24/01/2026
"ကုသဆေးမရှိသေးတဲ့ ကြောက်စရာ နီပါဗိုင်းရပ်စ် (Nipah Virus)"
နီပါဗိုင်းရပ်စ် (NiV) သည် တိရစ္ဆာန်မှလူသို့ ကူးစက်သော (Zoonotic) ရောဂါဖြစ်ပြီး သေဆုံးနှုန်းမြင့်မားသည့်အတွက် အထူးသတိပြုရမည့် ရောဂါပိုးဖြစ်ပါတယ်။
🔬 နောက်ခံအကျဉ်း
-----------------
၁၉၉၉ ခုနှစ်က မလေးရှား၊ နီပါရွာမှာ စတွေ့။
လူတစ်ရာကျော် သေဆုံး၊ ဝက်တစ်သန်းကျော် သုတ်သင်ခံရ 😢
WHO က အရေးပေါ် စောင့်ကြည့်ရမည့် ရောဂါပိုး အဖြစ် သတ်မှတ်။
🧬 ဗိုင်းရပ်စ်အမျိုးအစား
-----------------
မလေးရှားမျိုးကွဲ (NiV-M): လူချင်း ကူးနှုန်း နည်း။
ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်မျိုးကွဲ (NiV-B): လူချင်း ကူးနှုန်း မြင့်၊ သေနှုန်း ပိုများ 💀
🦇 သယ်ဆောင်သူ (Host)
-----------------
သဘာဝလက်ခံကောင်: အသီးစား လင်းနို့ကြီးများ (Fruit bats) 🦇။
ကြားခံကောင်: ဝက်များ (အဓိက) 🐖၊ မြင်း၊ ဆိတ်၊ ခွေး၊ ကြောင်များ။
(လင်းနို့စားကျန် အသီး/အညစ်အကြေးမှတဆင့် ကူးစက်ခံရသည်)။
🔄 ကူးစက်နည်း ၃ မျိုး
-----------------
1️⃣ တိရစ္ဆာန်မှ လူသို့ (ဝက်၊ လင်းနို့ အရည်များနဲ့ တိုက်ရိုက်ထိ)
2️⃣ အစားအစာမှတစ်ဆင့်
ထန်းရည်အစိမ်း (လင်းနို့ဆီး/တံတွေးပါနိုင်) 🥥❌
လင်းနို့ကိုက်ထားသော အသီးများ 🍌🍈
3️⃣ လူမှ လူသို့
အသက်ရှူလမ်းကြောင်းမှ အစက်အမှုန်များ 😷💦
ဆေးရုံတွင်း ကူးစက်မှု အဖြစ်များ 🏥⚠️
🤒 ရောဂါလက္ခဏာများ
-----------------
ရောဂါပျိုးကာလ ၄ ရက်မှ ၁၄ ရက် (တခါတရံ ၄၅ ရက်ထိ) ကြာနိုင်ပါတယ်။
ကနဦး: ဖျားခြင်း 🌡️၊ ခေါင်းကိုက်၊ ကြွက်သားနာ၊ အော့အန်၊ လည်ချောင်းနာ။
ပြင်းထန်: မူးဝေခြင်း၊ သတိလစ်ခြင်း၊ ဦးနှောက်ရောင်ရမ်းခြင်း (Encephalitis) 🧠။
🚨 သတိပြုရန်: ၂၄-၄၈ နာရီအတွင်း သတိမေ့မြော (Coma) အဆင့်ထိ ရောက်နိုင်ပြီး သေဆုံးနှုန်း ၄၀% မှ ၇၅% ထိ ရှိပါတယ်။
🩺 ရောဂါရှာဖွေခြင်း
-----------------
RT-PCR (ဗိုင်းရပ်စ်ရှာဖွေ)
ELISA (ပဋိပစ္စည်းစစ်ဆေး)
BSL-4 လုံခြုံရေးအဆင့်မြင့် ဓာတ်ခွဲခန်းတွင်သာ စစ်ဆေး ⚠️🧪
💊 ကုသမှု
-----------------
သီးသန့် ကုသဆေး/ကာကွယ်ဆေး မရှိပါ ❌💉
လက္ခဏာအလိုက် ပြုစုကုသခြင်း (Supportive Care) သာရှိ။
သေနှုန်း ၄၀% - ၇၅% အထိ မြင့်မား 💔
✅ ကာကွယ်နည်းများ (အရေးကြီး)
-----------------
ထန်းရည်အစိမ်း လုံးဝမသောက်ပါနှင့် 🥥❌
အသီးအနှံများ ကို စားခါနီး သေချာဆေးကြောပါ၊ အခွံနွှာစားပါ။🍎
လင်းနို့ကိုက်ထားနိုင်သော အသီးများကို ရှောင်ရန် 🍎🚿
နေမကောင်းသော တိရစ္ဆာန်များနှင့် ထိတွေ့ကိုင်တွယ်ရာတွင် အကာအကွယ်ဝတ်ဆင်ပါ 🧤😷
လူနာကို သီးခြားခွဲထားပါ 🚫🤝
ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းများ PPE ဝတ်ဆင်ပါ 🥼🛡️
လက်ကို မကြာခဏ ဆေးကြောပါ 🧼💦
🌏 မြန်မာနိုင်ငံအတွက်
-----------------
မြန်မာနိုင်ငံသည် လင်းနို့မျိုးစိတ်များ ရှိပြီး၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်/အိန္ဒိယနှင့် နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေသောကြောင့် ရောဂါဝင်ရောက်နိုင်ခြေ မြင့်မားပါသည်။ သတိထား၊ ကြိုတင်ကာကွယ်ပါ။
Credit :Dr. Khant
