10/06/2026
💥 သွေးတိုးရောဂါအကြောင်းသိကောင်းစရာများ💥
💥သွေးတိုးရောဂါ (Hypertension) ဆိုတာ သွေးကြောနံရံတွေအပေါ်ကို သွေးစီးဆင်းမှုကြောင့် သက်ရောက်တဲ့ ဖိအားတွေက ပုံမှန်ထက် ရေရှည်မြင့်တက်နေတဲ့ အခြေအနေကို ခေါ်တာ ဖြစ်ပါတယ်။
သွေးတိုးရောဂါကို "တိတ်ဆိတ်သော လူသတ်သမား (Silent Killer)" လို့လည်း တင်စားကြပါတယ်။ အကြောင်းရင်းကတော့ အစပိုင်းမှာ ဘာလက္ခဏာမှ ပြင်းပြင်းထန်ထန် မပြဘဲ နောက်ဆက်တွဲ ပြဿနာတွေ ဖြစ်လာမှ သိသာတတ်လို့ပါ။
သွေးတိုးရောဂါနဲ့ ပတ်သက်ပြီး သိထားသင့်တဲ့ အဓိကအချက်တွေကို အောက်မှာ အလွယ်ကူဆုံး ခွဲခြားဖော်ပြပေးလိုက်ပါတယ်။
၁။ သွေးပေါင်ချိန် တန်ဖိုးများကို နားလည်ခြင်း
သွေးပေါင်တိုင်းတဲ့အခါ ကိန်းဂဏန်း နှစ်ခု တွေ့ရပါလိမ့်မယ် (ဥပမာ- ၁၂၀ / ၈၀)။
အပေါ်သွေး (Systolic): နှလုံးညှစ်ထုတ်ပြီး သွေးကြောထဲ သွေးလွှတ်လိုက်တဲ့အချိန်က ဖိအား။
အောက်သွေး (Diastolic): နှလုံးအနားယူနေတဲ့အချိန် (နှလုံးခုန်နှုန်း တစ်ချက်နဲ့တစ်ချက်ကြား) မှာ ရှိတဲ့ ဖိအား
၂။ ဘာကြောင့် သွေးတိုးရသလဲ (အကြောင်းရင်းများ)
သွေးတိုးရောဂါ ဖြစ်ရတဲ့ အကြောင်းရင်းကို (၂) မျိုး ခွဲခြားနိုင်ပါတယ်။
အဓိက သွေးတိုးရောဂါ (Primary Hypertension): ဖြစ်ပွားရတဲ့ အကြောင်းရင်း အတိအကျ မရှိဘဲ အသက်အရွယ်ရလာတာ၊ မျိုးရိုးလိုက်တာ၊ နေထိုင်စားသောက်မှုပုံစံကြောင့် တဖြည်းဖြည်းချင်း ဖြစ်လာတာပါ။ (၉၀-၉၅% သော လူနာတွေက ဒီအမျိုးအစား ဖြစ်ပါတယ်)။
နောက်ဆက်တွဲ သွေးတိုးရောဂါ (Secondary Hypertension): အခြားရောဂါတစ်ခုခုကြောင့် သွေးတိုးလာတာ ဖြစ်ပါတယ်။ (ဥပမာ - ကျောက်ကပ်ရောဂါ၊ သိုင်းရွိုက် (Frenulum/Thyroid) ပြဿနာ၊ ဆီးချိုရောဂါ သို့မဟုတ် အချို့သော ဆေးဝါးများကြောင့် ဖြစ်ခြင်း)။
အဖြစ်များစေတဲ့ အခြေအနေများ (Risk Factors)
အငန် (ဆိုဒီယမ်) စားသုံးမှု များခြင်း။
ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှု နည်းခြင်း။
ကိုယ်အလေးချိန် အလွန်အကျွံ တက်လာခြင်း။
စိတ်ဖိစီးမှု (Stress) များခြင်း။
အသက်ကြီးလာခြင်းနှင့် မိသားစုထဲတွင် သွေးတိုးမျိုးရိုး ရှိခြင်း။
၃။ ပြသတတ်သော လက္ခဏာများ
အစပိုင်းမှာ လက္ခဏာ မပြတတ်ပေမယ့် သွေးပေါင်ချိန် အလွန်အမင်း တက်လာတဲ့အခါ အောက်ပါအတိုင်း ခံစားရတတ်ပါတယ်။
ဇက်ကြောတက်ခြင်း၊ ခေါင်းကိုက်ခြင်း (အထူးသဖြင့် မနက်ခင်းပိုင်း)။
ရင်တုန်ခြင်း၊ မူးဝေခြင်း၊ မောပန်းလွယ်ခြင်း။
မျက်စိပြာခြင်း၊ အမြင်အာရုံ ဝေဝါးခြင်း။
နှာခေါင်းသွေးယိုခြင်း။
၄။ မကုသဘဲ ထားပါက ဖြစ်နိုင်သည့် နောက်ဆက်တွဲ ဆိုးကျိုးများ
သွေးတိုးကို စနစ်တကျ မထိန်းချုပ်ဘူးဆိုရင် ရေရှည်မှာ သွေးကြောတွေကို ပျက်စီးစေပြီး အောက်ပါ ရောဂါကြီးတွေ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ အလွန်မြင့်မားသွားပါတယ်။
လေဖြတ်ခြင်း (Stroke): ဦးနှောက်သွေးကြော ပိတ်ခြင်း သို့မဟုတ် ပေါက်ခြင်း။
နှလုံးရောဂါ: နှလုံးသွေးကြောကျဉ်းခြင်းနှင့် နှလုံးစွမ်းဆောင်ရည် ကျဆင်းခြင်း (Heart Failure)။
ကျောက်ကပ်ပျက်စီးခြင်း: ကျောက်ကပ်သွေးကြောများ ပျက်စီးပြီး ကျောက်ကပ်အလုပ်မလုပ်တော့ခြင်း။
မျက်စိကွယ်ခြင်း: မျက်စိထဲရှိ သွေးကြောငယ်လေးများ ပေါက်ပြဲခြင်း။
၅။ သွေးတိုးရောဂါကို မည်သို့ ကာကွယ်/ထိန်းချုပ်မလဲ
သွေးတိုးရောဂါ ရှိနေပြီဆိုရင် ဆရာဝန်ညွှန်ကြားတဲ့ သွေးကျဆေးကို စနစ်တကျ သောက်သုံးဖို့ အရေးကြီးဆုံး ဖြစ်သလို၊ နေထိုင်မှုပုံစံ ပြောင်းလဲခြင်းကလည်း သွေးပေါင်ချိန်ကို အများကြီး ကျဆင်းစေပါတယ်။
အငန်လျှော့စားပါ: ဟင်းချက်ရာတွင် ဆား၊ ငံပြာရည်၊ ဟင်းခတ်မှုန့် လျှော့ထည့်ပါ။ မုန့်ဟင်းခါး၊ အချဉ်ထုပ်၊ အကြော်အလှော်နှင့် တာရှည်ခံ အစားအစာများကို ရှောင်ကြဉ်ပါ။
ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှု လုပ်ပါ: တစ်နေ့ကို မိနစ် ၃၀ ခန့် လမ်းသွက်သွက်လျှောက်ခြင်း သို့မဟုတ် ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှု ပြုလုပ်ပေးပါ။
အသီးအနှံ ပိုစားပါ: ပိုတက်ဆီယမ် (Potassium) ဓာတ်ကြွယ်ဝတဲ့ ငှက်ပျောသီး၊ ဟင်းနုနွယ် စတဲ့ အသီးအနှံတွေက သွေးပေါင်ကျစေဖို့ အထောက်အကူပြုပါတယ်။
စိတ်ဖိစီးမှု လျှော့ချပါ: တရားထိုင်ခြင်း၊ အသက်ရှူလေ့ကျင့်ခန်း လုပ်ခြင်းဖြင့် စိတ်ကို အနားပေးပါ။
ပုံမှန်သွေးပေါင်တိုင်းပါ: မိမိရဲ့ သွေးပေါင်ချိန် အခြေအနေကို မှတ်တမ်းလေးဖြင့် ပုံမှန်စောင့်ကြည့်ပါ။
💥သွေးပေါင်ချိန် တန်ဖိုး အမျိုးအစားများ
၁။ ပုံမှန် သွေးပေါင်ချိန် (Normal)
အပေါ်သွေးသည် ၁၂၀ mmHg အောက် ရှိပြီး၊ အောက်သွေးသည် ၈၀ mmHg အောက် ရှိရပါမည်။
၂။ သွေးပေါင်စတက်ချင်ရုံ အခြေအနေ (Elevated)
အပေါ်သွေးသည် ၁၂၀ မှ ၁၂၉ mmHg အတွင်း ရှိပြီး၊ အောက်သွေးသည် ၈၀ mmHg အောက်သာ ရှိနေသေးသည့် အခြေအနေ ဖြစ်သည်။
၃။ သွေးတိုးရောဂါ အဆင့် - ၁ (Stage 1 Hypertension)
အပေါ်သွေးသည် ၁၃၀ မှ ၁၃၉ mmHg အတွင်း ရှိနေခြင်း (သို့မဟုတ်) အောက်သွေးသည် ၈၀ မှ ၈၉ mmHg အတွင်း ရှိနေခြင်း ဖြစ်သည်။
၄။ သွေးတိုးရောဂါ အဆင့် - ၂ (Stage 2 Hypertension)
အပေါ်သွေးသည် ၁၄၀ mmHg နှင့် အထက် ရှိနေခြင်း (သို့မဟုတ်) အောက်သွေးသည် ၉၀ mmHg နှင့် အထက် ရှိနေခြင်း ဖြစ်သည်။
၅။ အလွန်အမင်း သွေးတိုးပြီး စိုးရိမ်ရသည့် အခြေအနေ (Hypertensive Crisis)
အပေါ်သွေးသည် ၁၈၀ mmHg ထက် ကျော်လွန်သွားခြင်း (သို့မဟုတ်) အောက်သွေးသည် ၁၂၀ mmHg ထက် ကျော်လွန်သွားခြင်း ဖြစ်သည်။ (ဤအခြေအနေသည် အသက်အန္တရာယ် ရှိနိုင်သဖြင့် ဆေးရုံ၊ ဆေးခန်းသို့ ချက်ချင်း သွားရောက်ပြသရပါမည်)
သွေးတိုးရှိတဲ့လူနာတိုင်းကိုယ့်သွေးပေါင်ချိန်ကိုနေ့စဉ်ဂရုစိုက်ကြပါ
ကျန်းမာခြင်းသည်လာဘ်ကြီးတပါးဖြစ်လို့ကျန်းမာစွာနေ့စဉ်စားသောက်နေထ်ုင်ကြပါ
#ကျန်းမာရေးဗဟုသုတ
