08/09/2022
डाळिंबात इतके गुणधर्म आहेत की ते तुमच्या शरीराला सर्व प्रकारच्या आजारांपासून वाचवण्यासाठी आणि जीवनशैली राखण्यासाठी देखील चांगले आहे. हे हृदय आणि मेंदूच्या आरोग्यासाठी अनुकूल आहे, मधुमेहासाठी चांगले आहे, व्हिटॅमिन ए आणि सीने भरलेले आहे आणि अँटिऑक्सिडंट्सने समृद्ध आहे, पोषण तज्ञांचे स्पष्टीकरण फळ म्हणून, डाळिंब असणे खूप आव्हानात्मक आहे. त्याच्या हार्डशेलच्या बाह्य भागाला तडे जाणे कठीण वाटते आणि नंतर माणिक-लाल स्फटिकासारखे बियाणे वेगळे करणे थोडे त्रासदायक वाटू शकते. पण त्यात भरपूर पोषक, अँटिऑक्सिडंट्स आणि विशेषत: फ्लेव्होनॉइड्स असतात, की ते एखाद्या सुपरफूडपेक्षा कमी नाही आणि तुमच्या शरीरातील अनेक आजारांवर काम करते. हे तुमचे "अन्न औषध" आहे आणि ते तसे वापरले पाहिजे.
रितिका समद्दार, प्रादेशिक प्रमुख, क्लिनिकल न्यूट्रिशन अँड डायटेटिक्स विभाग, मॅक्स हेल्थकेअर म्हणतात, “डाळिंबात इतके गुणधर्म आहेत की ते तुमच्या शरीराला सर्व प्रकारच्या आजारांपासून पुनरुज्जीवित करण्यासाठी आणि जीवनशैली राखण्यासाठी देखील चांगले आहे. हे हृदय आणि मेंदूच्या आरोग्यासाठी अनुकूल आहे, मधुमेहासाठी चांगले आहे, व्हिटॅमिन ए आणि सीने भरलेले आहे आणि अँटिऑक्सिडंट्सने समृद्ध आहे. खरं तर, हे एक उत्तम स्नॅकिंग फळ आहे आणि तुमची भूक कमी करू शकते. फायबरने भरलेले संपूर्ण फळ घ्या, बिया चर्वण करा आणि जास्तीत जास्त फायदे मिळवण्यासाठी ते खाऊन टाका. ते रस म्हणून घेऊ नका."
हृदयाच्या आरोग्यासाठी ते कसे मदत करते?
त्याचे मलईदार पांढरे ते खोल लाल रंग अँटिऑक्सिडंट्सची पातळी निर्धारित करतात. “अनेक फळांच्या रसांप्रमाणेच, डाळिंबाच्या रसामध्ये अँटिऑक्सिडंट्स, विशेषत: पॉलिफेनॉल असतात, परंतु त्यापेक्षा जास्त प्रमाणात. यामध्ये ग्रीन टी किंवा रेड वाईनपेक्षा जवळपास तिप्पट अँटीऑक्सिडंट्स असतात आणि कमी घनता लिपोप्रोटीन (LDL) किंवा खराब कोलेस्ट्रॉल कमी करून हृदयाचे रक्षण करते,” डॉ वर्षा गोरे, वरिष्ठ क्लिनिकल आहारतज्ञ, प्रमुख, आहारशास्त्र, अपोलो हॉस्पिटल्स, म्हणतात.पॉलिफेनॉल जळजळ आणि वृद्धत्वाशी लढण्यास आणि रक्त प्रवाह राखण्यास मदत करतात. “जेव्हा तुम्ही डाळिंब फोडता तेव्हा तुम्हाला गोड पण तिखट चव असलेले लाल, रसयुक्त अरिल दिसतात. प्रत्येक अरिलमध्ये एक लहान बीज असते. डाळिंबात 83 किलो कॅलरी, 13 ग्रॅम साखर असते, त्यात भरपूर फायबर असते आणि ग्लायसेमिक इंडेक्स (जीआय) 53 असतो. त्यात भरपूर फोलेट, पोटॅशियम आणि व्हिटॅमिन के देखील असते. परंतु सर्वात चांगली गोष्ट म्हणजे ते ट्रायग्लिसराइड्स रोखू शकते जे वाढतात. तुमच्या हृदयविकाराचा धोका. ते शरीरात जमा होण्यापूर्वी त्यांच्यावर हल्ला करून, डाळिंब अडथळे दूर ठेवते आणि पोटाची चरबी देखील थांबवते. उच्च कोलेस्टेरॉल आणि ट्रायग्लिसराइड्स असलेल्या 51 लोकांच्या अभ्यासात असे दिसून आले आहे की चार आठवड्यांपर्यंत दररोज डाळिंबाच्या बियांच्या तेलाने ट्रायग्लिसराइड्स लक्षणीयरीत्या कमी केले आणि एचडीएल-एलडीएल गुणोत्तर सुधारले. त्यात असलेले पोटॅशियम आणि मॅग्नेशियम उच्च रक्तदाब आणि रक्तदाब (बीपी) कमी करण्यास मदत करते. त्यातील आवश्यक चरबी पचनास मदत करतात आणि बद्धकोष्ठता दूर करतात, आतड्यांचे आरोग्य राखतात,” आठ क्लिनिकल ट्रायल्सच्या फार्माकोलॉजिकल रिसर्चमधील डॉ गोरे ए 2017 च्या पुनरावलोकनात असे दिसून आले की डाळिंबाचा रस सिस्टोलिक आणि डायस्टोलिक रक्तदाब कमी करतो, ज्यामुळे हृदयासाठी निरोगी अन्न म्हणून त्याचे स्थान सील केले जाते.हे अघुलनशील आहारातील तंतूंचा साठा आहे हे लक्षात घेता, फळांचे सेवन केल्याने इंसुलिनचे उत्तम व्यवस्थापन होते,” समद्दार म्हणतात. गेल्या दशकात, विविध अभ्यासांनी डाळिंबाचा टाईप 2 मधुमेह प्रतिबंध आणि उपचाराशी संबंध जोडला आहे. डाळिंब त्यांच्या ऑक्सिडेटिव्ह तणाव आणि लिपिड पेरोक्सिडेशन कमी करून टाइप 2 मधुमेहावर कसे कार्य करतात हे एका अभ्यासाने ओळखले आहे. प्युनिकिक ऍसिड, मिथेनॉलिक बियाणे अर्क आणि डाळिंबाच्या सालीचा अर्क वापरून उपवास केल्याने रक्तातील ग्लुकोजची पातळी लक्षणीयरीत्या कशी कमी होते हे दिसून आले. डाळिंबातील ज्ञात संयुगे, प्युनिकलागिन, इलाजिक, गॅलिक, ओलेनोलिक, युरसोलिक, युएलिक ऍसिडस् आणि टॅनिन मधुमेह नियंत्रित करणारे म्हणून ओळखले गेले आहेत. 2014 मध्ये मधुमेह असलेल्या लोकांवर केलेल्या अभ्यासात असे दिसून आले आहे की दररोज डाळिंबाच्या रसाच्या सेवनाने दाहक मार्कर सुमारे 30 टक्क्यांनी कमी होतात.
डाळिंब दाहक-विरोधी आहे आणि जुनाट आजार, कर्करोग, ऑस्टियोआर्थरायटिस आणि संधिवात यांच्याशी कसे लढते?
2013 आणि 2014 मधील अभ्यासातून असे दिसून आले आहे की डाळिंबाचा अर्क पचनमार्गात, स्तनाचा कर्करोग आणि कोलन कर्करोगाच्या पेशींमध्ये दाहक क्रियाकलाप कमी करू शकतो. काही प्रयोगशाळेच्या अभ्यासातून असे दिसून आले आहे की डाळिंबाचा अर्क कर्करोगाच्या पेशींचे पुनरुत्पादन कमी करू शकतो आणि कर्करोगाच्या पेशींमध्ये ऍपोप्टोसिस (सेल मृत्यू) देखील होऊ शकतो. “अभ्यासात असे आढळले आहे की डाळिंबाचा रस दाहक रोग असलेल्या रुग्णांमध्ये सी-रिअॅक्टिव्ह प्रोटीन आणि IL-6 बायोमार्कर्सच्या एकाग्रतेवर परिणाम करतो. डाळिंब हे अँटी-बॅक्टेरियल आणि अँटी-फंगल आहेत आणि तोंडाच्या पोकळीच्या आरोग्यासाठी चांगले आहेत,” डॉ गोरे म्हणतात.