18/06/2025
📖 Verhaal: “De grens die ik nooit had geleerd”
Dit is het verhaal van Marjolein (fictief, maar herkenbaar voor velen).
Marjolein was altijd ‘de sterke’. De helper. De zachte vrouw met het grote hart. Maar wat weinig mensen wisten: vanbinnen voelde ze zich vaak uitgeput, verdrietig en leeg.
Als kind groeide ze op in een gezin waarin emoties er niet mochten zijn. Haar moeder was snel gekwetst, haar vader emotioneel afstandelijk. Wanneer Marjolein iets nodig had, kreeg ze te horen: “Niet zo aanstellen.” Of erger: “Denk eens aan anderen in plaats van jezelf.”
Op school werd ze gepest. Thuis mocht ze niet klagen.
Als volwassene trok ze relaties aan waarin haar grenzen wéér genegeerd werden.
Een dominante partner. Vriendinnen die haar gebruikten als Klaagmuur.
Collega’s die structureel hun werk bij haar over de schutting gooiden.
Ze zei zelden nee. Als ze dat wel deed, kreeg ze verwijten als:
“Wat ben jij egoïstisch geworden.”
Tot het op een dag niet meer ging.
Haar lichaam stopte ermee.
Burn-out.
🌪️ “Ik wist niet meer wat van mij was en wat van de ander.”
In de stilte van haar herstel ontdekte ze iets belangrijks:
niemand had haar ooit geleerd dat ze grenzen mocht hebben.
🧭 Grenzen: jouw persoonlijke kompas
Grenzen vormen jouw innerlijk kompas: ze geven aan wat goed voelt voor jou en wat niet. Gezonde grenzen beschermen je energie, je waarden en je welzijn. Maar wat als je die grenzen moeilijk kunt voelen, aangeven of bewaken? Wat als er in je jeugd (onbewust) steeds overheen is gegaan?
🧠 Wetenschappelijke & therapeutische benaderingen
1. Hechtingstheorie (Bowlby & Ainsworth)
Onze vroege ouder-kindrelaties vormen onze innerlijke blauwdruk voor veiligheid, zelfbeeld en grenzen.
Onveilige hechting (vermijdend of angstig) ontstaat bij opvoeders die emotioneel onvoorspelbaar, afwijzend of over beschermend waren.
Gevolg: je leert jouw behoeften weg te cijferen voor de verbinding.
💡 Voorbeeld:
Je moeder gaf je liefde als je "lief" was, maar wees je af als je boos of verdrietig was. Als volwassene vind je het lastig om ‘nee’ te zeggen, omdat je bang bent om afgewezen te worden.
🛠️ Therapeutisch werk: Herstellen van basisveiligheid via coaching of therapie, waarbij je leert voelen dat je emoties en grenzen er wél mogen zijn.
2. Polyvagaal theorie (Stephen Porges)
Deze theorie beschrijft hoe ons zenuwstelsel reageert op (sociale) veiligheid of gevaar via drie reacties: vechten, vluchten of bevriezen – en een vierde: fawning (pleasen).
Als grenzen vaak zijn overschreden (bv. door trauma, stress, manipulatie), raakt je zenuwstelsel chronisch gealarmeerd.
Gevolg: je gaat automatisch overcompenseren, pleasen of dissociëren.
💡 Voorbeeld:
Als je partner boos wordt, voel je direct angst. Je probeert het goed te maken door jouw grens los te laten en aan zijn/haar eisen te voldoen, ook al voelt het niet oké.
🛠️ Therapeutisch werk: Lichaamsgerichte therapie, ademwerk of somatic experiencing kan helpen om je zenuwstelsel opnieuw af te stemmen op veiligheid. In coaching leer je eerst signalen herkennen (spanning, bevriezen) en daarop te reageren.
3. Systemisch werk / Familieopstellingen (Bert Hellinger)
In familieopstellingen zien we dat mensen zich vaak onbewust loyaal opstellen aan destructieve patronen in hun gezin van herkomst.
Gevolg: je neemt verantwoordelijkheden op je die niet van jou zijn, of je voelt je schuldig als je je grenzen bewaakt.
💡 Voorbeeld:
Je zorgde als kind voor een zieke ouder en voelt je nog steeds schuldig als je tijd voor jezelf neemt. Je zegt zelden ‘nee’ tegen anderen, want ‘zorgen voor’ zit diep in je systeem.
🛠️ Therapeutisch werk: Via opstellingen kun je zien en doorvoelen welk patroon je draagt dat niet van jou is. Hierdoor ontstaat ruimte om je eigen plek en grenzen in te nemen.
4. Cognitieve gedragstherapie (CGT)
Deze benadering kijkt naar je overtuigingen en gedachten die je gedrag aansturen.
Bijvoorbeeld: “Als ik ‘nee’ zeg, vinden ze me egoïstisch” of “Ik moet sterk zijn en alles aankunnen”.
💡 Voorbeeld:
Op je werk neem je steeds extra taken aan, ook als je overloopt. Je denkt: “Als ik het niet doe, dan val ik door de mand.”
🛠️ Therapeutisch werk: In coaching of therapie onderzoek je je gedachten en leer je helpende overtuigingen in te zetten zoals: “Mijn grenzen zijn waardevol en ik mag ze uitspreken.”
✅ Checklist: ‘Worden mijn grenzen gerespecteerd?’
Beantwoord deze vragen met ja of nee:
🧍♀️ Fysieke grenzen
->Voel ik me op mijn gemak in nabijheid van anderen?
->Kan ik zeggen “ik wil geen knuffel/aanraking nu” zonder me schuldig te voelen?
->Wordt mijn ‘nee’ gerespecteerd zonder discussie?
💬 Emotionele grenzen
->Durf ik mijn gevoelens te uiten zonder dat ze weggewuifd worden?
->Word ik overspoeld door andermans emoties?
->Voel ik me vaak verantwoordelijk voor hoe anderen zich voelen?
🧠 Mentale grenzen
->Kan ik vrijuit mijn mening delen, ook als die verschilt van de ander?
->Wordt mijn visie of overtuiging serieus genomen?
->Laat ik anderen bepalen wat ik moet denken of voelen?
⏳ Energie/tijd -grenzen
->Heb ik voldoende tijd voor mezelf?
->Zeg ik wel eens ‘nee’ tegen verzoeken die eigenlijk te veel zijn?
->Word ik moe van afspraken of relaties die steeds meer energie kosten dan opleveren?
!!! Meer dan 5 keer ‘nee’? Dan is het tijd om te onderzoeken waar jouw grenzen beter bewaakt mogen worden.
🌱 Tot slot: je bent niet ‘te gevoelig’, je bent afgestemd
Veel mensen die worstelen met grenzen zijn eigenlijk enorm afgestemd op de behoeften van anderen. Dat is een kwaliteit – zolang je jezelf niet verliest.
Illustratie: Traumaheuling.de
