19/03/2026
рдирдорд╕реНрдХрд╛рд░ рдорд┐рддреНрд░рд╛рдВрдиреЛ,
рдЖрдЬ рдореА рдЬреЗ рдмреЛрд▓рдгрд╛рд░ рдЖрд╣реЗ рддреЗ рдЕрдиреЗрдХрд╛рдВрдирд╛ рдЦрдЯрдХреВ рд╢рдХрддрдВ, рдкрдг рд╕рддреНрдп рдХрдзреАрдЪ рдЧреЛрдб рдирд╕рддрдВ тАФ рддреЗ рд╕реНрдкрд╖реНрдЯ рдЖрдгрд┐ рдХрдЯреВрдЪ рдЕрд╕рддрдВ.
рд╕рдзреНрдпрд╛ Homoeopathy vs Allopathy рдпрд╛ рд╡рд╛рджрд╛рд╡рд░ рдЬреЗ рд╡рд╛рддрд╛рд╡рд░рдг рддрдпрд╛рд░ рдХреЗрд▓рдВ рдЬрд╛рдд рдЖрд╣реЗ, рддреЗ рдкреВрд░реНрдгрдкрдгреЗ рдПрдХрддрд░реНрдлреА рдЖрдгрд┐ рджрд┐рд╢рд╛рднреВрд▓ рдХрд░рдгрд╛рд░реЗ рдЖрд╣реЗ.
рдХрд╛рд╣реА MBBS рдбреЙрдХреНрдЯрд░рд╛рдВрдирд╛ рдЕрд╕рдВ рд╡рд╛рдЯрддрдВ рдХреА BHMS рдбреЙрдХреНрдЯрд░рд╛рдВрдиреА bridge course рдХрд░реВрди рддреНрдпрд╛рдВрдЪреНрдпрд╛ рдмрд░реЛрдмрд░реАрдиреЗ рдпреЗрдгреНрдпрд╛рдЪрд╛ тАЬрдЕрдирдзрд┐рдХреГрддтАЭ рдкреНрд░рдпрддреНрди рдЪрд╛рд▓рд╡рд▓рд╛ рдЖрд╣реЗ. рдкрдг рд╣рд╛ рдЧреИрд░рд╕рдордЬ рдирд╛рд╣реА тАФ рддрд░ рдореБрджреНрджрд╛рдо рдкрд╕рд░рд╡рд▓реЗрд▓рд╛ рднреНрд░рдо рдЖрд╣реЗ.
BHMS рд╣рд╛ рдЕрднреНрдпрд╛рд╕рдХреНрд░рдо рдХреЛрдгрддрд╛рд╣реА рд╣рд▓рдХрд╛рд╕рд╛ рдХрд┐рдВрд╡рд╛ рдХрдореА рджрд░реНрдЬрд╛рдЪрд╛ рдирд╛рд╣реА.
Anatomy, Physiology, Pathology, Surgery, Obstetrics & Gynaecology, Community Medicine, Practice of Medicine, Forensic Medicine тАФ рдпрд╛ рд╕рд░реНрд╡ рд╡рд┐рд╖рдпрд╛рдВрд╕рд╛рдареА рд╕рдорд╛рди рддрд╛рд╕, рд╕рдорд╛рди рдЕрднреНрдпрд╛рд╕рдХреНрд░рдо рдЖрдгрд┐ рд╕рдорд╛рди рджрд░реНрдЬрд╛рдЪреЗ training рджрд┐рд▓реЗ рдЬрд╛рддреЗ.
Reference books рд╕реБрджреНрдзрд╛ рддреНрдпрд╛ рддреНрдпрд╛ рд╡рд┐рд╖рдпрд╛рддреАрд▓ gold standard рдЖрд╣реЗрдд тАФ
B.D. Chaurasia, Guyton, K. Park, S.K. Das, Parikh тАФ рд╣реАрдЪ рдкреБрд╕реНрддрдХреЗ MBBS рд╡рд┐рджреНрдпрд╛рд░реНрдереА рд╡рд╛рдкрд░рддрд╛рдд рдЖрдгрд┐ рддреАрдЪ BHMS рд╡рд┐рджреНрдпрд╛рд░реНрдереАрд╣реА рдЕрднреНрдпрд╛рд╕рддрд╛рдд.
MUHS рд╕рд╛рд░рдЦреНрдпрд╛ рд╡рд┐рджреНрдпрд╛рдкреАрдард╛рдорд╛рд░реНрдлрдд рд╡реНрдпрд╡рд╕реНрдерд┐рдд рдкрд░реАрдХреНрд╖рд╛ рдШреЗрдКрдирдЪ BHMS рдбреЙрдХреНрдЯрд░ рддрдпрд╛рд░ рд╣реЛрддрд╛рдд.
рдореНрд╣рдгреВрди тАЬрд╣реЗ рдбреЙрдХреНрдЯрд░ рдХрдореА рдкрд╛рддреНрд░ рдЖрд╣реЗрддтАЭ рдЕрд╕рд╛ рдЖрд░реЛрдк рдХрд░рдгреЗ рдореНрд╣рдгрдЬреЗ рд╕рдВрдкреВрд░реНрдг рд╢рд┐рдХреНрд╖рдг рд╡реНрдпрд╡рд╕реНрдереЗрд╡рд░ рдкреНрд░рд╢реНрдирдЪрд┐рдиреНрд╣ рдЙрднрдВ рдХрд░рдгрдВ рдЖрд╣реЗ.
рдЖрддрд╛ bridge course рдмрд╛рдмрдд рдмреЛрд▓рд╛рдпрдЪрдВ рдЭрд╛рд▓рдВ рддрд░ тАФ
Allopathy practice рдХрд░рдгреНрдпрд╛рд╕рд╛рдареА Pharmacology рдЪрдВ рдЬреНрдЮрд╛рди рдЖрд╡рд╢реНрдпрдХ рдЖрд╣реЗ, рд╣реЗ рдЖрдореНрд╣рд╛рд▓рд╛рд╣реА рдкреВрд░реНрдгрдкрдгреЗ рдорд╛рдиреНрдп рдЖрд╣реЗ. рдореНрд╣рдгреВрдирдЪ рдорд╣рд╛рд░рд╛рд╖реНрдЯреНрд░ рд╢рд╛рд╕рдирд╛рдиреЗ CCMP рд╕рд╛рд░рдЦрд╛ рдХреЛрд░реНрд╕ рддрдпрд╛рд░ рдХреЗрд▓рд╛ рдЖрд╣реЗ.
рд╣рд╛ рдХреЛрд░реНрд╕ рдореНрд╣рдгрдЬреЗ shortcut рдирд╛рд╣реА, рддрд░ рдПрдХ structured рдЖрдгрд┐ regulated рдкреНрд░рдгрд╛рд▓реА рдЖрд╣реЗ, рдЬреНрдпрд╛рджреНрд╡рд╛рд░реЗ рдорд░реНрдпрд╛рджрд┐рдд рд╕реНрд╡рд░реВрдкрд╛рдд рдкреНрд░реЕрдХреНрдЯрд┐рд╕ рдХрд░рдгреНрдпрд╛рдЪреА рдкрд░рд╡рд╛рдирдЧреА рджрд┐рд▓реА рдЬрд╛рддреЗ.
рдордЧ рдкреНрд░рд╢реНрди рдЕрд╕рд╛ рдЖрд╣реЗ тАФ
рд╕рд░рдХрд╛рд░, рд╡рд┐рджреНрдпрд╛рдкреАрда рдЖрдгрд┐ рдХрд╛рдпрджреНрдпрд╛рдиреЗ рдорд╛рдиреНрдпрддрд╛ рджрд┐рд▓реЗрд▓реНрдпрд╛ рдЧреЛрд╖реНрдЯреАрдВрд╡рд░ рдкреНрд░рд╢реНрди рдЙрдкрд╕реНрдерд┐рдд рдХрд░рдгреНрдпрд╛рдЪрд╛ рдЕрдзрд┐рдХрд╛рд░ рдХрд╛рд╣реА рд▓реЛрдХ рд╕реНрд╡рддрдГрд▓рд╛ рдХрд╕рд╛ рджреЗрддрд╛рдд?
рд╡рд┐рдзреАрдордВрдбрд│рд╛рдд рдпрд╛ рд╡рд┐рд╖рдпрд╛рд╡рд░ рдЬреЗ рд╡рдХреНрддрд╡реНрдп рдХреЗрд▓реЗ рдЬрд╛рдд рдЖрд╣реЗ, рддреЗ рдкреВрд░реНрдгрдкрдгреЗ рд╡рд╛рд╕реНрддрд╡рд╛рдкрд╛рд╕реВрди рджреВрд░ рдЖрдгрд┐ рд╕рд╛рдорд╛рдЬрд┐рдХ рдкрд░рд┐рд╕реНрдерд┐рддреАрдЪреА рдЬрд╛рдгреАрд╡ рдирд╕рд▓реЗрд▓реЗ рдЖрд╣реЗ.
рд╣рд╛ рд╡рд┐рд╖рдп тАЬegoтАЭ рдХрд┐рдВрд╡рд╛ тАЬsuperiority complexтАЭ рдЪрд╛ рдирд╛рд╣реА тАФ
рд╣рд╛ рд╡рд┐рд╖рдп рдЖрд╣реЗ рддреНрдпрд╛ рд╣рдЬрд╛рд░реЛ рд╡рд┐рджреНрдпрд╛рд░реНрдереНрдпрд╛рдВрдЪрд╛, рдЬреЗ рдЧреНрд░рд╛рдореАрдг, рдЧрд░реАрдм рдЖрдгрд┐ рдХрд╖реНрдЯрдХрд░реА рдХреБрдЯреБрдВрдмрд╛рддреВрди рдпреЗрдКрди рд╕реНрд╡рддрдГрдЪреНрдпрд╛ рдХрд╖реНрдЯрд╛рд╡рд░ рдбреЙрдХреНрдЯрд░ рдмрдирддрд╛рдд.
рднрд╛рд░рддрд╛рддреАрд▓ рдЧреНрд░рд╛рдореАрдг рднрд╛рдЧрд╛рдд рдЖрдЬрд╣реА MBBS рдбреЙрдХреНрдЯрд░рд╛рдВрдЪреА рдХрдорддрд░рддрд╛ рдЖрд╣реЗ тАФ рддрд┐рдереЗ BHMS рдбреЙрдХреНрдЯрд░рдЪ рдЖрд░реЛрдЧреНрдпрд╕реЗрд╡реЗрдЪрд╛ рдХрдгрд╛ рдмрдиреВрди рдЙрднреЗ рдЖрд╣реЗрдд.
Emergency рдЖрдгрд┐ primary care рдордзреНрдпреЗ BHMS рдбреЙрдХреНрдЯрд░рд╛рдВрдиреА рджрд┐рд▓реЗрд▓реА рд╕реЗрд╡рд╛ рджреБрд░реНрд▓рдХреНрд╖рд┐рдд рдХрд░рддрд╛ рдпреЗрдгрд╛рд░ рдирд╛рд╣реА.
рдЬрд░ BHMS рдбреЙрдХреНрдЯрд░рд╛рдВрдирд╛ рдкреВрд░реНрдгрдкрдгреЗ рдирд╛рдХрд╛рд░рд╛рдпрдЪрдВ рдЕрд╕реЗрд▓, рддрд░ рдЖрдзреА рдЧреНрд░рд╛рдореАрдг рдЖрд░реЛрдЧреНрдп рд╡реНрдпрд╡рд╕реНрдерд╛ рдХреЛрд▓рдордбрдгреНрдпрд╛рдЪреА рддрдпрд╛рд░реА рдареЗрд╡рд╛.
рджрд░рд╡рд░реНрд╖реА рдирд╡реАрди рд╣реЛрдорд┐рдУрдкреЕрдереА рдХреЙрд▓реЗрдЬрд╛рдВрдирд╛ рдкрд░рд╡рд╛рдирдЧреА рджреЗрдгрдВ рдЖрдгрд┐ рдирдВрддрд░ рддреНрдпрд╛рдЪ рд╡рд┐рджреНрдпрд╛рд░реНрдереНрдпрд╛рдВрдирд╛ тАЬрдЕрдпреЛрдЧреНрдптАЭ рдореНрд╣рдгрдгрдВ тАФ рд╣рд╛ рд╕рд░рд│рд╕рд░рд│ рджреБрдЯрдкреНрдкреАрдкрдгрд╛ рдЖрд╣реЗ.
рдЖрдЬ рдмрд╣реБрддрд╛рдВрд╢ рд╡реИрджреНрдпрдХреАрдп рд╢рд┐рдХреНрд╖рдг рдХреНрд╖реЗрддреНрд░ рд╣реЗ рд░рд╛рдЬрдХреАрдп рдЖрдгрд┐ рдЖрд░реНрдерд┐рдХ рд╣рд┐рддрд╕рдВрдмрдВрдзрд╛рдВрд╢реА рдЬреЛрдбрд▓реЗрд▓рдВ рдЖрд╣реЗ.
рдЬрд░ рдЦрд░рдВрдЪ рджрд░реНрдЬрд╛рдмрд╛рдмрдд рдкреНрд░рд╢реНрди рдЕрд╕реЗрд▓ тАФ
- рддрд░ рдирд╡реАрди рдХреЙрд▓реЗрдЬрд╛рдВрдирд╛ рдкрд░рд╡рд╛рдирдЧреА рджреЗрдгрдВ рддрд╛рдмрдбрддреЛрдм рдерд╛рдВрдмрд╡рд╛
- рдЖрдзреАрдЪ рдЕрд╕рд▓реЗрд▓реНрдпрд╛ рдХреЙрд▓реЗрдЬрд╛рдВрдЪреА рдЧреБрдгрд╡рддреНрддрд╛ рддрдкрд╛рд╕рд╛
: рдЖрдгрд┐ рд╕реНрдкрд╖реНрдЯ рдзреЛрд░рдг рдЬрд╛рд╣реАрд░ рдХрд░рд╛
рдкрдг рд╣реЗ рд╕рдЧрд│рдВ рдХреЗрд▓рдВ рдЬрд╛рдд рдирд╛рд╣реА, рдХрд╛рд░рдг рдЗрдереЗ тАЬрд╢рд┐рдХреНрд╖рдгтАЭ рдкреЗрдХреНрд╖рд╛ тАЬрд╡реНрдпрд╡рд╕рд╛рдптАЭ рдореЛрдард╛ рдЖрд╣реЗ.
рд╢реЗрд╡рдЯреА рдПрдХрдЪ рд╕реНрдкрд╖реНрдЯ рд╕рд╛рдВрдЧрддреЛ тАФ
рдЖрдореНрд╣реА рдХреЛрдгрд╛рдЪреНрдпрд╛ рд╣рдХреНрдХрд╛рд╡рд░ рдЕрддрд┐рдХреНрд░рдордг рдХрд░рдд рдирд╛рд╣реА,
рдЖрдореНрд╣реА рдЖрдордЪреНрдпрд╛ рдХрд╖реНрдЯрд╛рдиреЗ рдорд┐рд│рд╡рд▓реЗрд▓реНрдпрд╛ рдкрд╛рддреНрд░рддреЗрдиреБрд╕рд╛рд░рдЪ рдЙрднреЗ рдЖрд╣реЛрдд.
рдЖрдордЪрдВ рдЦрдЪреНрдЪреАрдХрд░рдг рдХрд░рдгрдВ рдерд╛рдВрдмрд╡рд╛.
рд╣рд╛ рддреБрдордЪреНрдпрд╛ рд░рд╛рдЬрдХрд╛рд░рдгрд╛рдЪрд╛ рд╡рд┐рд╖рдп рдирд╛рд╣реА тАФ рд╣рд╛ рдЖрдордЪреНрдпрд╛ рдЖрдпреБрд╖реНрдпрд╛рдЪрд╛, рдЖрдордЪреНрдпрд╛ рднрд╡рд┐рд╖реНрдпрд╛рдЪрд╛ рдЖрдгрд┐ рдЖрдордЪреНрдпрд╛ рдЕрд╕реНрддрд┐рддреНрд╡рд╛рдЪрд╛ рдкреНрд░рд╢реНрди рдЖрд╣реЗ.
*DR. YASHPAL WAGHMARE*
*BHMS*,
*CCMP 1ST RANK*
*B.J MEDICAL COLLEGE PUNE*
*PGDEMS (RUBY HALL), CCH,CGO PUNE*