Хүүхдийн мэдрэлийн эмч Г.Буянхишиг

03/05/2026

9 сартай хүүхдийн хөгжил

9 сартайдаа хүүхэд илүү хөдөлгөөнтэй болж, юмсыг сонирхох судлах дуртай болно.
Энэ насны хүүхдүүд мөлхөж, өөрөө босож чаддаг болох тул хүүхдийн сониуч зан (болон хөдөлгөөн) нэмэгдэхийн хэрээр гэрийн орчны аюулгүй байдал чухал болно.
Хүүхэд тань одоо нэрийг нь дуудахад хариу үйлдэл үзүүлдэг болж, гэр бүлийн гишүүдийг тэвэрч, наалдах дуртай байна.
Гаднын хүнээс бишүүрхэж, цэрвэж болзошгүй.
Нүүрээ гараараа дарж нуугдах, үгийн хэмнэлээр алга ташин тоглох 9 сартай хүүхдэд маш их таалагддаг, хамгийн сайхан тоглоом байх болно.
• Хөдөлгөөний хөгжил:
o Хүүхэд чөлөөтэй мөлхөж чадна
o Хүүхэд зогсож байснаа өөрөө сууж, хүний тусламжгүйгээр сууж чадна.
o Юмсыг (тавилга зэрэг) түшиж босож чадна.

• Хэл яриа, харилцаа:
o Хуруугаараа юмсыг заах.
o "Болохгүй" гэдэг үгийг ойлгодог болж, янз бүрийн дуу авиа гаргадаг болсон байна.
o Хүүхэд харж буй хөдөлгөөнийг, сонсож буй дуу чимээг дуурайж эхэлнэ.

• Танин мэдэхүй:
o Нүүрээ гараараа хааж нуугдаж тоглох дуртай байх бөгөөд таныг юм нуухад түүнийг хайдаг болсон байна.
o Юмс унаж байхад дагуулан харна.
o Нэг гараасаа нөгөө гар руугаа юм дамжуулна, амандаа юм хийнэ.
o Жижиг хэмжээтэй юмыг эрхий ба долоовор хуруугаараа авна

• Нийгмийн болон сэтгэхүйн хөгжлийн онцлог: Таны хүүхэд 9 сартайдаа эргэн тойрныхоо хүмүүстэй хэрхэн холбоо тогтоож байгааг анзаараарай:
• Таньдаг хүмүүсээсээ зуурч, наалддаг болно.
• Танихгүй хүмүүсээс айж, цэрвэдэг болж болно.
• Илүү их тоглох дуртай тоглоомтой болсон байна.
Хооллолт:
• Юм хазах дуртай байна.
• Илүү өтгөн нухсан хоол идэж эхлэх ба хоолны дараа илүү удаан хугацаанд өлсөхөө болино.
• Шинэ үнэр, амсартай тыг илүү сайн мэдэрдэг болно.
Хүүхдийн хөгжлийг дэмжих таны үүрэг:
• Хүүхэдтэйгээ хамт тоглож байхдаа хүүхдийнхээ яах гэж байгааг анзаарч, хүүхдийн дураар тоглохыг хичээх.
• Тоглож байхад нь хүүхдээ дэмжин туслаарай, зоригжуулаарай.
• Гарын жижиг булчинг хөгжүүлэхийн тулд аюулгүй байдлыг ханган, өөрөө хажууд нь байх үедээ жижиг юм авхуулж байгаарай.
• Хүүхэд юмсыг заах дуртай болсон тул зурагтай ном ярьж өгөөрэй. Хүүхдэд юу илүү сонирхолтой байгааг өөрөө зааж үзүүлээрэй.
• Сэтгүүлээс зураг хайчлан авч, зурган дээрх юмс, хүмүүсийн тухай өөрсдөө түүх зохион ярьж байгаарай.
• Хүүхдэд орчин тойрондоо, гэртээ өдөр бүр хардаг зүйлүүдийг нь нэрлэж өгч байгаарай. Ингэснээр түүний хэл яриа, харилцааны хөгжилд их тус болно.
Анхаарах зүйлүүд
Хэдийгээр хүүхэд бүр олгон өөр өөр байдаг ч, таны 9 сартай хүүхдэд доорх шинж тэмдгүүд ажиглагдвал хүүхдийн эмч, эрүүл мэндийн ажилтандаа хандаж зөвлөгөө аваарай:
• Өөрөө сууж чадахгүй байх.
• Үглэж, шулганахгүй, дуу авиа гаргахгүй байх.
• Нэрийг нь дуудахад анзаарахгүй, тоохгүй байх.
• Хөлөө жийхгүй, хөл дээрээ ачаалал өгөхгүй байх.
• Эргүүлэн шидэж тоглохгүй байх.
• Таньдаг хүмүүсээ танихгүй байх.
• Таны заасан зүгт харахгүй байх.
• Тоглоомоо нэг гараасаа нөгөө гар руугаа шилжүүлж чадахгүй байх.

#хүүхдийнхөгжил #9сартайхүүхдийнхөгжил #хүүхдийнмэдрэлийнэмч #хөгжилийнхоцрогдол #

18/04/2026

6 сартай хүүхдийн хөгжил: Хүүхэд их сониуч болно. 🤩🤩🤩

Хөдөлгөөний хөгжил:
• Хоёр тал руугаа эргэж хөрвөөнө
• Хатуу гадаргуу дээр зогсохдоо хөлөө жийнэ
• Урагш хойш найгана
• 2 гараа тулаад болон хүний тусламжтай сууна

Хэл яриа, харилцаа:
Таны хүүхэд 6 сартайдаа сэтгэл хөдлөлөө дуу авиагаар илэрхийлж эхэлнэ.
- Эгшиг авиаг нийлүүлж шулганана, тантай ээлжлэн хэлдэг болж эхэлнэ. Мөн гийгүүлэгч оруулан шулганаж эхэлнэ. "ма-ма", "да-да", "аа", "оо"
- Гарч буй чимээнд өөрөө дуугаран хариу өгдөг болно.
- Өөрийн нэрийг сонсоод эргэж харах
- Тааламжтай эсвэл дургүй байгаагаа дуугаараа мэдэгддэг болно

Танин мэдэхүй:
o Тоглоом эд юмс рүү сарвайж, тоглоомоо барьж авч чадна.
o Тоглоом, эд зүйлсийг ам руугаа хийж судална
o Танил хүмүүсээ таньж, танихгүй хүнээс аюулгүй байдал хайх

Нийгмийн болон сэтгэхүйн хөгжлийн онцлог

o Хүүхэд ихэвчлэн баяр хөөртэй байх бөгөөд бусдын сэтгэл хөдлөлд хариу үзүүлнэ.
o Сайн мэддэг хүний царайг танихгүй хүний царайнаас ялгаж чаддаг болж эхэлнэ.
o Хүүхэд тантай болон бусад хүмүүстэй тоглох дуртай болно.
o Өөрийгөө толинд харах дуртай байна.

Хооллолт: Хүүхэд 6 сартай болоход дан эхийн сүү хангалтгүй болж ирнэ. Хүүхдэдээ өдөртөө дөрвөн удаа 2-3 халбага зөөлөн хоол өгч эхлээрэй.

Хүүхдийн хөгжлийг дэмжих таны үүрэг:
• Хүүхэдтэйгээ хөгжилтэй яриа өрнүүлж ярилцаарай.
• Хүүхдийнхээ гаргаж буй дуу авиаг давтаж, хамтдаа тоглоорой.
• Хүүхдээ байнга нэрээр нь дуудаж, нэрд нь дасгаарай.
• Хүүхдэдээ нэг гараараа амархан барьж болох тоглоом өгч байгаарай.
• Дуртай тоглоомыг нь ойролцоо тавиарай. Хүүхэд өөрөө эргэж, хөрвөн дөхөж очно.
• Хүүхэдтэйгээ их ярих, ном уншиж өгөх.
• Аюулгүй орчин бүрдүүлж, эргэх, мөлхөхөд нь дэмжлэг үзүүлэх.

Анхаарах зүйлүүд⁉️⁉️⁉️
Хэдийгээр хүүхэд болгон өөр өөр байдаг ч, таны хүүхэд 6 сартай болоход доорх шинж тэмдгүүд ажиглагдвал хүүхдийн эмч, эмнэлгийн ажилтанд хандаж зөвлөгөө аваарай:
• Эцэг эх, асран хамгаалагчаа анхаарахгүй байх.
• Ойролцоо гарах дуу чимээнд хариу үйлдэл үзүүлэхгүй байх.
• Инээхгүй байх.
• Амаа олж, амандаа юм хийж чадахгүй байх.
• Дуу чимээ гаргахгүй байх.
• Хэт уян налархай эсвэл хэт хөшүүн байх.
• Дээш, доош аль ч тал руугаа эргэж, хөрвөж чадахгүй байх.
• Ойролцоо байгаа зүйлийг авах гэж оролдохгүй байх.

14/04/2026

Шинэхэн аав ээж нар хүүхдийнх нь хөгжил тухайн настайдаа зөв явагдаж байгаа үгүйд маш их анхаарал хандуулдаг. Иймд дараах мэдээллийг бэлдлээ анхааралдаа авна уу.

3 сартай хүүхдийн хөгжлийн гол үзүүлэлтүүд

• Бие махбодын хөгжил:
Хүүхэд эхний 3 сард маш эрчимтэй өсдөг. Ихэнх тохиолдолд төрөх үеийн жингээсээ ойролцоогоор 2 дахин нэмэгдсэн байдаг.

• Хөдөлгөөний хөгжил:
Толгойгоо даадаг болсон байна.
Хэвтээ байрлалд хэдэн секунд толгойгоо өргөж, баруун зүүн тийш эргүүлж чадна.
Хөдөлгөөний хөгжил нь тархины хөгжлийг дэмждэг. Жишээ нь: толгой даах → сууж сурах → зогсож сурах гэсэн дарааллаар, биеийн дээд хэсгээс доод хэсэг рүү хөгждөг. Иймээс толгой даах чадвар нь маш чухал суурь юм. Мөн: 2 гараа амандаа ээлжлэн болон зэрэг хийх Хуруугаа хөхөх.

• Хэл яриа, харилцаа: Хүмүүсийн яриаг сонсож, сэтгэл хөдлөлөө илэрхийлэн авиа гаргана. Өхөөрдөхөд инээмсэглэж, ход ход инээнэ.

• Танин мэдэхүй: Дуу чимээ гарсан зүг рүү харна Ойр байгаа тод өнгийн зүйлийг дагуулж харна Ойр байгаа зүйлийг гараараа барьж, амандаа хийж туршина

• Хооллолт: Дан эхийн сүүгээр Эхийн сүү орлуулагчаар хооллоно

• Нойр: Өдрийн унтлагын хугацаа багасаж, шөнийн нойр уртсаж эхэлнэ.

Хүүхдийн хөгжлийг дэмжих таны үүрэг

• Хүүхэд уйлах, тавгүйрхэх үед хурдан хариу үзүүлж, тэврэн аюулгүй байгааг мэдрүүлэх

• Хүүхдийг өөрийгөө тайвшруулж сурахад туслах

• Өдөр бүр tummy time (хэвлийгээр хэвтүүлэх дасгал) хийлгэх → Булчинг бэхжүүлж, шинэ ур чадвар сурахад тусална

• Хүүхэдтэйгээ байнга ярилцах: Хийж буй үйлдлээ тайлбарлах Ном уншиж өгөх Тоглоом бариулах

Анхаарах зүйл
Хүүхэд бүр өөр өөрийн хурдаар хөгждөг. Гэхдээ дараах шинжүүд илэрвэл хүүхдийн мэдрэлийн эмчид хандаарай:

• Толгойгоо дэмжлэггүйгээр даахгүй байх
• Юм руу гараа сарвайхгүй байх
• Хөдөлж буй зүйлийг дагуулж харахгүй байх • Инээмсэглэхгүй байх
• Нүүр царай танихгүй байх
• Чанга дуу чимээнд хариу үзүүлэхгүй байх
• Танихгүй орчин, хүнээс огт хариу үзүүлэхгүй байх

#3 сартай хүүхдийн хийж чадах зүйлс, #3 сартай хүүхдийн хөгжил, #3 сартай хөгжил хоцорсон уу, #хүүхдийн мэдрэлийн эмч, #3сартай хүүхдэд анхаарах зүйл

10/02/2026

06/01/2026

Менингококк үүсгэгчээр үүсгэгдсэн менингит өвчин бол хурдан явцтай хүүхэд богино хугацаанд хүндэрдэг амь насанд аюултай өвчин. Энэ өвчний үед халдварт өвчин судалын тасагт хэвтэн эмчлүүлдэг.

Харин бусад вирусын болон нянгийн гаралтай менингит өвчний үед эрт оношлож эмчилсэн тохиолдолд цаашидын хүндрэл харьцангуй бага байдаг. Хүүхдийн тасаг болон хүүхдийн мэдрэлийн тасагт хэвтэн эмчлүүлдэг шүү.

Аль алинаас нь сэргийлэх арга нь:

👭👫👭Ер нь бол хэт олон хүн бөөгнөрсөн газар хүүхдүүддээ явуулахгүй байх.
😷😷😷Маск зөв хэрэглэх
🤲👐🙌Гараа тогтмол угаах
🚰🚰🚰Гаднаас орж ирээд хоолойгоо зайлах нь сэргийлэх гол арга зам болно.