27/05/2026
अभ्यंग म्हणजे संपूर्ण शरीराला किंवा एका विशिष्ट भागाला आयुर्वेदिक औषधी तेलाने हळुवारपणे मालिश करणे आणि त्यानंतर मंगलस्नान करणे होय. प्राचीन आयुर्वेदिक ग्रंथांनुसार, निरोगी आणि दीर्घायुष्य लाभण्यासाठी अभ्यंग हा दैनंदिन दिनचर्येचा एक महत्त्वाचा भाग आहे.
अभ्यंगाचे प्रमुख फायदे खालीलप्रमाणे आहेत.
त्वचेचे आरोग्य
नियमित अभ्यंगामुळे त्वचा मुलायम, सतेज आणि टवटवीत राहते. कोरडेपणा जाऊन त्वचेची चमक वाढते.थकवा आणि ताणतणाव दूर होतो.स्नायूंना आराम मिळून दिवसभराचा ताण आणि थकवा नाहीसा होतो.झोप शांत लागते.
वात दोष नियंत्रण: अभ्यंगामुळे शरीरातील 'वात' (वायू) दोष शांत होतो, ज्यामुळे सांधेदुखी, पाठदुखी आणि स्नायू आखडणे यांसारख्या समस्यांमध्ये आराम मिळतो.
रक्ताभिसरण सुधारते:
तेलाच्या हलक्या हाताने केलेल्या मालिशमुळे रक्ताभिसरण (Blood Circulation) चांगले होते, ज्यामुळे शरीरातील विषारी घटक बाहेर पडण्यास मदत होते.
प्रतिकारशक्ती वाढते:
शरीराचे पोषण होते आणि नैसर्गिक प्रतिकारशक्ती वाढते. यामुळे शरीर निरोगी आणि तंदुरुस्त राहते.
अभ्यंग करण्याची सोपी आणि योग्य पद्धत खालीलप्रमाणे आहे:१. पूर्वतयारी:तुमच्या प्रकृतीनुसार (वात, पित्त किंवा कफ) तिळाचे, खोबरेल किंवा बदामाचे तेल निवडा.एका वाटीत तेल घेऊन ते कोमट गरम करून घ्या.खोली हवेशीर असावी, पण थेट वारा किंवा पंखा बंद असावा.२. मालिश करण्याची पद्धत:डोके आणि चेहरा: टाळूवर बोटांच्या टोकांनी हळुवारपणे गोलाकार मसाज करा. कपाळ, गाल आणि कानांना हलक्या हाताने तेल लावा.मान आणि छाती: मानेवर वरून खाली व हातांच्या तळव्यांनी छातीवर गोलाकार मसाज करा.हात आणि पाय: हात आणि पायांवर लांबट स्ट्रोक्समध्ये (सरळ रेषेत) मसाज करा. कोपर आणि गुडघ्यासारख्या सांध्यांवर गोलाकार मालिश करा.पोट आणि पाठ: पोटावर घड्याळाच्या दिशेने गोलाकार मालिश करावी. पाठीवर शक्य तितक्या हाताने मालिश करा.पाय व तळवे: अभ्यंगात तळव्यांना खूप महत्त्व आहे. तळव्यांवर घट्ट हाताने मालिश करा.
अभ्यंग कधी करू नये
अपचन किंवा आजारपण: आदल्या दिवशी खाल्लेले अन्न पचले नसेल, अजीर्ण झाले असेल किंवा अंगात ताप, सर्दी असल्यास
पंचकर्म उपचार: नुकतेच वमन किंवा विरेचन यांसारखे पंचकर्म उपचार झाले असल्यास.
अति थकवा: अत्यंत थकवा जाणवत असल्यास किंवा कडक उन्हात खूप फिरून आल्यावर.
इतर स्थिती: गरोदर महिला, मासिक पाळी सुरू असताना आणि जेवल्यानंतर लगेचच अभ्यंग करू नये.
डॉ इम्रान नायकवडी.
आयुष आयुर्वेद पंचकर्म आणि ॲक्युपंक्चर.
१३८३, रिलायन्स मॉल शेजारी, लक्ष्मीपुरी, कोल्हापूर.
मो 9822434312.