19/08/2026
💉 Erythropoietin ගන්න අයට ඇතිවිය හැකි අතුරු ආබාධ මොනවාද?
කෙනෙක් මැසේජ් එකකින් අහපු ගැටළුවක්
“මට වකුගඩු රෝගය නිසා ලේ අඩුයි කියලා Erythropoietin injection එක දෙනවා. මේකෙන් ලේ වැඩි කරනවා කියලා දන්නවා… ඒත් මේ injection එකෙන් අතුරු ආබාධ තියෙනවද?”
මේ ප්රශ්නය වකුගඩු රෝගීන්ගෙන් නිතර අහන්න ලැබෙන ප්රශ්නයක්.
ඇත්තටම Erythropoietin (EPO) කියන්නේ ශරීරයේ රතු රුධිර සෛල/Red Blood Cells නිපදවීමට උදව් කරන හෝමෝනයක්.
සාමාන්යයෙන් අපේ වකුගඩු EPO නිපදවනවා. වකුගඩු ක්රියාකාරීත්වය අඩුවුණාම EPO නිෂ්පාදනය අඩුවෙලා Anemia — රක්තහීනතාවය ඇතිවෙන්න පුළුවන්.
ඒ නිසා සමහර CKD රෝගීන්ට Epoetin alfa, Darbepoetin වැනි EPO ක්රියාකාරී ඖෂධ ලබාදෙනවා. මේවා ශරීරයට රතු රුධිර සෛල නිපදවීමට උත්තේජනය කරන නිසා Erythropoiesis-Stimulating Agents (ESA) කියලා හඳුන්වනවා.
⚠️ එහෙමනම් EPO වල අතුරු ආබාධ මොනවාද?
1️⃣ 🩸 Blood Pressure වැඩි වීම
EPO/ESA ප්රතිකාරයේ වැදගත්ම අතුරු ආබාධයක් තමයි අධි රුධිර පීඩනය (Hypertension).
සමහර අයට කලින් BP එක සාමාන්ය වුණත් ප්රතිකාරය අතරතුර BP වැඩි වෙන්න පුළුවන්.
ඒ නිසා EPO ගන්න කෙනෙක්ගේ Blood Pressure නිතර පරීක්ෂා කිරීම වැදගත්.
2️⃣ 🩸 ලේ කැටි ගැසීමේ අවදානම
EPO මගින් රතු රුධිර සෛල වැඩි කරනවා.
ඒ නිසා Hemoglobin එක ඉතා ඉහළ මට්ටමකට ගෙන යාම හෝ ප්රතිකාරය නිසි ලෙස monitor නොකිරීමේදී Blood clot/Thrombosis වැනි ගැටලු ඇතිවීමේ අවදානම වැඩි විය හැකියි.
ඒ නිසා EPO කියන්නේ “Hb එක හැකි තරම් වැඩි කරගන්න” දෙන injection එකක් නෙමෙයි.
අවශ්ය මට්ටමට anemia පාලනය කිරීම තමයි අරමුණ.
3️⃣ ❤️ Heart attack / Stroke අවදානම
ESA ඖෂධ සමඟ heart attack, stroke සහ වෙනත් රුධිර නාල ආශ්රිත clotting events ඇතිවීමේ අවදානම ගැන විශේෂ අවධානයක් තිබෙනවා.
විශේෂයෙන් Hb එක අධික ලෙස ඉහළට ගෙන යාමෙන් මේ අවදානම වැඩි විය හැකියි.
ඒ නිසා doctor තීරණය කරන Hb target එක සහ dose එක අනුව ප්රතිකාරය කිරීම ඉතා වැදගත්.
4️⃣ 🤕 හිසරදය / කරකැවිල්ල
සමහර අයට ප්රතිකාරය අතරතුර හිසරදය, කරකැවිල්ල, දුර්වල බව වැනි ලක්ෂණ ඇතිවිය හැකියි.
මේවා වෙනත් හේතු නිසාත් ඇතිවිය හැකි නිසා ලක්ෂණ දිගටම තිබුණොත් වෛද්යවරයාට කියන්න.
5️⃣ ⚡ Seizures — fits
වකුගඩු රෝගීන්ට Epoetin වැනි ESA භාවිතයේදී seizures ඇතිවීමේ අවදානමක් සඳහන් කර තිබෙනවා.
විශේෂයෙන් BP එක ඉතා වැඩි වීමත් සමඟ මෙම අවදානම වැදගත් වෙනවා.
6️⃣ 🤧 Allergic reaction
කලාතුරකින් EPO ඖෂධයට allergic reaction ඇතිවිය හැකියි.
උදාහරණ ලෙස,
🔸 සමේ කැසීම/රතු පැහැ වීම
🔸 මුහුණ හෝ ඇස් වටේ ඉදිමීම
🔸 හුස්ම ගැනීමට අපහසු වීම
🔸 කරකැවිල්ල
🔸 සිහි නැතිවීම
වැනි ලක්ෂණ ඇතිවුණොත් වහාම වෛද්ය උපදෙස් ලබාගත යුතුයි.
❗ EPO ගන්නකොට වැදගත්ම දේ
EPO injection එක දෙනවා නම් Hb එක විතරක් බලලා තීරණ ගන්නේ නැහැ.
වෛද්යවරයාට අවශ්ය පරිදි,
🩸 Hemoglobin
🩸 Iron status
🩸 Blood Pressure
🩸 Kidney function
🩸 වෙනත් රුධිර පරීක්ෂණ
වැනි දේවල් නිරීක්ෂණය කරලා dose එක වෙනස් කරන්න පුළුවන්.
EPO මගින් රතු රුධිර සෛල නිපදවීම වැඩි කරන නිසා ශරීරයට Iron අවශ්යතාවයත් වැඩි විය හැකියි. ඒ නිසා සමහර රෝගීන්ට iron ප්රතිකාරයත් අවශ්ය වෙනවා.
❤️ මතක තියාගන්න
Erythropoietin කියන්නේ භයානක injection එකක් කියලා බය වෙන්න ඕනේ නෑ.
CKD නිසා ඇතිවන anemia පාලනය කිරීමට ESA ඖෂධ වැදගත් ප්රතිකාරයක් විය හැකියි.
නමුත්,
“ලේ අඩුයි → EPO දුන්නා → Hb වැඩිම කරගන්න ඕනේ”
කියන සරල අදහස නිවැරදි නෑ.
🎯 අරමුණ වන්නේ ආරක්ෂිතව anemia පාලනය කිරීම, Hb එක අනවශ්ය ලෙස ඉහළට ගෙන යාම නොවෙයි.
ඒ නිසා EPO ගන්නවා නම් තමන්ගේම කැමැත්තට dose එක වැඩි/අඩු කරන්න හෝ නවත්වන්න එපා. ඔබේ වෛද්යවරයාගේ උපදෙස් අනුවම ගන්න.
❤️ බෙහෙතක් ගැන දැනුවත් වීම කියන්නේ බය වීම නෙමෙයි. තමන්ගේ ප්රතිකාරය ආරක්ෂිතව කරගැනීමට දැනුම ලබාගැනීමයි.
ඔබ EPO injection එකක් ගන්න කෙනෙක් නම්, ඔබේ Hb එක කොච්චරද කියලා දන්නවද?
👇 Comment එකකින් කියන්න. මේ ගැන ඊළඟ ලිපියෙන් “EPO දෙනකොට Hb එක කොච්චර තියාගන්නද? EPO නවත්වන්නේ කවදාද?” කියලා සරලව කතා කරමු.
Evidence: National Kidney Foundation, FDA prescribing information සහ ESA safety data.