18/07/2026
අනේ මන්දා, මේ ළඟ ඉඳන් පියයුරේ අමුත්තක් දැනෙනවා...😥
ගෑණු ළමයි/ගෑණු අය විදියට, අපේ ඇඟේ වෙනස්කම් ගැන නිතරම බලන එක හරිම වැදගත්. සමහර ඒවා නිකන් සාමාන්ය දේවල් වෙන්න පුළුවන්. ඒත්, පියයුරු ගැන නම්, පොඩි හරි අමුත්තක් දැනුනොත්, ඒ ගැන හොයලා බලන එක තමයි හොඳම දේ. මොකද, සමහර ඒවා, පියයුරු පිළිකා වගේ ලෙඩ වල මුල් ලකුණු වෙන්න පුළුවන් නිසා. ලෝකේ පුරාම පියයුරු පිළිකා නිසා අවුරුද්දකට ලක්ෂ ගාණක් ගෑණු අය මැරෙනවා. හරියටම කිව්වොත්, ලෝක සෞඛ්ය සංවිධානය කියන විදියට, 2020 අවුරුද්දේ විතරක් පියයුරු පිළිකා නිසා ගෑණු අය 685,000ක් විතර මැරිලා තියෙනවා! ඉතින්, මේ ගැන දැනුවත් වෙන එක හරිම වැදගත්.
❓ ඇයි මේ ගැන කතා කරන්න ලැජ්ජ වෙන්නේ?
සමහර ගෑණු ළමයි/ගෑණු අය, පියයුරේ මොකක් හරි අමුත්තක් දැනුනත්, ගෙඩියක් වගේ අහු උනත්, ලැජ්ජාවට ගෙදර කෙනෙකුටවත් කියන්නේ නෑ. එහෙම කරන එක කොච්චර වැරදිද! ලැජ්ජාව පැත්තකින් තියලා, මේ වගේ දේවල් ගැන කතා කරන එක, තමන්ගේ ජීවිතේ බේරගන්න තරම් වටිනා.
⚠️ පියයුරේ මේ වගේ දේවල් දැක්කොත්, ඉක්මනටම ඩොක්ටර් කෙනෙක්ට කියන්න!
🖐️ අතට අහුවෙන ගෙඩි:"අනේ, මේ මොකක්ද මේ අලුත් ගෙඩියක්?" කියලා හිතුනොත්, ඒක ලොකු වෙනවද, රිදෙනවද, නැද්ද කියන එක ගැන බලන්න. හැම ගෙඩියක්ම පිළිකාවක් නෙවෙයි. ඒත්, වෙනසක් තියෙනවා නම්, ඒක මොකක්ද කියලා දැනගන්න එක වැදගත්.
🧐 තන පුඩුවේ වෙනස්කම්:තන පුඩුව ඇතුලට ගිලිලා වගේද? පැතලි වෙලාද? පොතු යනවා වගේද? තුවාලයක් වගේද? රතු පාට වෙලාද? ගනකම් වෙලාද? එහෙමත් නැත්නම්, වෙනදාට වඩා වෙනස් විදියට පේනවද? මේ හැම දෙයක් ගැනම බලන්න.
💧 තන පුඩුවෙන් එන වතුර/සෙම/ලෙ වගේ දේවල්:කිරි දෙන අම්මා කෙනෙක් නෙවෙයි නම්, තන පුඩුව මිරිකන්නේ නැතුව ඉබේම මොනවා හරි දියරයක් (ලේ වගේ, කිරි වගේ, වතුර වගේ) එනවා නම්, ඒකත් ඩොක්ටර් කෙනෙක්ට පෙන්නන්න ඕන දෙයක්.
😖 පියයුරේ රිදෙන එක (ඔසප් වෙන දවස් වලට අමතරව):පියයුරේ/බ්රෙස්ට් එකේ හරි තන පුඩුවේ හරි අමුතුවට රිදෙනවා නම්, ඒක හැම තිස්සෙම, එක දිගට රිදෙනවා නම්, මාසේ එක කාලෙකට විතරක් නෙමෙයි නම්, ඒ ගැන හොඳට බලන්න ඕන. (Non-cyclical pain)
📐 හැඩේ වෙනස්කම්:එක පාරටම එක පියයුරක් ලොකු වෙලාද? නැත්තම් පොඩි වෙලාද? හැඩේ අමුතු වෙලාද? හම රැලි වැටිලා වගේද? ගෙඩි වගේ තියෙනවද? හම හරියට දොඩම් ලෙල්ලක් වගේ වෙලාද? එහෙනම්, ඒ ගැනත් හොයලා බලන්න.
🤔 දැන් මොකද කරන්නේ?
👍 බය නැතුව, ඩොක්ටර් කෙනෙක් හම්බවෙන්න: හැම වෙනස්කමක්ම පිළිකාවක් නෙවෙයි තමයි. ඒත්, වෙනසක් තියෙනවා නම්, ඒක මොකක්ද කියලා හරියටම දැනගන්න එක වැදගත්. පරක්කු කරන්න එපා!
👩⚕️ කාට කියන්නද?: ඩොක්ටර් කෙනෙක්ට (GP) හරි, පියයුරු ගැන දන්න ඩොක්ටර් කෙනෙක්ට (Breast Surgeon) හරි පෙන්නන්න පුළුවන්.
🏥 සුව නාරි සායන ගැන අමතක කරන්න එපා: MOH කාර්යාල වල තියෙන "සුව නාරි" සායන වලිනුත් මේ ගැන නොමිලේ අහගන්න පුළුවන්. අවුරුදු 35ට වැඩි අයට තමයි මේක තියෙන්නේ.
🗣️ ඇත්තම කියන්න: ඩොක්ටර් අහන හැමදේටම ඇත්ත උත්තර දෙන්න. වෙනස පටන් ගත්ත කාලේ, දැනෙන විදිය, පවුලේ අයගේ ලෙඩ ගැන විස්තර, ඔක්කොම කියන්න.
🔬 ටෙස්ට් වලට ලෑස්ති වෙන්න:ඩොක්ටර් පියයුර අතින් බලයි (Clinical Breast Examination).
මැෂින් වලින් බලන්නත් වෙයි (Mammogram, Ultrasound Scan).
සමහරවිට පියයුරේ පොඩි කෑල්ලක් අරන් බලන්නත් වෙයි (Biopsy/FNAC).
මේ ටෙස්ට් වලින් තමයි ලෙඩේ මොකක්ද කියලා හරියටම කියන්නේ.
ℹ️ සුව නාරි සායන වලින් කෙරෙන දේවල් (කෙටියෙන්):
ලේ වල සීනි මට්ටම බලනවා.
තයිරොයිඩ් ග්රන්ථිය බලනවා.
පියයුරු බලලා, තමන්ම පියයුරු බලන හැටි කියලා දෙනවා.
ගැබ් ගෙල පරික්ෂා කරලා, පිළිකා තියෙනවද බලනවා (පැප් පරීක්ෂණය).
❤️ අවසාන වශයෙන්:
ඔයාගේ ඇඟ ගැන අවධානයෙන් ඉන්න එක ඔයාගේ වගකීමක්. පොඩි හරි වෙනසක් දැක්කොත්, ඒක සුළුවට හිතන්න එපා. ලැජ්ජ වෙන්නේ නැතුව, ඉක්මනටම ඩොක්ටර් කෙනෙක්ට පෙන්නලා, හිතේ සාමය ඇති කරගන්න. මතක තියාගන්න, මුල් අවදියේදී හොයාගත්තොත්, පියයුරු පිළිකා වගේ ලෙඩ හොඳ කරන්න පුළුවන්!
🤝 අපි හැමෝම එකතු වෙලා ජීවිතයක් බේරගමු!
වෛද්යවරු විදියට අපිට පුළුවන් මේ වගේ ලිපි වලින් මිනිස්සුන්ව දැනුවත් කරන්න. එතකොට, පියයුරු පිළිකා වගේ ලෙඩ තියෙන අයට ඉක්මනටම ඩොක්ටර් කෙනෙක් ගාවට යන්න හිතෙයි. ඒකෙන් එයාලගේ ජීවිතේ තව කාලයක් සතුටින් ඉන්න එයාලට අවස්ථාව ලැබෙනවා.
ඔයාටත් පුළුවන් මේ වගේ දේවල් වලට උදව් කරන්න. මේ ලිපිය share කලොත්, සමහරවිට ඔයාගේ යාළුවෙක්, නෑදෑයෙක් මේක දකියි. එයාට මේ වගේ අමාරුවක් තියෙනවා නම්, එයා ඩොක්ටර් කෙනෙක් ගාවට යයි. එතකොට ඔයා කරන්නේ, කාට හරි ජීවත් වෙන්න උදව්වක් දෙන එක. පුංචි දෙයක් වගේ පෙනුනට, ඒක ලොකු පිනක්! ඉතින්, මේ වගේ ලිපි share කරන්න අමතක කරන්න එපා! ❤️