Marathi ayurved

Directions Website

Marathi ayurved डॉ.प्रज्वल झेंडे (BAMS) आयुर्वेद माहिती साठी फॉलो करा
8830717385 saswad

17/10/2026

शेताच्या बांधावर सापडणारी औषधी वनस्पती दगडीपाला 🌿

हा व्हिडिओ माहिती साठी आहे दगडीपाला चा औषधी वापर करण्यासाठी डॉक्टरांच्या सल्ल्याने करावा

🌻हा रस्त्याच्या कडेला किंवा कुठेही सहज उगवणारा पाला असला, तरी आयुर्वेदात याचे खूप मोठे महत्त्व आहे.

🌿Tridax procumbens ला संस्कृतमध्ये जयंती वेद (Jayanti Veda) म्हणतात, आणि महाराष्ट्रात आपण याला प्रामुख्याने 'कंबरमोडी', 'जखमजुडी' किंवा 'दगडी पाला' या नावांनी ओळखतो.

जयंती कटुका तिक्ता कषायोष्णा च रक्तजित्।
व्रणरोपणकृच्छ्रेष्ठा कफपित्तहरा परा॥

श्लोक अर्थ :

🌿रस (चव): ही वनस्पती चवीला तिखट (कटु), कडू (तिक्त) आणि तुरट (कषाय) असते.
🌿वीर्य (तासGroup/प्रभाव): हा पाला निसर्गाने उष्ण (गरम) प्रवृत्तीचा आहे.
🌿रक्तजित् (रक्त शुद्ध करणारा/रक्तस्त्राव थांबवणारा): शरीरातून होणारा रक्ताचा प्रवाह त्वरित थांबवण्याची आणि रक्त शुद्ध करण्याची यात अद्भूत क्षमता आहे.
🌿व्रणरोपणकृच्छ्रेष्ठा (जखम भरणारा): कोणत्याही प्रकारची जखम (Vrana) लवकर भरून काढण्यासाठी ही आयुर्वेदातील सर्वोत्तम (श्रेष्ठ) औषधी मानली जाते. म्हणूनच याला 'जखमजुडी' म्हणतात.
🌿दोष संशमन: हा पाला शरीरातील कफ आणि पित्त या दोन्ही दोषांना शांत करतो.

‼️ह्या वनस्पती चा वापर आयुर्वेदिक डॉक्टरांच्या मार्गदर्शनात करावा ‼️



Ayurved Ayurveda ayurvedic treatment health healthy lifestyle marathi marathireel reel video bams jointpain painrelief digestion medicinal plants leaves grow ayurvedic medicine skin care skin care skin health

16/10/2026

कोंडा, संधिवात अश्या आजारांवर आयुर्वेदात बरेच औषध वनस्पती दिले आहे.त्यातील एक निर्गुंडी

🌿निर्गुंडी (ज्याला मराठीत लिंगड किंवा निर्गुडी म्हणतात) ही आयुर्वेदातील एक अत्यंत महत्त्वाची आणि 'वाताशामक' औषधी वनस्पती आहे.

निर्गुंडी श्लोक (भावप्रकाश निघंटु)
निर्गुण्डी कटुतिक्तोष्णा कृमिष्ठामप्रदूषजित् ।
हन्ति वातं च कफजं मेदोरोगं च दारुणम् ।।

निर्गुण्डी कटुतिक्तोष्णा (चव आणि स्वभाव):

🌿कटु (तिखट): ही चवीला तिखट असते.
तिक्त (कडू): ही कडू चवीची असते.

🌿उष्णा (गरम): हिचा स्वभाव किंवा वीर्य 'उष्ण' (गरम) आहे. उष्ण असल्यामुळे ती शरीरातील थंडी आणि जडपणा कमी करते.

🌿कृमिष्ठामप्रदूषजित् (फायदे):
कृमि: ही शरीरातील जंत (Worms) नष्ट करण्यास मदत करते.

🌿आमप्रदूषजित्: शरीरात साठलेला 'आम' (अपाचित विषारी घटक किंवा टॅक्सिन्स) काढून टाकण्यास ही प्रभावी आहे.

🌿हन्ति वातं च कफजं (दोष संतुलन):

🌿हे निर्गुंडीचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य आहे. ती वात आणि कफ या दोन्ही दोषांना कमी करते (शमविते). विशेषतः सांधेदुखी किंवा सूज (वाताचे विकार) यामध्ये ही वापरली जाते

🌿मेदोरोगं च दारुणम् (वजन आणि मेद):
मेदोरोग: ही शरीरातील अतिरिक्त चरबी कमी करण्यास मदत करते.

🌿दारुणम्: कितीही जुना किंवा कठीण आजार असला तरी त्यात निर्गुंडीचा उपयोग होतो.

निर्गुंडी औषधी वनस्पती आहे तिचा औषधी वापर आयुर्वेदिक डॉक्टरांच्या मार्गदर्शनात करावा




Ayurved Ayurveda ayurvedic treatment health healthy lifestyle marathi marathireel reel video bams jointpain painrelief digestion medicinal plants hair hairfall

उपवास म्हणजे काय? 🧘‍♂️'उप' म्हणजे जवळ आणि 'वास' म्हणजे राहणे; म्हणजेच ईश्वर किंवा स्वतःच्या अंतर्मनाजवळ राहणे आणि पचनसंस...
14/10/2026

उपवास म्हणजे काय? 🧘‍♂️

'उप' म्हणजे जवळ आणि 'वास' म्हणजे राहणे; म्हणजेच ईश्वर किंवा स्वतःच्या अंतर्मनाजवळ राहणे आणि पचनसंस्थेला विश्रांती देऊन शरीर (शुद्ध) करणे.

​आजकालची चूक आणि पित्ताचा त्रास: ⚠️

सध्या शरद ऋतू सुरू आहे, ज्यामध्ये निसर्गतःच शरीरात पित्त वाढलेले असते. पण आजकाल उपवासाचा मेनू :

​साबुदाणा खिचडी/वडे 🧆

​तळलेले तेलकट पदार्थ (वेफर्स, भजी) 🍟

​आंबट दही 🥣

​असे पदार्थ भरपूर खातात. यामुळे पचन बिघडते आणि अॅसिडिटी, डोकेदुखी, छातीत जळजळ त्वचा विकार यांसारख्या पित्ताच्या गंभीर समस्या होऊ शकतात. 🔥

🌿​(पित्त न वाढवणारे पर्याय तुम्ही वापरू शकता) 🌿

पित्त शांत ठेवण्यासाठी हलका आणि सात्विक आहार घ्या:

🔺​राजगिरा (लाडू, थालिपीठ किंवा खीर) 🌾

🔺​लाल भोपळा (भाजी किंवा सूप) 🎃

🔺​खजूर आणि सुकामेवा 🌴🥜

🔺​फळे (सफरचंद, डाळिंब)

​आरोग्य सल्ला: जर पित्त जास्त वाढले असेल किंवा वारंवार त्रास होत असेल, तर घरगुती प्रयोगांपेक्षा जवळच्या आयुर्वेदिक वैद्यांचा (डॉक्टरांचा) सल्ला नक्की घ्या. 👨‍⚕️🌿

❤️

12/10/2026

😋 पक्व (पिकलेले) कवठ गुणधर्म श्लोक

पक्वं गुरु त्रिदोषघ्नं ग्राहि स्वाद्वम्ललेखनम्।
रोचनं दीपनं हृद्यं वमिश्वासतृषाहरम्॥
(भावप्रकाश निघंटू, आम्रादि वर्ग)

थोडक्यात मराठी अर्थ:

🌿त्रिदोषघ्नं व गुरु: पिकलेले कवठ पचनाला जड (गुरु) असले, तरी ते वात, पित्त आणि कफ या तिन्ही दोषांचे शमन (Balance) करणारे आहे.

🌿स्वाद्वम्ल व रोचनम्: याची चव गोड-आंबट (मधुर-अम्ल) असते, जी जिभेची चव सुधारण्यास (Rochana/Appetizer) मदत करते. अरुची घालवण्यासाठी हे उत्तम आहे.

🌿दीपनं व हृद्यम्: पाचक अग्नी प्रदीप्त करते आणि हृदयासाठी बल्य म्हणून काम करते.

🌿वमिश्वासतृषाहरम्: उलट्या (Vomiting), श्वास लागणे आणि अतिशोष/तहान (Excessive thirst) कमी करणारे आहे.

‼️कवट औषधी वनस्पती आहे तिचा औषधी वापर आयुर्वेदिक डॉक्टरांच्या मार्गदर्शनात करावा 🌿



Ayurved Ayurveda ayurvedic treatment health healthy lifestyle marathi marathireel reel video bams jointpain painrelief digestion medicinal plants leaves grow ayurvedic treatment health marathi skin care skin care skin health appetite appetizer hunger

आरोग्यदायी आयुष्यासाठी 'अन्न' हीच तुमची सर्वोत्तम गुंतवणूक आहे! 🌱🥗आजच्या धावपळीच्या युगात आपण आपल्या शरीराकडे, विशेषतः आ...
07/10/2026

आरोग्यदायी आयुष्यासाठी 'अन्न' हीच तुमची सर्वोत्तम गुंतवणूक आहे! 🌱🥗

आजच्या धावपळीच्या युगात आपण आपल्या शरीराकडे, विशेषतः आपल्या आहाराकडे दुर्लक्ष करतो. पण आयुर्वेद सांगतो की, आपण जे खातो तेच आपले शरीर आणि मन घडवते. म्हणूनच, आरोग्याची ही उत्तम गुंतवणूक करण्यासाठी आयुर्वेदातील या ६ पाहा

🔺१) ताजे आणि गरम अन्न खावे (Eat Fresh and Warm Food): 🍲 शिळे किंवा थंड अन्न शरीरात पचनक्रिया मंदावते आणि 'आम' (विषारी घटक) तयार करतो. ताजे, गरम आणि नुकतेच बनवलेले अन्न पचायला सोपे असते आणि शरीराला त्वरित ऊर्जा व पोषण देते.

🔺२) भूक लागेल तेव्हाच जेवावे (Eat Only When Hungry): ⏳ भूक लागणे ही एक नैसर्गिक खूण आहे की तुमचे आधीचे अन्न पूर्णपणे पचले आहे आणि तुमचे जठर नवीन अन्नासाठी तयार आहे. विनाकारण किंवा फक्त वेळ झाली म्हणून खाणे टाळा.

🔺३) शांतपणे आणि चांगले चावून खावे (Eat Peacefully and Chew Well): 🧘‍♂️ घाईघाईने किंवा चिंतेत जेवल्याने अन्न नीट पचत नाही. सावकाश, शांत मनाने आणि अन्नाचा प्रत्येक घास चांगला बारीक होईपर्यंत चावून खाल्ल्यास लाळ अन्नात व्यवस्थित मिसळते आणि पचन सुलभ होते.

🔺४) ऋतूनुसार स्थानिक अन्नपदार्थ खावे (Eat Seasonal and Local Foods): 🍎🌽 निसर्ग प्रत्येक ऋतूत आपल्या शरीराच्या गरजेनुसार फळे आणि भाज्या उपलब्ध करून देतो. आपण ज्या भागात राहतो, तेथील स्थानिक आणि चालू ऋतूतील अन्न खाल्ल्याने शरीराची रोगप्रतिकारक शक्ती मजबूत राहते.

🔺५) जेवणानंतर लगेच जास्त पाणी पिऊ नये (Avoid Drinking Excessive Water Immediately After Meals): 🚫💧 आपल्या पोटात अन्न पचवण्यासाठी 'जठराग्नी' (पचनशक्ती) कार्यरत असते. जेवल्या जेवल्या भरपूर पाणी पिण्याने हा अग्नी विझतो आणि अन्न पचण्याऐवजी कुजायला लागते. जेवताना थोडे घोटभर पाणी ठीक आहे, पण भरपूर पाणी जेवणानंतर किमान ४५ ते ६० मिनिटांनीच प्यावे.

🔺६) रात्रीचे जेवण हलके आणि लवकर घ्यावे (Have a Light and Early Dinner): 🌙🥗 रात्रीच्या वेळी आपली पचनशक्ती नैसर्गिकरित्या मंदावते. म्हणूनच, रात्रीचे जेवण हलके (खिचडी, सूप, हलकी भाजी-पोळी) असावे आणि ते झोपण्याच्या किमान २-३ तास आधी म्हणजे सूर्यास्तानंतर लवकर घ्यावे. यामुळे गाढ झोप लागते आणि सकाळी शरीर ताजेतवाने राहते.

💡 लक्षात ठेवा: चांगले आरोग्य बाजारात विकत मिळत नाही, ते आपण रोज घेत असलेल्या आहारातून कमवावे लागते. आजच हे नियम आपल्या जीवनशैलीत समाविष्ट करा!

👉 हा उपयुक्त संदेश तुमच्या मित्र-मैत्रिणींसोबत आणि कुटुंबासोबत नक्की शेअर करा!

Address

Nairujya Ayurved Chikitsalay Saswad Pune
Pune
412301

Website

Alerts

Be the first to know and let us send you an email when Marathi ayurved posts news and promotions. Your email address will not be used for any other purpose, and you can unsubscribe at any time.

Shortcuts

Share

Category