08/06/2026
ڕێگایەكی باش و بێ مەسرەف و بێ ڕجیم بۆ لەشێكی تەندروست و دابەزینی كێش بۆ قەڵەوەكان
خەوێکی باش و ڕێکخراو یەکێکە لە کۆڵەکە سەرەکییەکانی دابەزاندنی کێش، کە زۆرجار پشتگوێ دەخرێت. تەنانەت ئەگەر پارێزییەکی توندیش بکەیت و وەرزشیش بکەیت، بەبێ خەوی پێویست (٧-٨ کاتژمێر لە شەودا) گەیشتن بە کێشی نموونەیی زۆر قورس دەبێت.
بۆیە نوستن كۆمەڵێك كار دەكات وە لە گرنگترین سودەکانی نوستن بۆ دابەزینی کێش ئەوەیە كە:
١. ڕێکخستنی هۆرمۆنەکانی برسییەتی (Ghrelin و Leptin)
خەو کۆنترۆڵی ئەو هۆرمۆنانە دەکات کە بەرپرسن لە تێربوون و برسییەتی:
- هۆرمۆنی گرێلین (Ghrelin): هۆرمۆنی برسییەتییە
کاتێک کەم دەخەویت، ڕێژەی ئەم هۆرمۆنە بەرز دەبێتەوە و وا دەکات زیاتر هەست بە برسییەتی بکەیت.
- هۆرمۆنی لێپتین (Leptin): هۆرمۆنی تێربوونە
کەمخەوی دەبێتە هۆی دابەزینی ئەم هۆرمۆنە، بەمەش مێشک نامەی تێربوونت پێناگەیەنێت و بەردەوام ئارەزووی خواردن دەکەیت.
٢. کەمکردنەوەی ئارەزووی خواردنی ناتەندروست
کاتێک مێشک ماندوو دەبێت بەهۆی کەمخەوییەوە، بەدوای "وزەی خێرا"دا دەگەڕێت. ئەمەش وات لێدەکات زیاتر ئارەزووی خواردنە پڕ لە کاربۆهیدرات، شەکر و چەورییەکان بکەیت (وەک شیرینی، پسکیت و فاست فوود).
خەوی باش ئەم ئارەزووە نامۆیە لەناو دەبات.
٣. چالاککردنی مێتابۆلیزم (سوتاندنی وزە)
کەمخەوی دەبێتە هۆی سستبوونی کرداری مێتابۆلیزم. کاتێک بە تەواوی دەخەویت، جەستەت لە دۆخێکی نموونەییدا دەبێت بۆ سوتاندنی کالۆری، تەنانەت لە کاتی پشوودانیشدا.
٤. کەمکردنەوەی کۆرتیزۆڵ
تێرنەخەوتن دەبێتە هۆی بەرزبوونەوەی هۆرمۆنی سترێس (کۆرتیزۆڵ). بەرزیی ئەم هۆرمۆنە فەرمان بە جەستە دەکات کە وزە پاشەکەوت بکات و چەوری (بەتایبەت لە ناوچەی سک) کۆبکاتەوە. خەوی ئارام و قوڵ ڕێژەی کۆرتیزۆڵ نزم ڕادەگرێت.
ئامادەکردنی
د.دیار محمد علی
-دكتۆرا لە ڕاھێنانی بایۆکیمستری و میتابۆلیزم
-ماستەر لە خۆراک و فیزیۆلۆجیا- بریتانیا
-ئەندامی پرۆفیشناڵی كۆمەڵەی خۆراكی ئەمریكی
-ئەندامی كۆمەڵەی خۆراكی ئەوروپی (بریتانی)
-ئەندامی پرۆفیشناڵی خۆراكی پاینسی ئەمریكی
