21/05/2026
Góð samantekt um einhverfugreiningar drengja og stúlkna...
Grímur Atlason vakti athygli á merkilegri norrænni skýrslu þar sem greiningar á 1. og 2. stigi heilbrigðisþjónustu á Íslandi koma fram.
Það er margt athyglisvert að sjá í þessari skýrslu. (Það er hins vegar vandi að 3. stigið vantar) Við erum að verða betri í því að greina stúlkur á einhverfurófi. Sjá mynd að neðan.
Við erum alls ekki með flestar einhverfugreiningar á Norðurlöndum. Færeyjar og Danmörk standa sig betur.
Tölur 2024
Land Drengir Stúlkur Heild Kynjahlutfall
Færeyjar 3,40% 2,00% 2,70% 1,70
Denmark 2,47% 1,25% 1,88% 1,98
Iceland 2,06% 0,98% 1,54% 2,10
Finland 1,37% 0,72% 1,50% 1,90
Sweden 1,13% 0,82% 0,98% 1,38
Norway 0,93% 0,44% 0,69% 2,11
Þrátt fyrir að við séum að verða betri í að greina einhverfu hjá stúlkum þá er kynjahluttfallið hjá okkur 2,1 drengur á móti 1 stúlku - en Svíar eru með 1,4 dreng á móti 1 stúlku.
Það er vert að útskýra að þessar tíðni tölur sýna ekki fram á mismunandi tíðni einhverfu eftir löndum - aðeins fram á mismunandi fjölda greininga. Þar sem að einhverfa útskýrist að mestu út frá erfðum og þarna er um íbúa sem eru erfðafræðilega nokkuð svipaðir þá er eðlilegast að útskýra mismunandi tíðni með mismunandi aðgengi að greiningum. Þannig getum við áætlað að ef 2% stúlkna í Færeyjum eru einhverfar þá séu 2% stúlkna á Íslandi einhverfar þótt aðeins 0,98% greinist.
Þá erum við komin að grein Gríms. Grímur gerir mikið mál úr því að árið 2010 voru einhverfugreiningar stúlkna 0,13% en fóru í 0,98% árið 2024. Ef 2% stúlkna eru einhverfar þá fékk 1 af hverjum 15 einhverfum stúlkum að vita að hún væri einhverf árið 2010 en árið 2024 fékk helmingur einhverfra stúlkna að vita að þær væru einhverfar. Ég myndi kalla það jákvæðar framfarir.
Þessi athyglisverða skýrsla er áhttps://nhwstat.org/sites/default/files/2026-03/Psychiatric%20Diagnoses%20Report_0.pdf
