06/12/2023
Sinds het maart van dit jaar ben ik vrijwilliger bij vluchtelingen Eersel. Voor mij die zijn hele werkzame leven technisch is bezig geweest een compleet nieuwe wereld. Gelukkig word ik goed begeleid door Marianne, juriste en al 30 jaar werkzaam in het vluchtelingen werk. Een collega liet het navolgende artikel plaatsen in een Eersels krantje.
Broers zetten er de schaar in
Als je geschoren wordt, moet je stilzitten. Zo luidt een Nederlands spreekwoord. Maar als de broers Kamal en Khalid hieraan gehoor hadden gegeven, was hun leven niet verlopen zoals het nu zijn loop heeft genomen.
De broers Khalid (39) en Kamal (38) zijn geboren en getogen in Ranbosi, een klein dorpje in het noorden van Irak. Beiden behoren tot de besloten cultuur- en geloofsgemeenschap van de yezidi’s. De yezidi’s belijden een eeuwenoud geloof dat elementen van verschillende religies herbergt , waaronder het christendom (de doop). Eeuwenlang zijn yezidi’s vervolgd vanwege hun geloof. Deze vervolging kwam tot een climax toen IS (Islamitische Staat) in 2014 grote delen van Irak in zijn macht kreeg. Vooral de yezidi’s moesten het ontgelden, omdat zij in de ogen van de islamisten afvalligen waren. Duizenden mannen en jongens werden gedood , duizenden vrouwen en meisjes werden door IS ontvoerd en als sexslavinnen op markten openbaar verkocht. Letterlijk bij opbod verkocht aan de strijders van IS. Veel yezidi’s zijn verdwenen in een massagraf en velen zijn nog spoorloos. De VN heeft deze gruweldaden van IS als genocide bestempeld. Omdat hun dorpen totaal zijn verwoest, verblijven de, veelal getraumatiseerde, overlevenden in vluchtelingenkampen in Noord-Irak.
Al snel begreep Kamal dat voor hem een toekomst in Irak onmogelijk was: hij vluchtte en kwam uiteindelijk in Nederland terecht, waar hij de vluchtelingenstatus kreeg. Hij betrok en een appartementje in het Friese Balkt en volgde de inburgeringscursus die hij met succes afrondde. In dit kleine dorp was hij actief als vrijwilliger bij de plaatselijke Kringloopwinkel.
Khalid was in Irak werkzaam als politieman. Gehuld in zwaar bepantserde kleding bestond zijn taak uit het detecteren van bermbommen die door terroristische groeperingen als IS waren verspreid. Elke dag was zijn vrouw in bange verwachting of haar man al dan niet behouden zou thuiskomen. Omdat de dreiging van IS steeds groter werd (“We weten wat je doet.” “We weten dat je samenwerkt met de Amerikanen.” “We weten dat je geen moslim bent en dus een afvallige”) koos hij ervoor om een veilig heenkomen te zoeken in de hoop dat zijn vrouw en nog jonge kinderen hem zouden kunnen nareizen. Zijn vrouw was op het moment van zijn vlucht zwanger van hun jongste kind. Schaarse persoonlijke bezittingen werden aangewend om de “reisagent” te kunnen betalen. Zelfs hun trouwringen werden te gelde gemaakt. Het dorp waar hij destijds woonde was namelijk door IS volledig verwoest. Ook zijn woning.
Na een lange reis in een volledig geblindeerde vrachtauto werd hij uiteindelijk in Amsterdam uit de auto gezet. Hij wist aanvankelijk niet in welk land hij terecht was gekomen. Khalid kreeg een treinkaartje naar Ter Apel om daar asiel aan te vragen.
Al snel werd hem de vluchtelingenstatus verleend en konden zijn vrouw en kinderen voor gezinshereniging naar Nederland komen. Hun jongste kind was tijdens zijn verblijf in een van de vele AZC’s inmiddels in Irak geboren: via de telefoon besloten hij en zijn vrouw hem de naam Rizgar te geven. Deze naam betekent: hij die vrede brengt.
Het gezin werd gekoppeld aan de gemeente Eersel waar hij en zijn familie nu tot volle tevredenheid wonen. Het gezin voelde zich al gauw thuis in Eersel en raakte snel ingeburgerd. “Vooral dat mijn kinderen veilig waren, was belangrijk voor mij en mijn vrouw. Veiligheid was het allerbelangrijkste,” aldus Khalid.
Hun kinderen kwamen voor het eerst in aanraking met Sinterklaas, ze voetballen nu bij EFC, vieren carnaval en zijn deelnemers aan de vrijmarkt op Koningsdag. Khalid volgde de inburgeringscursus, haalde zijn inburgeringsdiploma en begon aan een leer-werktraject. Hij haalde zijn diploma barbier all round en ging aan de slag bij een kapsalon in Eindhoven, waar hij inmiddels jarenlange ervaring heeft.
De moeder van beide broers, weduwe nadat haar man in de gruwelijke oorlog was gedood, bleef achter in een niet-regulier vluchtelingenkamp en was afhankelijk van giften van anderen. Om haar uitzichtloze situatie te doorbreken besloot ze te vluchten naar haar kinderen. Haar woorden: “Hier sterven zonder mijn kinderen en kleinkinderen of sterven tijdens mijn vlucht. Die keuze moest ik maken.” Hoewel ze slecht ter been was, doorstond ze de barre tocht vanuit Irak naar Turkije en daarna de gevaarlijke trip in een wankel bootje op de Middellandse Zee. Via verschillende Balkanlanden bereikte ze uiteindelijk Nederland, vroeg asiel aan en kreeg uiteindelijk een seniorenwoning toegewezen in Eersel, vlakbij het gezin van Khalid, zodat ze haar kleinkinderen kan zien opgroeien en Khalid en zijn vrouw een oogje op haar kunnen houden.
Kamal was sinds de komst van zijn moeder steeds vaker in Eersel, vond daar zijn partner, trouwde met haar en vestigde zich vanuit Friesland in Eindhoven. Hij is nu de trotse vader van twee jonge kinderen. Kamal werkte aanvankelijk bij de Voedselbank, behaalde ook zijn diploma barbier all round en ging aan de slag in een kapsalon in Eindhoven, waar hij inmiddels al vele jaren ervaring heeft.
Al gauw wist hij zeker dat hij graag een eigen kapsalon zou willen beginnen. Toen het pand hoek Willibrorduslaan – Nieuwstraat vrijkwam, aarzelde hij geen moment en opende hij op 14 oktober zijn kapsalon Barbershop Eersel. Broer Khalid zegde zijn baan als kapper in Eindhoven op en ging werken bij de kapsalon. “Het is hard aanpoten,” aldus de broers, “want we moeten onze klantenbestand nog opbouwen. Daarom zijn we 7 dagen per week open. Klanten kunnen bij ons terecht zonder afspraak.”
Kamal: “Als de zaak goed draait, overweeg ik met mijn gezin naar Eersel te verhuizen. Eersel is een mooi dorp en er zijn veel voorzieningen.” “En vergeet de mooie markt niet en de natuur, dichtbij,” vult Khalid aan.
Een droevig verhaal? Jazeker. Een sprookje? Ja, eigenlijk heeft het daar heeft ook wel enkele kenmerken van. Maar het is vooral het verhaal over lotsbestemming, het verhaal van het noodlot. Beide broers (en ook hun moeder) wilden dat lot niet lijdzaam ondergaan. Ze kwamen in beweging en zochten een uitweg naar de vrijheid en veiligheid.
Uiteindelijk is dit het ware levensverhaal van overlevers.
