03/09/2026
📍นี่ก็ออกใหม่! 2026 ESC CVD + CKD Guideline! 🫀🫘 — ครั้งแรกที่ ESC ทำ Guideline เพื่อ “หัวใจและไต” โดยตรง มารู้จักกับ “STAMP on CKD”
━━━━━━━━━━━━━━━━━━
▪️อ่านฉบับเต็ม ➡️ https://ow.ly/n3j550ZGocQ
━━━━━━━━━━━━━━━━━━
เวลาพูดถึง CKD ในคนไข้หัวใจ เรามักเริ่มจากคำถามว่า
➡️ Creatinine เท่าไร?
➡️ eGFR เท่าไร?
➡️ ใช้ contrast ได้ไหม?
➡️ ต้องลด dose ยาหรือไม่?
แต่ guideline ฉบับปี 2026 พยายามเปลี่ยนวิธีคิดตรงนี้ใหม่ 🔄
เพราะ CKD ไม่ควรถูกมองเป็นเพียง “comorbidity” ของโรคหัวใจ และ CVD ก็ไม่ควรถูกมองเป็นเพียง complication ตอนท้ายของ CKD
แต่ทั้งสองโรค
▪️ เกิดร่วมกันบ่อย
▪️ เพิ่มความเสี่ยงซึ่งกันและกัน
▪️ และหลายครั้งต้องรักษาพร้อมกันตั้งแต่ต้น
🔵 นี่คือ 2026 ESC Guidelines for the management of cardiovascular disease and chronic kidney disease ซึ่งจัดทำร่วมกับ European Renal Association (ERA) และเป็น ESC guideline ฉบับแรกที่ dedicated ให้กับ CVD + CKD โดยตรง 📚
━━━━━━━━━━━━━━━━━━
1️⃣ ทำไมต้องมี Guideline “หัวใจ + ไต” แยกออกมา? 🫀🫘
━━━━━━━━━━━━━━━━━━
ในยุโรปมีคนประมาณ
➡️ 100 ล้านคนที่มี CKD
และ CKD สัมพันธ์กับ cardiovascular disease แทบทุก phenotype ตั้งแต่
▪️ Coronary artery disease
▪️ Heart failure
▪️ Arrhythmia
▪️ Stroke
▪️ Peripheral arterial disease
▪️ Sudden cardiac death
ในทางกลับกัน CVD โดยเฉพาะ heart failure ก็ทำให้ kidney function ลดลงได้
ดังนั้นความสัมพันธ์นี้
❌ ไม่ใช่ one-way relationship
แต่เป็น
➡️ Bidirectional cardiorenal interaction 🔄
พูดง่าย ๆ คือ
🫀 หัวใจมีผลต่อไต และ
🫘 ไตก็มีผลต่อหัวใจ
Guideline นี้จึงไม่ได้มาแทน KDIGO แต่พยายามตอบคำถามตรงรอยต่อระหว่างสอง specialty เช่น
➡️ จะ detect CKD ในคนไข้หัวใจให้เร็วขึ้นอย่างไร?
➡️ จะประเมิน kidney และ cardiovascular risk อย่างไร?
➡️ จะเริ่ม cardiorenal protective therapy เมื่อไร?
➡️ มี CKD แล้วต้องปรับการรักษา CVD อย่างไร?
➡️ และเมื่อไร cardiologist กับ nephrologist ควรดูแลร่วมกัน? 🤝
━━━━━━━━━━━━━━━━━━
2️⃣ Concept ใหญ่ที่สุดคือ “STAMP on CKD” 👟
━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Guideline สรุปแนวทางทั้งหมดไว้ใน acronym เดียว
🔎 S — Screen for CKD
➡️ ค้นหา CKD ให้เจอ
🧭 T — Triage and stage CKD
➡️ ยืนยัน diagnosis, หา cause, stage และประเมิน risk
🛡️ A — Address CKD risk
➡️ ลดทั้ง kidney และ cardiovascular risk
🫀 M — Modify approach to CVD management
➡️ ปรับการรักษาโรคหัวใจให้เหมาะกับ CKD โดยไม่ undertreat
🤝 P — Plan health services
➡️ วางระบบดูแลร่วมกัน ไม่ให้คนไข้ตกหล่นระหว่างแต่ละ specialty
ถ้าจำ STAMP ได้
➡️ จะเห็นภาพว่า recommendation เกือบทั้งหมดใน guideline กำลังตอบหนึ่งใน 5 ขั้นตอนนี้
━━━━━━━━━━━━━━━━━━
3️⃣ S = Screen — มี CVD ต้องคิดถึง CKD 🔎
━━━━━━━━━━━━━━━━━━
หนึ่งใน recommendation สำคัญที่สุดคือ
➡️ ผู้ป่วยที่มี CVD ควรได้รับการ screen CKD ด้วยทั้ง eGFR และ uACR
ไม่ใช่ดู creatinine อย่างเดียว
➡️ Class I ✅
และควรเริ่มตรวจ
📍 ตั้งแต่ได้รับการวินิจฉัย CVD เช่น
▪️ Hypertension
▪️ CAD
▪️ Heart failure
▪️ PAD
▪️ Stroke
ดังนั้นเวลาเจอคนไข้ CVD ควรเกิด reflex ใหม่ว่า
🧪 “รู้ eGFR แล้วหรือยัง?” และ
🧪 “รู้ uACR แล้วหรือยัง?”
เหตุผลคือ eGFR และ albuminuria เป็น คนละแกนของความเสี่ยง
คนไข้ที่
➡️ eGFR 80 + A1 กับ
➡️ eGFR 80 + A3
ไม่ได้มี cardiorenal risk เท่ากัน
📌 eGFR ปกติ จึงไม่ได้แปลว่า kidney-related cardiovascular risk ต่ำเสมอไป
เพราะ albuminuria สามารถเกิดก่อน GFR ลด และสัมพันธ์กับทั้ง kidney failure, CVD และ mortality
━━━━━━━━━━━━━━━━━━
4️⃣ แล้ว uACR ต้องตรวจอย่างไร? ตรวจซ้ำบ่อยแค่ไหน? 🧪
━━━━━━━━━━━━━━━━━━
ตัวอย่างที่ดีที่สุดคือ
➡️ First morning void 🌅
▪️เพราะสัมพันธ์กับ 24-hour urine albumin ได้ดี
แต่ถ้าทำไม่ได้
➡️ Random urine sample ใช้ screening ได้
▪️ส่วน urine dipstick ใช้ initial screening ได้ในบางสถานการณ์ แต่ sensitivity ต่อ albuminuria ระดับต่ำมีข้อจำกัด
ดังนั้นถ้าทำได้
✅ Quantitative uACR ดีกว่า
สำหรับการติดตาม Guideline แนะนำอย่างน้อย annual eGFR re-testing ในผู้ป่วย diabetes หรือผู้ที่มี high risk of worsening kidney function
และควรประเมิน albuminuria อย่างน้อยปีละครั้งในกลุ่มที่มีความเสี่ยง เช่น
▪️ Diabetes
▪️ Hypertension
▪️ Decreased eGFR
▪️ Haematuria
หรือเมื่อ uACR จะมีผลต่อ treatment decision
📍ในคนจำนวนมาก albuminuria เพิ่มข้อมูลด้าน kidney risk ที่สำคัญมาก ขณะที่ cystatin C เหมาะเป็นพิเศษในสถานการณ์ที่ creatinine-based eGFR อาจไม่น่าเชื่อถือ เช่น muscle mass สูงหรือต่ำผิดปกติ
━━━━━━━━━━━━━━━━━━
5️⃣ T = Triage — เจอค่าผิดปกติครั้งเดียว อย่าเพิ่งรีบติดป้าย CKD ⏱️
━━━━━━━━━━━━━━━━━━
ในทางปฏิบัติ CKD มักเข้าเกณฑ์จาก
➡️ eGFR
