31/05/2026
Steeds minder zorg en dat kost steeds meer geld. Zorgverzekeringen en bestuurders worden daar heel rijk van.
Interview
‘Een heel ingewikkelde manier om een ziekenhuis te sluiten’: hoogleraar Girbes hekelt fusie AMC en VUmc in zijn afscheidsrede
De ziekenhuisfusie tussen AMC en VUmc vermindert volgens Armand Girbes de kwaliteit van de patiëntenzorg. Zijn afscheidsrede als hoogleraar intensivecaregeneeskunde draaide vrijdag 31 mei 2026 om de teloorgang van het VUmc. ‘Ik weet gewoon dat het voor veel individuele patiënten nadelig is geweest.’
Armand Girbes: ‘Specialismen opknippen en in verschillende gebouwen onderbrengen is fundamenteel fout.
Een heel ingewikkeld plan om het VU-ziekenhuis aan de De Boelelaan op te heffen. Zo noemt intensivist Armand Girbes de in 2011 in gang gezette fusie tussen het VUmc en AMC. De twee ziekenhuizen werden samen Amsterdam UMC, maar ze zitten nog steeds in twee verschillende gebouwen.
Intern verzette Girbes zich als hoofd van de ic aan de De Boelelaan tegen de fusie op twee locaties. Extern zweeg hij hierover. Tot vrijdagmiddag, in zijn afscheidsrede als hoogleraar intensivecaregeneeskunde, voor een volle aula van de Vrije Universiteit.
Voorafgaand sprak Het Parool hem thuis in Heemstede en liep hij vooruit op zijn toespraak. Hij twijfelde er niet aan dat die scherp moest zijn. “Dit moet gezegd.”
Armand Girbes (66) geldt als een bevlogen, kritische arts, die in columns, zijn recente boek Zieke zorg en op sociale media flink uithaalt naar zorgautoriteiten en zorgmanagers (‘met bullsh*tbanen’). Hij neemt het juist op voor collega’s naar wie volgens hem te weinig wordt geluisterd: verpleegkundigen.
In 2024 sloot de spoedeisende hulp (SEH) van VUmc. Patiënten kunnen er alleen nog terecht voor specialistische spoedzorg.
U zegt: een ziekenhuis zonder SEH is incompleet. Wat betekende de sluiting?
“Een echte spoedeisende hulp is voor een ziekenhuis heel belangrijk, en het is óók belangrijk dat verschillende specialismen in huis zijn. Als een patiënt na een recente buikoperatie met hevige pijn op de SEH belandt, denk je misschien: dat heeft met die buikoperatie te maken. Dat kan, maar het kan ook een hartinfarct zijn. Als zo’n patiënt op een eerste hulp belandt waar een cardioloog van een ander ziekenhuis (AMC, red.) tien kilometer verderop moet komen, is de zorg natuurlijk niet optimaal.”
‘Ik heb vooral kritiek op de fusie in twéé gebouwen. Als we na de fusie in een mooi groot, nieuw ziekenhuis zouden zijn samengegaan, was het een ander verhaal’
“Dermatologie is ook vertrokken uit het VUmc. Als ik vervolgens op de ic een dermatoloog naar een patiënt wilde laten kijken, bleek dat lastig. Voor die mensen is het een soort corvee om naar het andere gebouw te gaan.”
“Ik heb vooral kritiek op de fusie in twéé gebouwen. Als we na de fusie in een mooi groot, nieuw ziekenhuis zouden zijn samengegaan, was het een ander verhaal. Specialismen opknippen en in verschillende gebouwen onderbrengen is fundamenteel fout. Het miskent dat we patiënten behandelen, in plaats van organen of ziektes. Als de eerste hulp sluit, is dat vrijwel altijd het begin van het einde van een ziekenhuis. Ook omdat veel patiënten via de eerste hulp worden gerekruteerd. Zo komen ze binnen.”
Welke specialismen zijn verschoven naar AMC en wat resteerde van VUmc?
“Dat de afdeling orthopedie na eerst te zijn gedecimeerd werd overgeheveld naar het AMC was vrij dramatisch. Dan dermatologie, vervolgens de hartchirurgie, later ook de vaatchirurgie en deels de cardiologie. Traumatologie en interne geneeskunde verhuisden. Maar ook nefrologie, patiënten met nierziekten. En de apotheek.”
“Waar we in VUmc ook veel last van hebben gehad, is het verdwijnen van de microbiologie, waarmee het microbiologisch lab verdween. Dat ondervonden we tijdens de coronapandemie. Ieder kweekje moest naar het AMC. Bij zo’n transport gaat weleens wat mis, het gaat langzamer. De kwaliteit was gewoon niet meer top.
Mensen zullen zeggen: Girbes overdrijft, kijk naar de getallen. Maar ik weet gewoon dat het voor veel individuele patiënten nadelig is geweest.”
Een reden voor de fusie was om complexe behandelingen beter te verrichten. Uit onderzoek blijkt dat patiënten beter af zijn als een chirurg een superspecialistische operatie veel vaker uitvoert.
“Daar zit een grens aan. Als je al veel opereert en zo’n ingreep goed kunt, is het misschien genoeg er twintig per jaar te doen. Het is niet gezegd dat als je er veertig doet, het nog beter wordt. En de prijs? Die betalen andere patiënten.”
“De raad van bestuur luistert graag naar dokters en hoogleraren die gefocust zijn op één aandoening. Die vinden het fantastisch dat ze veertig van zulke operaties mogen doen in plaats van twintig, omdat ze als levensdoel hebben daar beter in te worden. Maar of die verbetering van kwaliteit bij die veertig patiënten opweegt tegen de nadelen voor honderden andere patiënten, waag ik te betwijfelen.”
En het verdwijnen van de SEH?
“De eerste hulp van het VUmc was in aantallen een van de grootste in het land. Die was net verbouwd, er landde een helikopter op het dak, het was de plek waar de meeste polytraumapatiënten (met meerdere ernstige verwondingen) binnenkwamen. Een buitengewoon goed functionerende eerste hulp. Niemand gaat mij wijsmaken dat als je die sluit, dat geen nadelen heeft. Al helemaal omdat de spoedpost van OLVG Oost straks ook geen plek meer heeft voor complexe patiënten.”
“Bovendien: de capaciteit voor de rampenopvang is hiermee in Amsterdam enorm afgenomen. Vanuit de rampengeneeskunde en ervaringen in het buitenland weten we dat het belangrijk is verschillende centra te hebben om mensen op te vangen.”
De raad van bestuur zei eerder dat de opvangplek aan de De Boelelaan blijft bestaan en dat zorgpersoneel daar in een noodgeval kan worden ingevlogen.
“Dat is theoretische onzin. Het is net als met lopendebandwerk. Alle spullen moeten er zijn, men moet ingewerkt zijn. Als ik jullie zeg: vanaf morgen maak je de krant op de redactie van het Reformatorisch Dagblad, lukt dat ook niet. Je kunt mensen niet verplaatsen naar een ander gebouw en verwachten dat ze optimaal functioneren.”
Follow the Money schreef over onderzoek waaruit zou blijken dat Amsterdam UMC van plan is de zorg aan de De Boelelaan af te schalen vanaf 2027. Locatie VUmc zou in 2035 sluiten. Het ziekenhuisbestuur zegt: ‘Dat is niet aan de orde.’ Wat denkt u?
“Ik geloof er niets van. De voorzitter van de raad van bestuur (Hans van Goudoever) heeft ook gezegd dat hij droomt van één ziekenhuisgebouw in Zuidoost. Dat ziekenhuis in de Bijlmer staat er al: het AMC. In mijn beleving kijken we naar een hele ingewikkelde manier om een UMC te sluiten, namelijk het VUmc.”
U roert zich in columns en in uw boek, dat gaat er met regelmaat fel aan toe. In coronatijd noemde u covid ‘een koekoeksjong’ dat patiënten met andere ziektes het ziekenhuis uit duwde. Kreeg u intern last door uw kritiek?
“Het is maar hoe je ‘last’ definieert. Ik kreeg van mijn leidinggevenden wel commentaar, ja. Mijn antwoord was altijd: ik ben een onafhankelijke hoogleraar, ik heb verstand van zaken. Je kan me aanspreken op mijn argumenten, maar niemand weerhoudt mij ervan de dingen te zeggen die ik professioneel vind.”
U was 25 jaar ic-hoofd. Ziet u uw levenswerk verdwijnen?
“Uiteraard vind ik het verdrietig dat een aantal dingen die ik belangrijk vind, nu weg zijn. We hadden op de ic, inclusief medium care, 32 bedden. Ik ben in april 2023 als hoofd gestopt en daarna is het in ongelooflijk tempo afgebouwd. De medium care is opgeheven, de familiebegeleiders zijn weg, op de ic van VUmc resteren 12 bedden.”
“Maar we hebben mooie dingen opgezet, zoals masterclasses met verpleging, brunches met nieuwe medewerkers. We hebben heel veel patiënten en hun familieleden geholpen. Alles is vergankelijk, maar ik denk dat ik bepaalde kennis en waarden heb overgedragen op een nieuwe generatie collega’s.”
“Ik zeg altijd: als je in ons vak zit, is de patiënt je ankerpunt. En verder relativeer ik het graag. Het kerkhof ligt vol onmisbare mensen en we gaan allemaal dood.”
Wat gunt u Amsterdam UMC de komende jaren?
“Een goede bestuurder organiseert kritiek om zich heen. Mensen die je tegenspreken vanuit de inhoud. Die mensen moeten ze koesteren. Veel bestuurders omringen zich met mensen die hen naar de mond praten. Braafpraters noem ik dat.”
U gunt ze een nieuwe Armand Girbes?
“Ik wens ze inderdaad kritische, onafhankelijke mensen toe die heel competent zijn.”
Over de auteurs: Malika Sevil werkt 25 jaar voor Het Parool. Ze schreef veel over gezondheidszorg, ook deed ze verslag van de coronacrisis. Sinds 2022 schrijft ze over kansenongelijkheid, armoede en de kloof.
Bas Soetenhorst maakt voor Het Parool geregeld onderzoeksverhalen en schrijft over uiteenlopende onderwerpen, van Ajax tot onderwijs. Eerder deed hij verslag van de landelijke en Amsterdamse politiek, waarover hij ook enkele boeken schreef.
