Dr Dilanka Liyanage

26/09/2026

👁️‍🗨️අඩු මාසෙන් ඉපදුන ඔයාගේ බබාගෙත් ඉපදුන ගමන් ඇස් චෙක් කරාද ?(Retinopathy of Prematurity - ROP)

🐤අපරිණතභාවයේ අක්ෂිපටල ආබාධය (ROP) යනු නොමේරූ ලෙස (නියමිත කාලයට පෙර) උපත ලබන බිළිදුන්ගේ ඇස්වල ඇතිවන තත්ත්වයකි. මෙහිදී සිදුවන්නේ ඇස පිටුපස පිහිටි රූප ප්‍රතිබිම්බ වන සංවේදී ස්තරය වන අක්ෂිපටලයේ (Retina) රුධිර නාළිකා අසාමාන්‍ය ලෙස වර්ධනය වීමයි.
නිසි වේලාවට හඳුනාගෙන ප්‍රතිකාර නොකළහොත්, මෙය දරුවාගේ පෙනීම දුර්වල වීමට හෝ සම්පූර්ණයෙන්ම අන්ධ භාවයට පත්වීමට හේතු විය හැක.

🐤ROP ඇතිවීමට වැඩි අවදානමක් ඇත්තේ කාටද?
🔴සති 31 ට පෙර උපත ලබන බිළිදුන්ගේ.
🔴උපතේදී බර ග්‍රෑම් 1500 (කිලෝග්‍රෑම් 1.5) ට අඩු බිළිදුන්ගේ.
🔴දැඩි සත්කාර ඒකකවල (NICU) දීර්ඝ කාලයක් ඔක්සිජන් ලබාදීමට සිදු වූ හෝ වෙනත් සංකූලතා පැවති නොමේරූ බිළිදුන්ගේ.

🐤ROP හඳුනා ගන්නේ කෙසේද?
නොමේරූ ලෙස උපත ලබන සියලුම බිළිඳුන්ගේ ඇස් විශේෂඥ අක්ෂි වෛද්‍යවරයෙකු (Ophthalmologist) ලවා පරීක්ෂා කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.
පරීක්ෂාව සිදුකරන කාලය: සාමාන්‍යයෙන් දරුවා උපත ලබා සති 3 - 4 අතර කාලය තුළ පළමු අක්ෂි පරීක්ෂාව සිදුකරනු ලැබේ.
ඇසට ඖෂධ බිංදු (Dilator Eye drops) දමා කනිනිකාව විශාල කර අක්ෂිපටලය සවිස්තරාත්මකව පරීක්ෂා කරනු ලබයි.

🐤ROP සඳහා වන ප්‍රතිකාර
බොහෝ සුළු තත්ත්වයන් (Mild stages) ප්‍රතිකාර රහිතවම ස්වභාවිකව යථා තත්ත්වයට පත්වේ. නමුත් තත්ත්වය බරපතල වන අවස්ථාවලදී පහත ප්‍රතිකාර යොදා ගනී:
1⚡️. ලේසර් ප්‍රතිකාර (Laser Therapy): අසාමාන්‍ය රුධිර නාළිකා වර්ධනය වන ප්‍රදේශ ලේසර් කිරණ මගින් මුද්‍රා තැබීම.
2💉. ඇසට විදින එන්නත් (Anti-VEGF Injections): අසාමාන්‍ය රුධිර නාළිකා වර්ධනය පාලනය කිරීමට ඇස තුළට ලබාදෙන එන්නත්.

🔴දෙමාපියන් ලෙස ඔබ වෛද්‍ය උපදෙස් තදින්ම අනුගමනය කරන්න: දරුවා රෝහලෙන් ගෙදර ගෙන ආවත්, වෛද්‍යවරයා ලබාදෙන අක්ෂි පරීක්ෂණ දින (Follow-up appointments) කිසිවිටෙකත් මගහරින්න එපා.
🔴කල්තියා හඳුනාගැනීම: ROP තත්ත්වය මුල් අවස්ථාවේදීම හඳුනාගතහොත් සරල ප්‍රතිකාර මගින් දරුවාගේ පෙනීම සම්පූර්ණයෙන්ම ආරක්ෂා කරගත හැක.

©️ වෛද්‍ය දිලංක ලියනගේ (MBBS )
මුලික රොහල බලන්ගොඩ

🗣නිවැරදි තොරතුරු සඳහා Share කරන්න. Copy paste කරන්න එපා.🙂

22/09/2026

නුවරඑළිය දිස්ත්‍රික්කයේ ග්‍රාමීය පසුබිමකින් පැමිණ ශ්‍රී ලංකාවේ වෛද්‍ය අධ්‍යාපන ඉතිහාසයේ අලුත් පිටුවක් පෙරළූ මහාචාර්ය චාමර ලක්මාල් දළුගමයන්ගේ කතාව සමස්ත රටටම අතිශය ආදර්ශමත් එකකි.
පොරමඩුල්ල කනිෂ්ඨ විද්‍යාලයෙන් මුලික අධ්‍යාපනය ලබා, මහනුවර රණබිම රාජකීය විද්‍යාලයෙන් අ.පො.ස. සාමාන්‍ය පෙළට A සාමාර්ථ 10ක් දිනාගත් ඔහු, එම වකවානුවේදීම නුවරඑළිය දිස්ත්‍රික් චෙස් ශූරතාවද හිමිකර ගත්තේය. අනතුරුව මහනුවර ධර්මරාජ විද්‍යාලයෙන් උසස් පෙළ A 4ක් ලබාගනිමින් 2007 වසරේදී පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ වෛද්‍ය පීඨයට ඇතුළත් විය. ගමේ දරුවන්ට නොමිලේ දැනුම බෙදූ ගුරු මවකගේ සහ බැංකු කළමනාකාර පියෙකුගේ මඟපෙන්වීමත්, උඩලුමඩ ශ්‍රී සුදර්ශනාරාම දහම් පාසලෙන් ධර්මාචාර්ය විභාගය දක්වා ලැබූ ශික්ෂණයත් ඔහුගේ ජීවිතයේ සාර්ථකත්වයට ශක්තිමත් පදනමක් විය.
වෛද්‍ය පීඨයේ මුල් වාර විභාගයේදීම ඉහලම සාමාර්ථ 7ක් වාර්තා කළ ඔහු, දෙවන MBBS විභාගයේදී උපරිම GPA 4.00ක් සහ තෙවන MBBS හිදී GPA 3.95ක් ලබාගැනීමට සමත් විය. 2013 වසරේ පැවැති අවසන් MBBS විභාගයෙන් සමස්ත ලංකා ප්‍රථම ස්ථානය (Ranked 1st in All-Island) හිමිකරගත් අතර, වෛද්‍ය විද්‍යා විෂයයන් 13ටම විශිෂ්ට සාමාර්ථ (13 Distinctions) සහ සියලුම ප්‍රධාන විභාගවලින් පළමු පෙළ සාමාර්ථ (First Class Honours) ලබාගනිමින් පේරාදෙණිය වෛද්‍ය පීඨයේ අර්ධ ශතවර්ෂයක ඉතිහාසය තුළ පෙර නොවූ විරූ වාර්තාවක් පිහිටුවීය. මහාචාර්ය සේනක බිබිලේ අනුස්මරණ ශිෂ්‍යත්වය, රන් පදක්කම් 9ක්, සම්මාන 20කට අධික සංඛ්‍යාවක් සහ උපාධිය හදාරන අතරතුරදීම පර්යේෂණ පත්‍රිකා 15කට වැඩි ප්‍රමාණයක් ප්‍රකාශයට පත්කිරීම ඔහුගේ ශාස්ත්‍රීය නිපුණතාවට සාක්ෂි දරයි.
2019 වසරේදී MD උපාධිය ලබාගැනීමෙන් පසුව UK හි MRCP විභාගය සමත්ව එඩින්බර්ග්, ලන්ඩන් සහ ග්ලාස්ගෝ රාජකීය වෛද්‍ය විද්‍යාලයන්ගෙන් FRCP ගෞරව සම්මාන දිනාගත්තේය. එක්සත් රාජධානියේ සුප්‍රකට Oxford University Hospitals (John Radcliffe Hospital) හිදී උසස් සායනික පුහුණුව ලැබූ ඒ මහතා, 2022 වසරේදී වයස අවුරුදු 34ක් තරම් ලාබාල වියේදී කුසලතා පදනම මත පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ කායික රෝග පිළිබඳ පූර්ණ මහාචාර්ය (Full Professor on Merit) ධුරයට පත්වූ අතර, එමගින් මෙරට කායික රෝග ක්ෂේත්‍රයේ ලාබාලතම මහාචාර්යවරයෙකු බවට පත් විය.
වර්තමානයේ පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ කායික රෝග පිළිබඳ පූර්ණ මහාචාර්යවරයෙකු ලෙස මෙන්ම පේරාදෙණිය ශික්ෂණ රෝහලේ කායික රෝග විශේෂඥ වෛද්‍යවරයෙකු ලෙසද සක්‍රීයව සේවය කරන ඒ මහතා, පශ්චාත් උපාධි වෛද්‍ය අධ්‍යයනාංශයේ (PGIM) සායනික විද්‍යා අධ්‍යයන මණ්ඩලයේ සභාපතිවරයා ලෙසත්, ශ්‍රී ලංකා අභ්‍යන්තර වෛද්‍ය විද්‍යාලයේ (SLCIM) ගරු ලේකම්වරයා ලෙසත් කටයුතු කරමින් වෛද්‍ය පුහුණු කටයුතු හා විභාග ප්‍රමිතිකරණයට සුවිශේෂී දායකත්වයක් ලබාදෙයි.
විදේශයන්ගෙන් ලැබුණු අතිමහත් වරප්‍රසාද පසෙකලා, තමන්ව තැනූ මවුබිමේ රෝගී ජනතාවට සහ අනාගත වෛද්‍ය පරපුරට සේවය කිරීමට මෙරටම රැඳී සිටින මහාචාර්ය චාමර දළුගමයන් වැනි නිහතමානී වියතුන් සැබවින්ම රටකට මහඟු සම්පතකි.
මෙවැනි බුද්ධිමතුන් රට තුළ රඳවාගනිමින් නිදහස් සෞඛ්‍ය සේවාව ශක්තිමත් කිරීම රඡ්‍ය වගකීම වේ .

මූලාශ්‍රය: The Sunday Times (2013 නොවැම්බර් 03 සම්මුඛ සාකච්ඡාව), පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ වෛද්‍ය පීඨයේ නිල වාර්තා, කොළඹ විශ්වවිද්‍යාලයේ පශ්චාත් උපාධි වෛද්‍ය අධ්‍යයනාංශ (PGIM) සහ ශ්‍රී ලංකා අභ්‍යන්තර වෛද්‍ය විද්‍යාලයීය (SLCIM) ලේඛන.

20/09/2026

මේවා අඳුනා නොගැනීම නිසා මොලේ පිළිකා සහිත ළමා රෝගීන් පමා වී රෝහලට එන අවස්ථා තියනවා

රිජ්වේ ආර්‍යා ළමා රොහලේ ළමා ස්නායු ශළ්‍ය විශේෂඥ වෛද්‍ය ඩී.පී.සී.කේ. ආනන්ද ලාල් මහතා පැහැදිලි කරයි

09/09/2026

🔴ඇස් පරීක්ෂාවකට පෙර ඇහේ බබා ලොකුවෙන්න (කනිනිකාව පුළුල් කරන්න/ Pupil Dilation) බෙහෙත් දාන්නේ ඇයි?
👁️‍🗨️අක්ෂි වෛද්‍යවරයෙකු වෙත ගිය විට ඇතැම් අවස්ථාවලදී ඔබේ ඇසට බෙහෙත් බිංදු කිහිපයක් දමා විනාඩි 20-30 ක් රැඳී සිටින ලෙස පවසනවා ඔබ අත්විඳ තිබෙන්නට පුළුවන. මෙලෙස සිදු කරන්නේ කනිනිකාව පුළුල් කිරීම (Pupil Dilation) සඳහාය.

👁️‍🗨️ ඇහේ බබා /කනිනිකාව පුළුල් කිරීම යනු කුමක්ද?
කනිනිකාව (Pupil) යනු ඇසේ මැද පිහිටි කළු පැහැති කුඩා හිඩැසයි. සාමාන්‍යයෙන් තද ආලෝකය හමුවේ මෙය කුඩා වන අතර, අඳුරේදී විශාල වේ. විශේෂිත ඇස් බෙහෙත් බිංදු (Dilating Eye Drops) භාවිතයෙන් මෙම කනිනිකාව කෘතිමව විශාල කර තැබීම මගින් වෛද්‍යවරයාට ඇසේ අභ්‍යන්තරය පරීක්ෂා කිරීමට පහසු වේ.

👁️‍🗨️මෙය සිදු කරන්නේ ඇයි?
ඇසේ පිටත කොටස පරීක්ෂා කිරීමට වඩා ඇසේ ඇතුලත පිහිටි අභ්‍යන්තර කොටස් (දෘෂ්ටි විතානය, අක්ෂි ස්නායුව සහ රුධිර නාල) පැහැදිලිව නැරඹීමට වෛද්‍යවරයාට විශාල වූ කනිනිකාවක් අවශ්‍ය වේ. එය වසා ඇති දොරක් තරමක් හැර ඇතුළත බලනවාට වඩා, දොර සම්පූර්ණයෙන්ම පළලට හැර කාමරයක් ඇතුළත බැලීම වැනිය.

👁️‍🗨️මෙමගින් පහත සඳහන් බරපතළ සංකූලතා කල්තියා හඳුනාගත හැක:
🧪දෘෂ්ටි විතානයේ රෝග (Retinal Diseases): 🧪දෘෂ්ටි විතානය ගැලවී යාම (Retinal Detachment) හෝ ඉරී යාම් හඳුනා ගැනීමට.
🧪දියවැඩියාව නිසා ඇසට වන හානි (Diabetic Retinopathy): ඇසේ රුධිර නාල වලින් ලේ හෝ දියර කාන්දු වීම් පරීක්ෂා කිරීමට.
🧪ග්ලෝකෝමා (Glaucoma): අක්ෂි ස්නායුවට (Optic Nerve) හානි සිදුවී තිබේදැයි පරීක්ෂා කිරීමට.
🧪වයසට යාමත් සමඟ පෙනීම අඩුවීම (Macular Degeneration).

👁️‍🗨️පරීක්ෂණයෙන් පසු ඇතිවන තාවකාලික වෙනස්කම්
බෙහෙත් දැමීමෙන් පසු පැය 4 සිට 6 දක්වා (සමහර අයට ඊට වඩා වැඩි කාලයක්) පහත අතුරු ආබාධ පැවැතීම සාමාන්‍ය දෙයකි:
🙈තද ආලෝකයට සංවේදී වීම: හිරු එළිය හෝ දීප්තිමත් ආලෝකය දෙස බැලීම අපහසු වීම.
🙈ආසන්න පෙනීම බොඳ වීම: ජංගම දුරකථනය දෙස බැලීම, පොත් කියවීම වැනි ආසන්න වැඩ කිරීම තාවකාලිකව අපහසු වීම.

👁️‍🗨️ඔබ සැලකිලිමත් විය යුතු කරුණු
🧪අව් කණ්ණාඩියක් (Sunglasses) ගෙන යන්න: පරීක්ෂණයෙන් පසු එළිමහනට බැසීමේදී හිරු එළියෙන් ඇස් ආරක්ෂා කර ගැනීමට අව් කණ්ණාඩියක් පැළඳීම පහසුවකි.
🧪වාහන පැදවීමෙන් වළකින්න: පෙනීම තාවකාලිකව බොඳ වන බැවින් පරීක්ෂණයෙන් පසු ඔබම වාහන පැදවීම අන්තරායකාරී වේ.
🧪තවත් අයෙකු අයෙකු සමඟ යන්න: පරීක්ෂණයෙන් පසු ආපසු ගෙදර යාමට වෙනත් අයෙකුගේ සහය ලබා ගැනීම වඩාත් සුදුසුය.

(ඉහත කරැනු සාමාන්‍ය දැනුවත් වීම සදහා පමනක් බව සලකන්න)

🗣ඔයාට මේ ගැන ප්‍රශ්න තියෙනවද? "Dr.Dilanka" page එකේ post එකට Comment එකක් දාන්න. පුලුවන් විදියට reply කරන්නම්.

📢 සමාජය දැනුවත් කිරීම යුතුකමක් කියලා මම හිතන නිසා කාර්ය බහුල උනත් මේ වගේ දෙයක් ලියන්න වෙලාව වෙන් කරගන්නවා. මට පුලුවන් ලියලා දාන්න විතරයි. මගේ facebook පිටුවේ ඉන්නේ 15K ක විතර followers ගානක්. ඒ අය මේක දකී. මේ ලිපිය තව අයට දකින්න share කරන්න. කාටමහරි වැදගත් වේවි.

©️ වෛද්‍ය දිලංක ලියනගේ (MBBS )
මුලික රොහල බලන්ගොඩ

🗣නිවැරදි තොරතුරු සඳහා Share කරන්න. Copy paste කරන්න එපා.🙂

-examination

07/09/2026

🎉

Your eyes have no secrets from me. 👀🔬😂”

07/09/2026

🔴දෘෂ්ටි විතානය ගැලවී යාම (Retinal Detachment)
👁️‍🗨️අපගේ ඇසේ පිටුපස පිහිටා ඇති ආලෝකයට සංවේදී තුනී පටලය 'දෘෂ්ටි විතානය' (Retina) ලෙස හැඳින්වේ. අපට පෙනෙන දසුන් මොළය වෙත ගෙනයාමට ප්‍රධාන වශයෙන් ක්‍රියා කරන්නේ මෙම කොටසයි. හරියට කැමරාවක සෙන්සර් එක වගේ.යම් හේතුවක් නිසා මෙම දෘෂ්ටි විතානය එහි සාමාන්‍ය ස්ථානයෙන් (ඇසේ පිටුපස බිත්තියෙන්) ගැලවී යාම හෝ වෙන් වීම Retinal Detachment (දෘෂ්ටි විතානය ගැලවී යාම) ලෙස හැඳින්වේ.
ඔක්සිජන් සහ පෝෂණය ලැබෙන රුධිර නාල වලින් දෘෂ්ටි විතානය වෙන්වන නිසා, මෙය වහාම ප්‍රතිකාර කළ යුතු වෛද්‍යමය හදිසි අවස්ථාවකි

👁️‍🗨️ ප්‍රධාන රෝග ලක්ෂණ
මෙම තත්ත්වයේදී ඇසේ වේදනාවක් ඇති නොවන නමුත්, පහත සඳහන් පෙර නිමිති ඔබට දැකගත හැකි වනු ඇත:
💠පාවෙන ලප දැකීම (Floaters): හදිසියේම ඔබේ පෙනීම හරහා කුඩා කළු තිත්, ලප, මකුළු දැල් හෝ නූල් වැනි දෑ පාවෙනවා සේ දිස්වීම.
💠ආලෝකය දැල්වීම් (Flashes): ඇස අයිනෙන් විදුලිය කොටනවාක් මෙන් ආලෝක ධාරා හදිසියේම දැල්වී නිවී යාම.
💠අඳුරු තිරයක් වැටීම: ඇස ඉදිරියෙන් හෝ පැත්තකින් අඳුරු සෙවනැල්ලක් හෝ කළු පැහැති තිරයක් (curtain) වැටී ඇති සේ පෙනීම.
💠පෙනීම බොඳ වීම: එක්වරම පෙනීම අඩු වී යාම හෝ පැහැදිලි බව අඩුවීම.

👁️‍🗨️ අවදානම වැඩි කාටද?
ඕනෑම අයෙකුට මෙම තත්ත්වය ඇතිවිය හැකි වුවත්, පහත අවදානම් සාධක ඇති අයට මෙහි සම්භාවිතාව වැඩිය:
💠වයස අවුරුදු 40-50 පසු කළ වැඩිහිටියන්.
💠දැඩි ලෙස දුර නොපෙනීමේ (High Myopia) තත්ත්වයෙන් පෙළෙන අය.
💠මීට පෙර ඇසේ සැත්කමකට (උදා: ඇසේ සුද ඉවත් කිරීමේ සැත්කම්) භාජනය වී ඇති අය.
💠ඇසට දැඩි අනතුරක් හෝ පහරක් වැදී ඇති අය.
💠දියවැඩියාව හේතුවෙන් ඇසට හානි සිදුවී ඇති රෝගීන් (Diabetic Retinopathy).

👁️‍🗨️ ඉහත රෝග ලක්ෂණ එකක් හෝ ඔබට තිබේ නම්, හැකි ඉක්මනින් අක්ෂි වෛද්‍යවරයෙකු හමුවන්න. මෙය කල් දැමීමෙන් දෘෂ්ටි විතානය සම්පූර්ණයෙන්ම මිය ගොස් ස්ථිරවම ඇස් අන්ධ වීමට හැකියාව ඇත.
කල්තියා හඳුනා ගත් විට ලේසර් ප්‍රතිකාර (Laser Photocoagulation) මගින් හෝ Vitrectomy වැනි අක්ෂි සැත්කම් මගින් ද දෘෂ්ටි විතානය නැවත සවි කර ඔබේ පෙනීම ආරක්ෂා කර ගත හැක.

(ඉහත කරැනු සාමාන්‍ය දැනුවත් වීම සදහා පමනක් බව සලකන්න)

🗣ඔයාට මේ ගැන ප්‍රශ්න තියෙනවද? "Dr.Dilanka" page එකේ post එකට Comment එකක් දාන්න. පුලුවන් විදියට reply කරන්නම්.

📢 සමාජය දැනුවත් කිරීම යුතුකමක් කියලා මම හිතන නිසා කාර්ය බහුල උනත් මේ වගේ දෙයක් ලියන්න වෙලාව වෙන් කරගන්නවා. මට පුලුවන් ලියලා දාන්න විතරයි. මගේ facebook පිටුවේ ඉන්නේ 15K ක විතර followers ගානක්. ඒ අය මේක දකී. මේ ලිපිය තව අයට දකින්න share කරන්න. කාටමහරි වැදගත් වේවි.

©️ වෛද්‍ය දිලංක ලියනගේ (MBBS )
මුලික රොහල බලන්ගොඩ

🗣නිවැරදි තොරතුරු සඳහා Share කරන්න. Copy paste කරන්න එපා.🙂

02/09/2026

Your eyes have no secrets from me. 👀🔬😂”

29/08/2026

Happiness is not possession—it is surrender 🙏

27/08/2026

නිවනින්නම සැනසීම ලැබේවා 🙏