Biomaatschappij

22/10/2024

De zoete wateren in Nederland staan onder druk. Ze worden belast met meststoffen en giftige stoffen. Bovendien hebben stuwen, sluizen en dammen hun natuurlijk functioneren de afgelopen decennia stevig ingeperkt. Dat heeft grote consequenties voor het leven in die wateren en voor de mens. Toch is de situatie niet hopeloos. De oplossingen zijn er, de wil vaak ook. Lees meer in de paperback Gezond water.

17/10/2024

Niet alleen wereldwijd, ook in Nederland neemt de kweek van zoet- en zoutwatervis flink toe. Daarbij breidt het aantal gekweekte soorten zich
eveneens uit, met zoetwaterzalm en beekridder als nieuwkomers. In totaal waren er in 2020 vijfentwintig kwekers die ruim 5000 ton vis produceerden met een omzet van dertig miljoen euro. De kweek van een robuuste vis en verbetering van het dierenwelzijn is een belangrijk thema voor
zowel de kweker als de toegepaste onderzoeker. De
monitoring van uitval, ziekte en gedragingen van
de vissen – op het oog, maar ook steeds meer met
camera’s en sensoren – wordt steeds beter.
Lees meer over kweekvis in het cahier Waterlandbouw, gratis te downloaden of te koop via de webshop.

10/10/2024

Gezonde zoete wateren herbergen een goed functionerend ecosysteem waarin planten en dieren een stabiel voedselweb vormen. In Nederland is dit vaak niet het geval. Europese richtlijnen moeten ervoor zorgen dat het binnen afzienbare tijd wél voor elkaar komt. Of dat water dan ook gezond is voor de mens, is nog maar de vraag. Wel om er in te zwemmen en recreëren, en ook om er van de natuur te genieten, maar ongezuiverd sloot- of rivierwater drinken is voorlopig niet verstandig. Lees meer in de paperback Gezond Water via de webshop.

13/06/2024

én we leren hoe zeedieren rifstructuren gebruiken. Zo blijken kreeften zich graag te verstoppen in platte holen due ze graven onder de scheepswrakromp, Noordzeekrabben zitten bij voorkeur met hun achterlijf beschermd tegen het rif aan – op de uitkijk voor prooi of vijand – en jonge kabeljauw verstopt zich graag in langwerpige nauwe holen.

Uit onderzoek van Wageningen Marine Research blijkt dat er per hectare wel 300 tot 500 keer meer biomassa – het gewicht van alle organismen samen – op een scheepswrak is te vinden dan op een regelmatig doorploegde zeebodem er omheen.

Lees meer onze cahier Waterlandbouw.

21/05/2024

Vandaag publiceren we de paperback Vaccins – Prikkelende stof.

Door de coronapandemie is het belang van vaccins duidelijker geworden dan ooit. Dankzij vaccinatie konden we anderhalf jaar na de uitbraak ons gewone leven weer oppakken. De pandemie heeft onze kunde en kennis over vaccins een enorme boost gegeven, maar legde ook dilemma’s in de samenleving over vaccineren bloot. De politiek en sociale media speelden hierin een belangrijke rol. De coronavaccins vormen maar een klein onderdeel van alle vaccins die zijn ontwikkeld en worden toegepast. Wat zijn de huidige uitdagingen en hoe wapenen we ons tegen ziekteverwekkers die voortdurend veranderen?

In dit boek bespreken wetenschappers de betekenis van vaccins voor mens, dier en maatschappij. Hoe kunnen we onszelf beschermen tegen infectieziekten en willen we wel tegen elke (nieuwe) ziekte een prik? Welke rol speelt de maatschappij hierin? Ook richten we onze blik op de mogelijke toekomst van vaccineren, waarbij het betrouwbaar en begrijpelijk informeren van burgers hoog op de agenda staat. Vaccinatie blijft immers een vrijwillige keuze.

Diverse onderzoekers en experts leverden een bijdrage aan dit boek.

❗ Bestel de paperback nu via de webshop:

In dit boek bespreken wetenschappers de betekenis van vaccins voor mens, dier en maatschappij.

09/04/2024

Bijna een derde van alle kankergevallen onder volwassenen in Nederland is toe te schrijven aan een ongezonde leefstijl. De grote boosdoeners zijn al jaren bekend, namelijk roken, tabak, ongezonde voedingsgewoonten, overgewicht en overmatig alcoholgebruik. Deze factoren zijn vaak nauw met elkaar verbonden en spelen, behalve bij het risico op het krijgen van kanker, ook een rol bij de kans op terugkeer van kanker. Niet roken is hierin het belangrijkste advies. Maar gezonde voeding en voldoende bewegen helpen ook het risico te verlagen. Lees meer in de paperback Kanker.

01/03/2024

Vandaag publiceren we de paperback Stadsnatuur – vergroening verrijkt.

Op stadsnatuur werd lange tijd een beetje neergekeken: onkruid, restnatuur, armoedig, onbelangrijk. Maar de laatste jaren kan die natuur rekenen op meer waardering van burgers, beleidsmakers en onderzoekers. Zeker nu de natuur buiten de steden het zwaar te verduren heeft.

De natuur in de stad blijkt verrassend divers en minstens zo waardevol als erbuiten. Zo voelt de scholekster – van oorsprong een wadbewoner – zich er inmiddels thuis. Het areaal stadsnatuur met tuinen, platte daken, muren, boomspiegels, begraafplaatsen en tegelvoegen is enorm. Stadsnatuur biedt ook verkoeling voor de stadsbewoner dankzij de schaduw en de verdamping door bomen.

Dat maakt groene steden prettig om in te vertoeven, ook bevordert het groen het psychisch welbevinden.
De overheid begint de waarde van stadsnatuur in te zien; gemeenten zijn druk bezig met vergroening. Nieuwbouwwijken zijn steeds vaker natuurinclusief. Voor vogels, vleermuizen, varens en vissen wordt ruimte gereserveerd. Toch zijn er ook nadelen. Wat te denken van meeuwen, ratten, muggen en teken? In dit boek wordt het veelzijdige en relevante onderwerp Stadsnatuur uitgebreid beschreven.

Diverse onderzoekers en experts leverden een bijdrage aan dit boek.

Bestel de paperback nu via de webshop:

In dit boek wordt het veelzijdige en relevante onderwerp Stadsnatuur uitgebreid beschreven. Met bijdragen van diverse onderzoekers en experts.

12/02/2024

De winter is voor veel dieren een ongunstige periode omdat de omgevingstemperatuur daalt en voedsel schaars wordt. Zoogdieren hebben een oplossing ontwikkeld voor dit winterse energieprobleem: de winterslaap. Dit verschijnsel is een wezenlijk andere toestand dan slaap. Bij winterslapers is bijvoorbeeld nauwelijks hersenactiviteit meetbaar, terwijl een slapend brein de complexe patronen van gesynchroniseerde zenuwcelactiviteit vertoont. Lees meer over dit onderwerp in het cahier Slaap via de webshop.

14/12/2023

Vandaag publiceren we de paperback Alcohol – van lust tot last.

Al eeuwenlang drinken we alcohol als genotmiddel. Maar alcohol heeft ook schaduwkanten. Denk hierbij aan schade voor de drinker zelf of schade die de drinker aan anderen toebrengt, zoals mishandeling of ongelukken. De kosten van alcoholschade zijn enorm: een jaarlijkse kostenpost voor de samenleving van tweeënhalf tot vijf miljard euro, na verrekening met de opbrengsten.
Wat doen we hieraan? Welke maatregelen kunnen worden ingezet?

Dit boek belicht achtergronden van de werking van alcohol, van drinkgedrag met alle
problemen die hiervan het gevolg kunnen zijn, en de mogelijkheden om deze te voorkomen en te behandelen. Onderzoekers van verschillende vakgebieden en disciplines die dagelijks met alcoholproblematiek te maken hebben, vertellen over de nieuwste ontwikkelingen op hun vakgebied.

De paperback is samengesteld door drs. Ninette van Hasselt (trimbos), prof. dr. Arnt Schellekens (radboudumc), prof. dr. Pim van Gool, dr. Jannes van Everdingen. Eindredactie door dr. ir. Astrid van de Graaf

Diverse onderzoekers leverden een bijdrage aan dit boek.

➡️Bestel de paperback nu via de webshop:

Het boek Alcohol belicht achtergronden van de werking van alcohol, van drinkgedrag met alle problemen die hiervan het gevolg kunnen zijn, en de mogelijkheden om deze te voorkomen en te behandelen.

06/12/2023

Een kleine geschiedenis van alcohol

Alcohol was, net als brood, heel lang een onderdeel van de voeding. In de oudheid was drankgebruik veelal gekoppeld aan rituelen en geen alledaags roesmiddel.
In de middeleeuwen werd er thuis bier gebrouwen en had ieder dorp en stad zijn eigen brouwerij. Bierbrouwen en de wijnbouw werden nog verder geprofessionaliseerd waardoor bier en wijn nog ruimer beschikbaar kwamen.

De uitvinding van sterke drank zorgde voor een periode van overvloedig gebruik van alcohol en maatschappelijke ontwrichting, die vooral door de invoering van wetten werd beteugeld.

Vanaf de jaren 60 steeg de welvaart en daarmee ook het alcoholgebruik. Tussen 1964 en 2000 verdubbelde het alcoholgebruik per hoofd van de Nederlandse bevolking van 15 jaar en ouder van bijna vijf naar ruim tien liter pure alcohol per jaar.

De huidige tijd wordt enerzijds gekenmerkt door een cultuur waarin alcohol een centrale plaats in het sociale leven inneemt en door een invloedrijke en kapitaalkrachtige alcoholindustrie die zich inspant om de invoering van inperkende wettelijke maatregelen gericht op prijs, reclame en beschikbaarheid te voorkomen. En anderzijds door overheden die met milde maatregelen gericht op voorlichting en educatie de (gezondheids)schade van alcohol proberen te beperken.

➡ Lees meer over de geschiedenis van alcohol in het dossier Alcohol:
https://www.biomaatschappij.nl/artikel/een-kleine-geschiedenis-van-alcohol/

❗ Dit artikel komt uit de paperback Alcohol. De paperback wordt gepubliceerd op 14 december.

In de oudheid was drankgebruik veelal gekoppeld aan rituelen en geen alledaags roesmiddel. De uitvinding van sterke drank zorgde voor een periode van overvloedig gebruik van alcohol en maatschappelijke ontwrichting, die vooral door de invoering van wetten werd beteugeld. Inmiddels heeft alcohol weer...

28/11/2023

🍌 Bananen zijn belangrijk voor supermarkten. Wil je als supermarkt klanten trekken met voordelige aanbiedingen, dan moet je bananen zo aantrekkelijk mogelijk beprijzen. Het margeverlies op de bananen compenseer je door andere artikelen iets duurder te maken. De consument betaalt dus relatief weinig voor bananen, wat vaak ten koste gaat van de boeren die ze telen. Onder druk van de samenleving, die een steeds duidelijkere mening heeft over fatsoenlijk zakendoen, zetten supermarkten nu stappen. Ze hebben steeds meer aandacht voor een eerlijke prijs voor kleine boeren, en voor duurzaamheid. Lees meer hierover in paperback De banaan of in het online dossier Plantgezondheid. 👆

21/11/2023

Wat is de invloed van alcohol op de hersenen?

Alcohol verandert de signaaloverdracht in de hersenen. Het zorgt voor een ‘roes’, waardoor iemand zich minder geremd voelt. Na één of twee glazen alcohol kan iemand aanvankelijk zelfs alerter worden. Maar na een half uur en bij meerdere glazen alcohol slaan deze effecten snel om: de reactiesnelheid neemt af, het gedrag raakt ontremd, iemand wordt slaperig of juist heel druk en soms somber. Nadat het lichaam de alcohol heeft afgebroken, wordt het reactievermogen weer normaal en verdwijnt het ontremde gedrag. Bij langdurig gebruik van grote hoeveelheden alcohol kan echter hersenschade optreden.

Zo verhoogt overmatig of zwaar alcoholgebruik - meer dan 14 standaardglazen per week - het risico op dementie. Daarnaast kan de ernstige hersenziekte wernicke- encefalopatie ontstaan door een ernstig tekort aan vitamine B1. Wanneer een wernicke- encefalopathie niet op tijd wordt behandeld, kan het syndroom van Korsakov ontstaan.

Frequent en hevig alcoholgebruik bij jongeren laat geen eenduidige effecten zien in de hersenen. Er loopt een langlopend Nederlands onderzoek naar de negatieve effecten op latere leeftijd.

Langdurig alcoholgebruik heeft effect op het geheugen, oriëntatie- en planningsvermogen, doordat alcohol de beschermende vette laag rond de zenuwcellen aantast.