08/04/2022
*मूळव्याधी वर काही घरगुती उपाय...*
या आजारात शौचावाटे रक्त पडते आणि त्या ठिकाणी खूप वेदनाही होतात. तिखट खाणे, कोरडा आहार, वेग अडवून धरण्याची सवय, तंबाखू - गुटखा यासारखी व्यसने, दारूचे व्यसन, रात्री जागरण करणे इत्यादी कारणांनी बद्धकोष्ठता होते. याकडे दुर्लक्ष करू नये.
*उपाय...*
1.मूळव्याध असणा-या रुग्णांना मुळय़ाची पानं अथवा त्यांचा रस दिल्यानं फायदा होतो. मुळ्याच्या कंदापेक्षा त्याच्या पानाच्या रसात अधिक गुणधर्म आढळतात.
2. रात्री झोपताना अर्धा चमचा एरंड तेल घ्यावे किंवा गरम दुधात तूप घालून प्यावे. जेवणामध्ये कोरडा आहार घेऊ नये. वरण, आमटीमध्ये कालवून खावे.
3.या त्रासात प्रथम ज्येष्ठमध पावडर तुपात मिसळून दिवसातून तीन वेळा साजूक तुपासह चाटण घ्यावे, त्यामुळे शौचास मऊपणा येतो. घरामध्ये एखादा पसरट टब असल्यास त्यामध्ये ज्येष्ठमध पावडर घालून पाणी घालून बसावे, त्याचा चांगला उपयोग होतो.
4.रक्त जात नसणा-या मुळव्याधीत सुरण, ताक, मनुका इ.पदार्थ अधिक प्रमाणात सेवन करावे, मलावरोध नष्ट होईल या दृष्टीने.
5.आवळा, ताक, लोणी, बकरीचे दुध, सुरण, गायीचे तुप, जुना तांदुळ, मनुका हे पदार्थ मुळव्याध या विकारात नित्य सेवन करावे.
6. मूळव्याधीवर हिंगाचा लेप लावल्यास लवकर आराम पडतो.
7. कारल्यांच्या पानांचा ३ चमचे रस एक ग्लासभर ताकातून रोज दुपारी महिनाभर घेतल्यास मूळव्याधीचा त्रास कमी होतो. या सोबत कारल्याची मुळे स्वच्छ धुवून वाटून त्याचा कोंबावर लेप लावल्यास मूळव्याधीचे कोंब नाहीशी होतात.
8. सकाळी उपाशी पोटी एक कप गायीच्या थंड दुधात एक लिंबु पिळून ते दुध फाटायच्या आधी पिणे. असे सतत तीन दिवस करणे.
9. रात्री गरम दुधात साजूक तुप (गायीचे) घालून ते एक कप पिणे
10. नारळाच्या शेंड्या जाळुन त्याचे चुर्ण बनवुन ताका सोबत घ्या
11. एक आख्खा मुळा खा 8 दिवस किंवा रस व सैंधव मिठ घ्या.
12. रात्री मुठभर शेंगदाणे भिजत घालून सकाळी उपाशी पोटी खा.
13. त्रिफळा चुर्ण रात्री दुधातून घ्या
14. पुरेपूर झोप घ्या ताण-तनावापासुन दूर रहा.
15 काळे मीठ व एक चमचा सकाळी लिंबाच्या रसा मधुन घेणे.
16 सकस व पोषक सहज पचल असा आहार घ्या वा आहारात सुरणाच्या कंदाचा व मुळा वापरा करणे.
हिरवी मिरची, तिखट लसुन आले गरम मसाले पदार्थ खाणे टाळणे. गोड ताक पिणे.
*औषध-*
1) दिव्य अभयारिष्ट हे पातळ औषध जेवणा नंतर १५ ते २० मि.लि
दिव्य अर्शकल्प वटी
स2 दु 2 सं2 ताका सोबत जेवणाच्या आर्धा तास आगोदर घ्या
2) त्रिफळा चुर्ण रात्री दुधातून एक चमचा व दोन चमचे तुप 21 दिवस सेवन करा.
*व्यायाम-*
दररोज 30 मिनिटे व्यायामाने
बराच आराम मिळेल
अनुलोमीलम 10
कपालभाती 10
पुरक हालचाली 10
वरील उपायांनी जर मुळव्याधीत फरक पडला नाहीच तर जवळच्या वैद्यांचा सल्ला घेणे की नक्की हा मुळव्याध, भगंदर, फिस्टुलाचा त्रास आहे हे जाणून घेणे गरजेचे आहे.
