરીર મળશે. નવું જીવન જોઈતું હોય, આરોગ્ય જોઈતું હોય તો આ જ ક્ષણથી જે કામ કરો છો એમાં રસ લેવાનું શરૂ કરી દો. વાંચવા બદલ આભાર મુકેશ પટેલ, અપોઈન્ટમેન્ટ માટે: 7874744676, 9913230263, નિહાર આરોગ્ય મંદિર, અમદાવાદ.

26/09/2026

ભાદરવામાં પિત્તનું શમન કરવા માટેનાં અસરકાર રસ્તા

Address

Nihar Aarogya Mandir, 7, Samadhan Soc. , Ranip
Ahmedabad
382480

Opening Hours

Monday 9:30am - 6:30pm
Tuesday 9:30am - 6:30pm
Wednesday 9:30am - 6:30pm
Thursday 9:30am - 6:30pm
Friday 9:30am - 6:30pm
Saturday 9:30am - 6:30pm

Telephone

+919913230263

Website

,

Alerts

Be the first to know and let us send you an email when Mukesh Patel Health Immunity Natural Science posts news and promotions. Your email address will not be used for any other purpose, and you can unsubscribe at any time.

Contact The Business

Send a message to Mukesh Patel Health Immunity Natural Science:

Shortcuts

Share

Category