05/12/2025
အရေပြားလိမ်းဆေးများအကြောင်းသိကောင်းစရာ။
ဒေါက်တာ ကျော်ကျော် (အရေပြားအထူးကုဆရာဝန်ကြီး)
#ဆေးလိမ်းတာ_မမှားကြပါနဲ့ (၁)
#ဒေါက်တာကျော်ကျော်(အရေပြားအထူးကုဆရာဝန်ကြီး)
⚕️ ⚕️ ⚕️
🔷 အရေပြားမှာ အဖြစ်များတဲ့ ပြဿနာတွေကတော့ အလှအပနဲ့ပတ်သက်ရင် ဝက်ခြံ၊ တင်းတိပ်နဲ့ မှဲ့ခြောက်ပေါ့။ အယားနဲ့ပတ်သက်ရင်တော့ ပွေး၊ ဝဲ၊ နှင်းခူနဲ့ ဆိုရီယားစစ် စတာတွေပါ။ ဒီလို အဖြစ်များ၊ အတွေ့များတဲ့ ပြဿနာတွေကို ဆရာဝန်တွေနဲ့ မပြတော့ဘဲ ကြုံရာ၊ တွေ့ရာ၊ လက်သင့်ရာ လိမ်းဆေးတွေနဲ့ မိမိဘာသာမိမိကုတဲ့အလေ့အကျင့်ဟာ ကျွန်တော်တို့နိုင်ငံမှာ အမြစ်တွယ်နေပါပြီ။ အနာတခြား ဆေးတခြားဖြစ်တာတွေ၊ လိုအပ်တာထက် ပိုလိမ်းကြတာတွေ၊ မလိမ်းသင့်တဲ့နေရာမှာ ဆေးပြင်းပြင်းလိမ်းမိကြတာတွေကြောင့် ကြုံရဆုံရတဲ့ ဆိုးကျိုးပြဿနာတွေ တစ်လှေကြီးပါပဲ။ တချို့ဆို ဒီအရေပြားဟာ အဖတ်ဆယ်မရအောင်ကို ပျက်စီးသွားတော့တာပါ။
#ဘာဆေးတွေပါလိမ့်
🔷 အများဆုံး၊ အမှားဆုံးလိမ်းဆေးကတော့ စတီးရွိုက်ပြင်းပြင်းပါတဲ့ ဆေးတွေပါ။ ကျွန်တော်တို့နိုင်ငံမှာ ဆရာဝန်လက်မှတ်မပါဘဲ ကြိုက်သလောက် စိတ်တိုင်းကျဝယ်ယူနိုင်တဲ့ဆေးတွေပေါ့။ ဆေးဆိုင်တွေကလည်း များများရောင်းရလေ အကြိုက်တွေ့လေပါပဲ။ လူနာက မသိနားမလည်ရင်တောင် ဒီဆေးလိမ်းလိုက်၊ သက်သာတယ်ဆိုပြီး ရောင်းပေးတာမျိုးတောင် ရှိပါတယ်။ ခက်တာက စတီးရွိုက် (Steroid) လို့သာ ခြုံပြီး ပြောလိုက်ရပေမယ့် ဆေးပညာနဲ့စိမ်းတဲ့ အရပ်သူအရပ်သားနားလည်အောင် ရှင်းပြဖို့ အတော်ခက်ပါတယ်။ ဈေးကွက်ထဲမှာ စတီးရွိုက်ပါတဲ့ဆေးတွေ တောင်ပုံရာပုံပါပဲ။ အမျိုးအစားတွေ စုံမှစုံ၊ ထိုင်း၊ တရုတ်၊ မလေးရှား၊ အိန္ဒ်ိယ၊ ကိုရီးယားစတဲ့ နိုင်ငံတွေကနေ အလုံးအရင်းနဲ့ကို ဝင်နေတာပါ။ အမှန်တော့ တကယ်သုံးသင့်တဲ့ အရေပြားလူနာတွေရဲ့ ဆေးလိုအပ်ချက်ထက်ကို ပိုပြီးသွင်းနေကြရတယ်ဆိုပါတော့။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ ခုနကပြောခဲ့တဲ့အတိုင်း ရှိသမျှ အရေပြားရောဂါအားလုံးကို ဒီဆေးတွေနဲ့ မှားယွင်းပြီး အလွန်အကျွံ သုံးနေကြလို့ပါပဲ။
#စတီးရွိုက်လိမ်းဆေးဆိုသည်မှာ
🔷 စတီးရွိုက်ရဲ့ အဓိကစွမ်းအားကတော့ ရောင်ရမ်းမှုကို လျော့ပါးစေတာပါပဲ။ ဒီတော့ နီရဲကြွဖောင်းနေတဲ့ အရေပြားအကွက်တွေ၊ အသားလောင်တာတွေကို လျော့ကျစေတယ်။ ဒါ့အပြင် အယားဓာတ်ကို လျော့စေတယ်။ အာနိသင်ကလည်း ဆေးလိမ်းပြီး မကြာခင်မှာ အစွမ်းပြတော့ လူနာတွေအကြိုက်ပေါ့။ အကြမ်းအားဖြင့် အပျော့၊ အပြင်းနဲ့ အလယ်အလတ်ဆိုပြီး ပြင်းအားသုံးမျိုးရှိပါတယ်။ ဘယ်ဆေးဟာအပျော့၊ ဘယ်ဆေးဟာအပြင်း၊ ဘယ်ဆေးဟာ အလယ်အလတ်ဆိုပြီး အများနားလည်အောင် ခွဲခြားပြဖို့ရာ အတော်ခက်ခဲပါတယ်။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ ဆေးညှစ်တောင့်ဘူးပေါ်မှာ မြန်မာလိုဆိုဝေးရော၊ အင်္ဂလိပ်လိုတောင် လုံး၀ရေးပြမထားပါဘူး။ သူတို့ရေးပြထားတာက စတီးရွိုက်ရဲ့ ဓာတုဗေဒအမည်ရှည်ကြီးတွေပါ။
🔷 စတီးရွိုက် (Steroid) ဆိုတဲ့ အင်္ဂလိပ်စာလုံးတိုတိုလေးတောင် မပါတာများပါတယ်။ ဒီတော့ ဝယ်ယူသုံးစွဲသူတွေခမျာ မြင်းစီးလို့ အထီးမှန်း၊ အမမှန်း မသိကြရသလို ဖြစ်ပါလေရော။ ညှစ်တောင့်ရဲ့ စက္ကူဘူးအတွင်းမှာပါတဲ့ အညွှန်းစာရွက်သေးသေးလေးမှာတော့ စာလုံးသေးသေးလေးတွေ အင်္ဂလိပ်လို ရေးထားတာရှိပါတယ်။ အင်္ဂလိပ်စာမတတ်သူတွေ၊ အင်္ဂလိပ်စာတတ်ပေမယ့် ဆေးပညာနဲ့ မနီးစပ်သူတွေ ဘယ်လိုမှ နားလည်ကြမှာ မဟုတ်ပါဘူး။ မဖတ်ကြတာလည်း များပါတယ်။ လူပြောသူပြော၊ ဆေးဆိုင်ပြောနဲ့ပဲ သက်သာလိုသက်သာငြား လိမ်းလိုက်ကြတာ များပါတယ်။ ပျောက်သော်ရှိ၊ မပျောက်သော်ရှိပေါ့။
#သရီးအင်ဝမ်း၊ #တူးအင်ဝမ်း
🔷 စတီးရွိုက်ဆေးတွေမှာလည်း ကော်ဖီမစ်လို သရီးအင်ဝမ်း၊ တူးအင်ဝမ်းတွေ ရှိပါတယ်။ စတီးရွိုက်အပြင် မှိုသတ်ဆေး (Antifungal)၊ ပိုးသတ်ဆေး (Anti-bacterial) တွေပါ ရောသမပြီး အမည်စုံအောင် ထုတ်လုပ်ထားတာမျိုးတွေ ရှိပါတယ်။ နှင်းခူ၊ ယားနာတစ်ခုမှာ မှိုပိုးတွေ၊ ဘက်တီးရီးယားပိုးတွေ ထပ်ဆင့်ဝင်ရောက်ပြီး ရှုပ်ထွေးသွားတဲ့အခါ တစ်ချက်ခုတ် သုံးချက်ပြတ်ဖြစ်အောင် ဆေးဖော်စပ်ကြတာပါ။ တချို့ကျတော့ စတီးရွိုက်နဲ့ မှိုသတ်ဆေး နှစ်မျိုးတည်းပေါင်းထားတာမျိုး ရှိပါတယ်။ အရေပြားမှိုကြောင့် ယားတာ၊ ရဲတာကို သက်သာစေဖို့ အဓိက မှိုသတ်ဆေးအပြင် စတီးရွိုက်တစ်ခုခုကို ပေါင်းစပ်ပြီး ကွန်ပေါင်း (Compound) ဆိုပြီး အမည်ပေးထုတ်လုပ်ကြပါတယ်။
🔷 တချို့ဆေးဝါးထုတ်လုပ်သူတွေက မှိုသတ်ဆေးအမည်ခံပြီး စတီးရွိုက်ပြင်းပြင်းတွေနဲ့ ပေါင်းထားတတ်ပါတယ်။ ဆေးဘူးပေါ်မှာ မှိုသတ်ဆေးရဲ့ ဓာတုအမည်ကိုသာ ရေးပြထားပြီး စတီးရွိုက်အမည်ကို ထိန်ချန်ထားတာမျိုးပါ။ ကွန်ပေါင်း (Compound) ဆိုပြီး ဝိနည်းလွတ် ကမ္ပည်းထိုးထားတာပါ။ စက္ကူဘူးထဲက စာရွက်ခေါက်သေးသေးလေးမှာပဲ စတီးရွိုက်အမည်ကို ရေးထားတာပါ။ သာမန်သုံးစွဲသူတွေသာမက ဆရာဝန်ပါ မျက်စိလည်လောက်ပါရဲ့။ ဘယ်လိုပဲဖြစ်ဖြစ် အရေပြားလိမ်းဆေးတစ်ခုမှာ စတီးရွိုက်ပါရင် အတော်ကို သတိထားသုံးကြရမှာပါ။
#စတီးရွိုက်အမျိုးအစား
🔷 အကြမ်းအားဖြင့် အပျော့၊ အလယ်အလတ်နဲ့ အပြင်းစားဆိုပြီး သုံးမျိုးရှိပါတယ်။ အများနားလည်လွယ်အောင် ရိုးရှင်းစွာ ရှင်းပြပါ့မယ်။ Hydrocortisone ဆိုတာ အပျော့စားပါ။ Betamethasone, Mometasone, Triamcinolone စတာတွေက အလယ်အလတ်ပြင်းအားရှိပါတယ်။ Clobetasone နဲ့ Fluocinolone တွေကတော့ အပြင်းစားစတီးရွိုက်တွေပါ။ ဒီလို စာလုံးရှည်ရှည်ကြီးတွေ ဖတ်ရတာရှုပ်တာမို့ ထိပ်စည်းကိုပဲ ကြည့်ပြီး မှတ်စေချင်ပါတယ်။
- H နဲ့အစပြုရင် အပျော့၊
- B, M, T တွေနဲ့ စခဲ့ရင် အလယ်အလတ်၊
- C ဒါမှမဟုတ် F နဲ့စတဲ့ စတီးရွိုက်ဓာတုအမည်ဆိုရင် အပြင်းဆုံးပေါ့။
🔷 ပြင်းအားပိုများလေ၊ လိမ်းတဲ့ပမာဏများလေ၊ လိမ်းတာကြာလေ၊ စတီးရွိုက်ရဲ့ဆိုးကျိုးတွေ ရလေပါပဲ။ စောစောကပြောခဲ့တဲ့ Compound ဆိုတာတွေကိုလည်း အထူးသတိထားပါ။ အခုပြောခဲ့တဲ့ စာလုံးတွေ လုံးဝမပါပေမယ့် စတီးရွိုက်အပြင်းစားတွေ ပါပါတယ်။
(စတီးရွိုက်ရဲ့ဆိုးကျိုးတွေအကြောင်းကို ဆက်လက်ဖော်ပြပါမယ်။)
#ဒေါက်တာကျော်ကျော် (အရေပြားအထူးကုဆရာဝန်ကြီး)
္ဂဇင်း
ောက်တိုဘာလထုတ် - မှ
