13/03/2025
#យល់ដឹងអំពីក្រុមឱសថបន្ថយសំពាធឈាម 💊💊💊
➡️ ក្រុមឱសថបន្ថយសំពាធឈាម ឬ Antihypertensives ជាក្រុមឱសថវេជ្ជបញ្ជាដ៏ធំមួយក្រុមដែលទទួលខុសត្រូវក្នុងការគ្រប់គ្រងទៅលើជំងឺលើសសំពាធឈាម (Hypertension) ដោយវាដើរយ៉ាងសកម្មក្នុងការរក្សាសុខភាពសរសៃឈាមបេះដូង និងការពារនូវផលវិបាកនានាដែលបណ្តាលមកពីជំងឺលើសឈាម។
🟢 ការប្រើប្រាស់របស់ក្រុមឱសថបញ្ចុះសំពាធឈាម
● ព្យាបាលទៅលើជំងឺលើសសំពាធឈាម ដោយកាត់បន្ថយនូវបញ្ហាជំងឺគាំងបេះដូង, ខ្សោយបេះដូង និងជំងឺសរៃឈាមបេះដូងផ្សេងៗ
● ជំងឺដែលទាក់ទងនិងបេះដូងដូចជា គាំងបេះដូង ខ្សោយបេះដូង
● ជំងឺតម្រងនោមមួយចំនួនដែលពាក់ព័ន្ធនិងជំងឺលើសសំពាធឈាម និងជួយការពារនូវសុខភាពតម្រងនោមផងដែរ
● ការពារករណីជំងឺប្រកាំង (ក្រុម Beta-blockers) ប៉ុន្តែមិនមែនជាជម្រើសចម្បងសម្រាប់ការព្យាបាលជំងឺនោះទេ
💊 ក្រុមឱសថបន្ថយសំពាធឈាម
=> ត្រូវបានចែកចេញជាច្រើនក្រុមទៅតាមយន្តសកម្មភាពរបស់ឱសថនៃក្រុមនីមួយៗរួមមានដូចជា៖
1. ក្រុមឱសថ Diuretics (ក្រុមបញ្ចុះជាតិទឹក) មាន ៣ប្រភេទ
□ Diuretics thiazides
- Hydrochlorothiazide: 12,5mg ; 25mg (Co-diovan°)
-Chlorthalidone: 12,5mg; 25mg; 50mg (Hygodron°)
- Indapamide:1,25mg; 2,5mg; 5mg (NATRILEX°)
□ loop Diuretics
- Furosemide
ទម្រង់គ្រាប់: 20mg; 40mg; 500mg (Lasilex°)
ទម្រង់ចាក់: 20mg; 40mg; 500mg ក្នុង 5ml
□ Potassium sparing diuretics
- Spironolactone: 25mg; 50mg; 100mg (Aldactone°)
ទម្រង់ឱសថទឹក:25mg ក្នុង 5ml
- Elperenone: 25mg; 50mg (Inspra°)
- Amiloride: 5mg (Midamor°)
☆ យន្តការសកម្មភាពនៃក្រុម Diuretics ទៅលើស្ថានភាពជំងឺលើសសំពាធឈាម៖ ដោយធ្វើការបន្ថយសម្ពាធឈាមតាមរយៈការបង្កើនការផលិតទឹកនោម ដែលបណ្តាលឲ្យថយចុះនៅកំហាប់ជាតិទឹកនៅក្នុងលំហូរឈាម។
2. ក្រុមឱសថ Renin-angiotensin system inhibitors មាន ៣ក្រុម
■ ACE inhibitors
- Captopril: 12,5mg; 25mg (Captoten°)
- Enalapril: 5mg; 10mg (Enalapril Stella°)
- Lisinopril: 2,5mg; 5mg; 10mg (Zestril°)
- Perindopril: 2mg; 4mg; 5mg; 8mg
10mg (Coversyl°)
- Ramipril: 2,5mg; 5mg; 10mg (Altace°)
- Fosinopril: 10mg; 20mg; 40mg
- Quinapril: 10mg; 20mg; 40mg (Accupril°)
- Trandolapril: 0,5mg, 1mg, 2mg, 4mg
☆ យន្តការសកម្មភាពនៃក្រុម ACE inhibitors៖ រារាំងការបំម្លែងពួក Angiotensin I ទៅជា Angiotensin II (ដែលជាសារធាតុបង្កឲ្យមានការត្បៀតសរសៃឈាម) តាមរយៈការរារាំងវា បណ្តាលថយចុះនូវការត្បៀតសរសៃឈាម និងចូលរួមបន្ថយនូវសម្ពាធឈាម។
■ ក្រុម Angiotensin (AT1) Receptor blockers (ARBs)
- Losartan: 50mg, 100mg (Lopistad°)
- Candesartan: 8mg, 16mg (Advant°)
- Valsartan: 40mg, 80mg, 160mg (Diovan°)
- Telmisartan: 40mg, 80mg (Micardis°)
- Irbesartan: 75mg, 15mg, 300mg (Aprovel°)
- Olmesartan: 10mg, 20mg, 40mg (Olmetec°)
☆ យន្តការសកម្មភាពក្រុមឱសថ ARBs ដូចគ្នាទៅនិងក្រុម ACE inhibitors ដោយគោលដៅរបស់វាទៅលើពពួក Angiotensin II ប៉ុន្តែវាធ្វើរារាំងទៅលើ receptors របស់ Angiotensin II វិញ ដែលជាលិទ្ធផលមានការរលានូវសរសៃឈាម និងកាត់បន្ថយសម្ពាធក្នុងសរសៃឈាម។
■ ក្រុម Direct Renin inhibitor
- Aliskiren: 150mg, 300mg (Tekturna°)
☆ យន្តការសកម្មភាពរបស់ Aliskiren គឺរារាំងទៅលើ Renin (ដែលជាអង់ស៊ីមមួយចូលរួមក្នុងបំម្លែង Angiotensinogen ឲ្យទៅជា Angiotensin I) ដូចនេះគ្មានការបំម្លែងខាងលើ បណ្តាលឲ្យមានការថយចុះនូវសំពាធក្នុងឈាម។
3. ក្រុមឱសថ Sympatheticinhibitors មាន ៤ ក្រុមធំៗ
○ Beta-adrenergic blockers
- Propranolol:10mg, 20mg, 40mg, 80mg (Inderal°)
- Metoprolol: 25mg; 50mg; 100mg (Betaloc Zok°)
- Atenolol: 25mg, 50mg (Atenolol Denk°)
☆ យន្តការសកម្មភាព Beta-blockers បន្ថយសំពាធឈាមដោយបង្ខាំងសកម្មភាពរបស់ Adrenaline បណ្តាលឲ្យចង្វាក់បេះដូងថយយឺតៗ និងកាត់បន្ថយកំលាំងនៃការកន្រ្តាក់របស់បេះដូង។
○ ក្រុម Alpha-Beta adrenergic blockers
- Carvedilol: 3.125mg, 6.25mg, 12.5mg, 25mg (COREG°)
- Labetalol: (Labecrit)
ទម្រង់ឱសថចាក់: 100mg/20ml
ទម្រង់ឱសថគ្រាប់: 100mg
○ Alpha-adrenergic blockers
- Prazosin: 1mg, 2mg, 2.5mg, 5mg (Minipress°)
- Terazosin: 1mg, 2mg, 5mg (Hytrin°)
- Doxazosin: 1mg, 2mg, 4mg, 8mg (Cardura°)
- Phentolamine: (Regitine°)
ទម្រង់ឱសថចាក់:10mg/ml
- Phenoxybenzamine: 5mg, 10mg (Feboxene°)
☆ យន្តសកម្មភាព Alpha-blockers ជួយរំលាសាច់ដុំនៅក្នុងជញ្ជាំងសរសៃឈាមមួយចំនួន ដែលអាចឲ្យសរសៃឈាមមានការរលា និងបន្ថយសំពាធឈាម។
○ ក្រុម Central sympatholytics
- Clonidine: 0.1mg, 0.2mg
- Methyldopa: 250mg (Aldomet°)
☆ យន្តការសកម្មភាពធ្វើសកម្មភាពជម្រុញ Receptors នៅក្នុងខួរក្បាលដែលជួយបន្ថយសញ្ញាប្រសាទ នាំឲ្យថយចុះនូវសំពាធឈាម។
4. ក្រុមឱសថ Calcium Channel Blockers (CCBs) មាន ៣ ក្រុមធំៗ
● Phenyl-alkylamine
- Verapamil: 40mg, 80mg (Calaptin°)
● Benzodiazepine
- Diltiazem: 30mg; 60mg (Cardizem°)
● ក្រុម Dihydropyridines
- Amlodipine: 5mg, 10mg (Amlocor°)
- Nifedipine: 5mg, 10mg, 20mg (Adalat°)
- Felodipine: 2.5mg, 5mg, 10mg (Plendil°)
- Nitrendipine
- Lacidipine
- Lercanidipine
- Benidipine
☆ យន្តការសកម្មភាពក្រុម CCBs ធ្វើសកម្មភាពរារាំងការចូលរបស់សារធាតុកាល់ស្យូមទៅកាន់កោសិកាសាច់ដុំបេះដូង នឹងសរសៃឈាម បណ្តាលឲ្យថយចុះកន្ត្រាក់សរសៃឈាម និងបន្ថយសំពាធឈាម។
5. ក្រុម Vasodilators មាន ២ក្រុមធំៗ
◇ Arteriolar dilator
- Hydralazine: (Apresoline°)
ទម្រង់ឱសថចាក់: 20mg/ml
ទម្រង់ឱសថគ្រាប់: 25mg
- Minoxidil
- Diazoside
◇ Arteriolar venodilator
- Nitroprusside sod.
☆ យន្តការសកម្មភាពធ្វើការរំលាទៅលើសាច់ដុំសរសៃឈាមដោយផ្ទាល់បណ្តាលឲ្យពង្រីកសរសៃឈាម នាំឲ្យថយចុះនូវសំពាធឈាម។
💡 ការចែករំលែកអត្ថបទខាងលើគ្រានតែជាគន្លឹះខ្លីៗសម្រាប់បន្ថែមការយល់ដឹងទៅលើស្ថានភាពជំងឺ នឹងពត៌មាននៃឱសថនីមួយៗខ្លះតែប៉ុណ្ណោះ។ ប្រសិនបើមានសញ្ញាណនៃការសង្ស័យណាមួយដែលទាក់ទងទៅនឹងជំងឺនានា និងការប្រើប្រាស់ឱសថណាមួយ សូមទៅពិភាក្សា ឬ ពិគ្រោះជាមួយវេជ្ជបណ្ឌិតឯកទេស ឬ ឱសថការី ជាមុនសិន👩⚕️🧑⚕️ ដោយជៀសវាងការព្យាបាល នឹងការប្រើប្រាស់ឱសថដោយខុសគោលការណ៍នឹងការណែនាំ ដែលអាចបណ្តាលជាគ្រោះថ្នាក់ដល់អាយុជីវិត។
❌️❌️ ហាមថតចម្លង ឬ កុបពីយកទៅផុសដោយគ្មានការអនុញ្ញាតិពីម្ចាស់អត្ថបទជាដាច់ខាត
រក្សាសិទ្ធិដោយ Drug and Disease-DD
