18/02/2026
https://www.facebook.com/share/p/1AfAS6KnBU/
"ဆရာ... အဒေါ် အောက်ထပ်ဆင်းအိပ်ရမလား?"
ဒါကတော့ အရိုးအကြောအဆစ်ကု ဆရာဝန်တွေ နေ့တိုင်းလိုလို ဖြေကြားနေရတဲ့ မေးခွန်းတစ်ခုပါ။ "လှေကား" နဲ့ "ဒူးဆစ်အဆီခမ်း/ဒူးနာခြင်း" ဆိုတာ ရန်သူတွေလို ဖြစ်နေကြတာ ကြာပါပြီ။ သားသမီးတွေကလည်း စိတ်ပူ၊ မိဘတွေကလည်း ကိုယ့်ဒူးကိုယ် အားနာမိနဲ့... တကယ်တော့ လှေကားက ဒူးအတွက် တကယ့်ဗီလိန်ကြီးလား?
ဒီနေ့မှာတော့ ဆရာဝန်က အဖြေရှင်းရှင်းလေးနဲ့ ဒူးကိုကာကွယ်ပေးမယ့် "လှေကားတက်ဆင်း နည်းလမ်းကောင်း" လေးတွေကို မျှဝေပေးသွားပါမယ်။
လှေကားတက်တာက ဒူးကို ဘယ်လိုသက်ရောက်မှုရှိသလဲ?
"လှေကားတက်ဆင်းခြင်းက ဒူးဆစ်အပေါ် ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုး အများကြီးဖြစ်စေတာ အမှန်တကယ်ပါပဲ"
မြေပြန့်လမ်းလျှောက်ခြင်း: ဒူးဆစ်က ခန္ဓာကိုယ်အလေးချိန်ရဲ့ ၀.၅ ဆကို ထမ်းထားရပါတယ်။
လှေကားတက်ခြင်း/ဆင်းခြင်း: ဒူးဆစ်က ခန္ဓာကိုယ်အလေးချိန်ရဲ့ ၃ ဆ ကနေ ၆ ဆအထိ ဝန်ပိသွားတတ်ပါတယ်။
ဥပမာ- သင်က ကိုယ်အလေးချိန် ၆၀ ကီလိုရှိရင် လှေကားတက်တဲ့ ခြေလှမ်းတိုင်းမှာ ဒူးဆစ်က ၁၈၀ ကနေ ၃၆၀ ကီလိုအထိ ဖိအားကို ခံစားရပါတယ်။ ဒါကြောင့် "ဒူးကို ထိခိုက်သလား" လို့မေးရင် "ထိခိုက်နိုင်ပါတယ်" လို့ပဲ ဖြေရပါမယ်။ လှေကား အတက်အဆင်း များလေလေ၊ အရိုးနုချင်း ပွတ်တိုက်မှု ပြင်းထန်လေလေပါပဲ။
"အဆင်း" က "အတက်" ထက် ပိုအန္တရာယ်များသလား?
အဖြေကတော့ "ဟုတ်မှန်ပါတယ်"။
တက်တဲ့အချိန်: ပေါင်ကြွက်သားတွေကို သုံးပြီး ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် အပေါ်တွန်းတင်ရတာမို့ မောပေမဲ့ ဒူးဆစ်မျက်နှာပြင်ပေါ်က ရိုက်ခတ်မှုက အဆင်းလောက် မပြင်းထန်ပါဘူး။
ဆင်းတဲ့အချိန်: ကမ္ဘာ့ဆွဲအားကို အန်တုပြီး "ဘရိတ်" အုပ်ရတဲ့ အနေအထားပါ။ ခြေထောက် လှေကားထစ်ပေါ် ချလိုက်တဲ့ အရှိန်ကြောင့် ဒူးခေါင်းခွက် (Patella) နဲ့ ဒူးဆစ်မျက်နှာပြင်ပေါ်ကို ဖိအားတွေ အပြည့်အဝ သက်ရောက်သွားပါတယ်။
ဒါကြောင့် လူနာအများစုက "လှေကားတက်တာထက် ဆင်းတဲ့အချိန်မှာ ဒူးထဲကနေ စူးကနဲနာတယ်" လို့ ပြောလေ့ရှိကြတာပါ။
ဘယ်သူတွေ လှေကားမတက်သင့်သလဲ? ဘယ်သူတွေ ဆက်တက်လို့ရသလဲ?
၁။ ယာယီ "နားထားသင့်သူများ"
ဒူးဆစ်က ရောင်နေ၊ နီနေ၊ ပူနေတဲ့သူများ (ပြင်းထန်ရောင်ရမ်းနေချိန်)
နာလွန်းလို့ ခြေလှမ်းတောင် မလှမ်းနိုင်သူများ
ဒူးချောင်သလိုခံစားရသူ သို့မဟုတ် ခြေထောက်အားမရှိဘဲ လဲတော့မလို ဖြစ်သူများ
ဒီအုပ်စုဝင်တွေကတော့ ဒူးရောင်တာမပျောက်မချင်း အောက်ထပ်မှာပဲ နေထိုင်သင့်ပါတယ်။
၂။ ဆက်ပြီး "တက်လို့ရသူများ" (နည်းစနစ်မှန်ဖို့တော့ လိုအပ်ပါတယ်)
ဒူးဆစ်အဆီခမ်းရောဂါ အစောပိုင်းအဆင့် ခံစားနေရသူများ
နာကျင်မှုရှိပေမဲ့ သည်းခံနိုင်သူများ
ခြေထောက်ကြွက်သား အားရှိသေးသူများ
လျှို့ဝှက်နည်းလမ်း- "ကောင်း-တက်၊ ဆိုး-ဆင်း" (Up with the Good, Down with the Bad)
တကယ်လို့ လှေကားတက်ဆင်းဖို့ မဖြစ်မနေ လိုအပ်လာရင် ဒီနည်းလမ်းကို သုံးကြည့်ပါ၊ ဒူးနာတာ ချက်ချင်း သက်သာသွားပါလိမ့်မယ်။
၁။ အတက်- "ခြေထောက်ကောင်း" ကို အရင်တင်ပါ
မနာတဲ့ဘက် (သို့မဟုတ် နာကျင်မှုနည်းတဲ့ဘက်) ကို လှေကားထစ်ပေါ် အရင်တင်ပါ။
ခြေထောက်ကောင်းကနေ အားယူပြီး ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် တွန်းတင်ပါ၊ ပြီးမှ နာတဲ့ခြေထောက်ကို ဘေးမှာ ယှဉ်ရပ်ပါ။
၂။ အဆင်း- "ခြေထောက်ဆိုး" (နာတဲ့ဘက်) ကို အရင်ချပါ
နာတဲ့ခြေထောက်ကို အောက်ထပ်ကို အရင်ချပါ။ (အပေါ်ထစ်မှာ ကျန်ခဲ့တဲ့ ခြေထောက်ကောင်းကနေ အလေးချိန်ကို ထိန်းပေးထားပြီး ဖြည်းဖြည်းချင်း ချပေးရမှာပါ)
ဒီနည်းက နာနေတဲ့ခြေထောက်ကို အဆင်းမှာ ဖိအားဒဏ် တိုက်ရိုက်မကျအောင် ကူညီပေးပါတယ်။
၃။ လက်ရန်းကို အမြဲကိုင်ပါ
လက်ရန်းကို ကိုင်ပြီး အားပြုတာက ဒူးပေါ်ကျမယ့် ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးကို ၁၀% ကနေ ၂၀% အထိ လျှော့ချနိုင်ပါတယ်။
နေထိုင်မှုပုံစံ ပြုပြင်ပြောင်းလဲခြင်း (Lifestyle Modification)
ဒူးဆစ်ကို ကြာရှည်ခံအောင် အောက်ပါအချက်တွေကို လိုက်နာပေးပါ-
အသွားအပြန်ကို စုစည်းပါ: တစ်နေ့ကို လှေကား တက်တစ်ခါ၊ ဆင်းတစ်ခါပဲ လုပ်ပါ (ဥပမာ- မနက်ဆင်းလာရင် တစ်နေ့စာ လိုတာတွေယူလာပြီး ညမှ ပြန်တက်ပါ)။ ပစ္စည်းမေ့လို့ ခဏခဏ တက်ဆင်းခြင်း ရှောင်ပါ။
လှေကားထစ်မှာ နားပါ: လှေကားက မြင့်ရင် လမ်းတစ်ဝက်မှာ ခဏထိုင်နားပြီးမှ ဆက်သွားပါ။ မလောပါနဲ့။
မီးအလင်းရောင် လုံလောက်ပါစေ: လူကြီးအများစုက လှေကားထစ်ကို သေချာမမြင်ရလို့ ခြေချော်ပြီး ဒူးဆောင့်တတ်ကြပါတယ်။
ဆရာဝန်ရဲ့ အနှစ်ချုပ်-
လှေကားတက်ဆင်းတာဟာ ဒူးနာတဲ့သူတိုင်းအတွက် "တားမြစ်ချက်" မဟုတ်ပါဘူး။ သင့်မှာ ကြွက်သားသန်မာမှုရှိပြီး နည်းစနစ်မှန်မှန် တက်မယ်ဆိုရင် လှေကားက ခြေထောက်အတွက် လေ့ကျင့်ခန်းတောင် ဖြစ်စေပါသေးတယ်။
ဒါပေမဲ့ "နာကျင်လာပြီ" ဆိုရင်တော့ ဒါက ခန္ဓာကိုယ်က ပေးတဲ့ သတိပေးချက်ပါ။ ချက်ချင်းနားပြီး အသုံးပြုမှု လျှော့ချရပါမယ်။ ရေရှည်အတွက် ဒူးကိုကာကွယ်ဖို့ အောက်ထပ်ဆင်းအိပ်တာက အကောင်းဆုံးဖြစ်ပေမဲ့၊ အပေါ်ထပ်မှာပဲ ဆက်နေချင်တယ်ဆိုရင်တော့ ဆရာဝန်ပေးထားတဲ့ "ကောင်း-တက်၊ ဆိုး-ဆင်း" ဆိုတဲ့ နည်းလမ်းလေးကို အမြဲမှတ်သားပြီး အသုံးချကြည့်ပါနော်။
