26/05/2022
ခုတေလာ ေဘဘီေလးေတြ HFMD ေရာဂါျဖစ္ေနၾကတယ္လို့ ေမေမေတြတင္တာ မၾကာခဏေတြ႕ေနလို့
ဒါေလး ရွာၿပီး ျပန္ share ေပးတာပါ
ေရာဂါက အရမ္းကူးလြယ္လို့ ေက်ာင္းေနအရြယ္
ကေလးေတြ ပိုသတိထားရပါမယ္
ဒီေရာဂါျဖစ္ေနတဲ့ ကေလးကိုလည္း ေက်ာင္းမလႊတ္
သင့္ပါဘူး..ေပ်ာက္သြားၿပီဆိုရင္ေတာင္
ခႏၶာကိုယ္ထဲမွာ ပိုးကက်န္ေနနိုင္တာေၾကာင့္
တျခားကေလးကို ကူးစက္နိုင္ပါေသးတယ္
ဒီအခ်က္ကို ေက်ာင္းက ဆရာမေတြလည္း သိထား
သင့္ပါတယ္..ဒီေရာဂါက ကာကြယ္ဖို့မလြယ္တဲ့အျပင္
အရမ္းကူးလြယ္ၿပီး ေက်ာင္းမွာ ကေလးတစ္ေယာက္ျဖစ္တာနဲ႔ တျခားကေလးေတြ လိုက္ျဖစ္တတ္လို့ပါ
ဒီမွာ ဆရာဝန္ေရးထားတာေလးကို ဖတ္ၾကည့္
ပါေနာ္ 👇👇👇👇
Hand, Foot and Mouth Disease (HFMD)
#လက္_ေျခ_ပါးစပ္ေရာဂါ
ဒီရက္ပိုင္းမွာ ကေလးေတြမွာ အျဖစ္မ်ားေနတဲ့ Hand, Foot and Mouth Disease လို့ေခၚတဲ့ ကူးစက္ေရာဂါတစ္ခုအေၾကာင္း ေျပာျပခ်င္ပါတယ္။
Virus ေၾကာင့္ျဖစ္တဲ့ ကူးစက္ေရာဂါပါ။ အသက္ (၅) ႏွစ္ေအာက္ကေန (၁၀) ႏွစ္အရြယ္ကေလးေတြအထိ အျဖစ္မ်ားပါတယ္။ က်န္အရြယ္ေတြမွာ ျဖစ္တာနည္းပါတယ္။ ျဖစ္ရျခင္းကေတာ့ ကေလးေတြရဲ့ ပါးစပ္ထဲကို လက္ထည့္ေလ့ရွိတဲ့ အက်င့္ေၾကာင့္ပါ။
သိသာတဲ့ လကၡဏာေတြဟာ ကိုယ္ပူတက္ၿပီးဖ်ားျခင္း၊ ပါးစပ္မွာ အနာေပါက္ျခင္း နဲ႔ ေျခလက္ေတြမွာ အရည္ၾကည္ဖုေလးေတြေပါက္ျခင္းတို့ ျဖစ္ပါတယ္။
Enterovirus အုပ္စုဝင္ Polioviruses, Coxsackieviruses, Echoviruses နဲ႔ Enterovirus ေတြေၾကာင့္ ျဖစ္တာပါ။ အျဖစ္မ်ားတာက Coxsackie A virus (A 16) ေၾကာင့္ျဖစ္ၿပီး ေရာဂါျပင္းထန္ရင္ EV 71 ေၾကာင့္ ျဖစ္တာပါ။
အပူပိုင္းေဒသမ်ားမွာေတာ့ တႏွစ္ပတ္လုံး ျဖစ္နိုင္ေျခ ရွိပါတယ္။
တိရိစၧာန္ေတြမွာျဖစ္တဲ့ ခြာနာလၽွာနဲ႔ ဘာမွ မဆိုင္ပါ။ တိရိစၧာန္ကေန လူကို မကူးစက္နိုင္သလို လူကေနလည္း တိရိစၧာန္မ်ားကို မကူးစက္ပါ။
#ကူးစက္ျပန္႔ပြားျခင္း
ေရာဂါပိုးကူးစက္ထားသူ၏ တံေတြး၊ သလိပ္၊ ႏွာရည္၊ မစင္ နဲ႔ အရည္ၾကည္ဖုထဲရွိ အရည္တို့မွာ ေရာဂါပိုးေတြ ရွိေနပါတယ္။
ကူးစက္ထားတဲ့ကေလးေတြနဲ႔ အနီးကပ္ေနျခင္း၊
ႏွာေခ်ျခင္း / ေခ်ာင္းဆိုးျခင္းေၾကာင့္ ေလမွတဆင့္ ကူးစက္ျခင္း၊
ပိုးရွိေသာ မစင္ကို ထိမိျခင္း ႏွင့္
ပိုးရွိေနေသာ အသုံးအေဆာင္ပစၥည္းမ်ားကို ထိမိျခင္း တို့ေၾကာင့္ ကူးစက္ေစနိုင္ပါတယ္။
ကူးစက္ထားတဲ့ကေလးကို အဖ်ားေပ်ာက္ၿပီး အနာ / အဖုေတြေပ်ာက္တဲ့အထိ အိမ္မွာပဲ ထားတာ အေကာင္းဆုံးပါ။
#ေရာဂါလကၡဏာမ်ား
ပိုးဝင္ၿပီး (၃-၇) ရက္မွာ ေရာဂါလကၡဏာေတြ စတင္ျပပါတယ္။
ဖ်ားၿပီး (၁-၂) ရက္အၾကာမွာ ေျခေထာက္နဲ႔လက္ေတြမွာ အနီစက္ေတြေပၚမယ္။ မီးေလာင္ဖုလို အရည္ၾကည္ဖုေတြ ျဖစ္လာမယ္။ အနာလည္း ျဖစ္လာနိုင္တယ္။ ပါးစပ္မွာလည္း ျဖစ္နိုင္တယ္။ အလြန္ယားတယ္။ ဒူး၊ တံေတာင္ဆစ္၊ တင္ပါး နဲ႔ လိင္အဂၤါေတြမွာပါ အဖုေတြ ေပါက္လာနိုင္ပါတယ္။
ဝမ္းပ်က္မယ္။ အားယုတ္မယ္။ ကိုယ္ပူမယ္။ မအီမသာ ျဖစ္မယ္။ ႏွုံးေခြေနမယ္။ လည္ေခ်ာင္းပါနာနိုင္တယ္။ အစားပ်က္မယ္။ ကေလးဆိုရင္ ငိုေနမယ္။ အေခ်ာ့ရခက္မယ္။ ပါးစပ္က အနာေၾကာင့္ အစာေကၽြးရခက္ခဲမယ္။ တခ်ိဳ့ကေလးေတြ ဗိုက္ေအာင့္တတ္တယ္။ အန္တတ္တယ္။
ေရသိပ္မေသာက္နိုင္ရင္ ေရဓါတ္ခမ္းေျခာက္လာနိုင္တယ္။ ပါးစပ္က အနာေတြေၾကာင့္ ေရေသာက္ရခက္ခဲတဲ့အခါ ေရဓါတ္ခမ္းေျခာက္ပါတယ္။ ဖ်ားနာခ်ိန္ကစလို့ ေရကို သတိထားၿပီး ခဏခဏ တိုက္ပါ။ ေရဓါတ္ခမ္းေျခာက္လြန္းလၽွင္ ေဆး႐ုံတင္၍ အေၾကာေဆးသြင္းၿပီး ကုသေပးရန္ လိုအပ္ပါတယ္။
အရြယ္ေရာက္ၿပီးသူေတြမွာ လကၡဏာ မျပေပမယ့္လည္း တျခားသူေတြကို ကူးစက္ေစနိုင္ပါတယ္။
#ကုသျခင္း
တိုက္ရိုက္ကုသေဆး နဲ႔ ကာကြယ္ေဆး မရွိေသးပါ။ ေရာဂါလကၡဏာမ်ား သက္သာေစရန္ ျပဳလုပ္ေပး၍ ကေလးကို ေစာင့္ၾကည့္ေသာနည္းျဖင့္ ကုသရပါသည္။
အဖ်ားအတြက္ Paracetamol အရည္ကို သုံးနိုင္ပါတယ္။ ယားယံျခင္းအတြက္ Cetrizine / Calamine lotion ကို သုံးနိုင္ပါတယ္။ Aspirin ကို လုံးဝမသုံးရပါ။
အစာေပ်ာ့ေပ်ာ့ ေကၽြးပါ။ အရည္မ်ားမ်ား တိုက္ပါ။ ရည္ဓါတ္မခမ္းေျခာက္ေစရန္ ဂ႐ုျပဳပါ။ ေကၽြးေသာအစာတြင္ အပူအစပ္မပါေစပဲ အာဟာရျပည့္ဝေအာင္ ေကၽြးေပးပါ။
အျခားကူးစက္ေရာဂါမ်ားႏွင့္ ခြဲျခားနိုင္ရန္ ဆရာဝန္ႏွင့္ျပပါ။ အကယ္၍ အပူႀကီးမယ္၊ အန္မယ္၊ မွိန္းေနမယ္ ၿပီးေတာ့ ေျခလက္ေတြအားေလ်ာ့လာတယ္ဆိုရင္ ဆရာဝန္နဲ႔ မျဖစ္မေနျပၿပီး ကုသမွု ခံယူရပါမယ္။
ပိုးဝင္ၿပီး (၃-၄) ရက္မွာ ဖ်ားတတ္ပါတယ္။ (၇) ရက္ေလာက္မွာ အနာေတြ ျပန္ေကာင္းမွာပါ။ ျပင္ပပိုးေတြ ထပ္မဝင္နိုင္ေအာင္ သန္႔ရွင္းေရးကို ဂ႐ုစိုက္ပါ။ (၁၀) ရက္ေလာက္ဆို ပုံမွန္ျပန္ျဖစ္ပါတယ္။
အဆုတ္ နဲ႔ ဦးေႏွာက္ကို ေနာက္ဆက္တြဲေရာဂါေတြျဖစ္တာ နည္းပါတယ္။ Coxsackieviruses ေၾကာင့္ျဖစ္ေသာ အေျခအေနတြင္ေတာ့ ဦးေႏွာက္ကို ေနာက္ဆက္တြဲေရာဂါမ်ား ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ ဦးေႏွာက္ကို ကူးစက္သည္အထိေတာ့ ျဖစ္ခဲပါတယ္။ ဦးေႏွာက္အေျမႇးေရာင္ျခင္းအထိျဖစ္တတ္ေပမယ့္ ဦးေႏွာက္ေရာင္ရမ္းသည္အထိေတာ့ ျဖစ္ခဲပါတယ္။
#ကာကြယ္ျခင္း
ကူးစက္တာ လြယ္လို့ ကာကြယ္ဖို့ ခက္ပါတယ္။ ကေလးနဲ႔ မထိေတြ႕ခင္ (သို့) ထိေတြ႕ၿပီးတိုင္း လက္ကို ဆပ္ျပာနဲ႔ ေဆးပါ။ ကူးစက္ထားေသာကေလး ႏွာေခ်လၽွင္ ေခ်ာင္းဆိုးလၽွင္ လက္ကိုင္ပုဝါသုံးေပးပါ။ ကေလးေတြကို တကိုယ္ရည္ သန္႔ရွင္းေရးအတြက္ သင္ၾကားေပးပါ။ ကူးစက္ထားတဲ့ကေလးရဲ့ အသုံးအေဆာင္ေတြကို ပိုးသတ္ေပးပါ။ ကူးစက္ထားသူေတြနဲ႔ အနီးကပ္ေနတာကို ေရွာင္ပါ။ ပထမ (၇) ရက္အတြင္း ကူးစက္နိုင္ေခ် အမ်ားဆုံး ျဖစ္ပါတယ္။ အဖ်ားက်၍ အဖု / အနာေတြ ေပ်ာက္သြားေသာ္လည္း ပိုးသည္ ရက္သတၱပတ္အနည္းငယ္ခန္႔ ကေလးရဲ့ ကိုယ္တြင္း၌ ရွိေနနိုင္ပါေသးတယ္။ ေျပာခ်င္တာက မိမိရဲ့ ကေလးကေန တျခားသူေတြဆီကို ကူးစက္နိုင္ေသးပါတယ္။ မိမိ၏ကေလးမွေသာ္လည္းေကာင္း မိမိမွေသာ္လည္းေကာင္း အျခားသူမ်ားသို့ မကူးစက္ေစရန္ ဂ႐ုျပဳပါ။ ေက်ာင္းတက္ေနေသာ ကေလးျဖစ္လၽွင္ ေက်ာင္းျပန္မတက္ခိုင္းခင္ ဆရာဝန္ႏွင့္ တိုင္ပင္ပါ။
Crd Phyo Paing Soe
