31/08/2026
🩺 ANO ANG DENGUE?
Ang dengue ay isang viral infection na naipapasa sa kagat ng infected na Aedes mosquito.
Karaniwang sintomas:
🌡️ Mataas na lagnat
🤕 Matinding sakit ng ulo
👀 Pananakit sa likod ng mata
💪 Pananakit ng katawan at kasu-kasuan
🤢 Pagduduwal o pagsusuka
🔴 Pantal
Karamihan ay gumagaling, pero ang dengue ay maaaring maging severe at life-threatening kung hindi agad makilala at magamot nang tama.
🏠 HOME-BASED CARE
Kung ang pasyente ay stable, nakakainom, walang warning signs, at pinayagang mag-home care ng healthcare professional:
1️⃣ 💧 PANATILIHING HYDRATED
Bigyan ng sapat na fluids:
✅ Tubig
✅ ORS/Oresol
✅ Sabaw
✅ Milk kung tolerated
✅ Iba pang angkop na fluids
Ang goal ay maiwasan ang dehydration at mapanatili ang magandang urine output.
Huwag piliting uminom nang sobra, lalo na sa infants at maliliit na bata. Ang fluid requirement ay dapat nakaayon sa edad, timbang, clinical condition, at payo ng healthcare professional.
2️⃣ 🛌 MAGPAHINGA
Iwasan muna ang strenuous activity habang may lagnat at habang nagpapagaling.
3️⃣ 🌡️ PARA SA LAGNAT
Paracetamol ang karaniwang ginagamit para sa fever at body pain, gamit ang tamang dose ayon sa edad/timbang at medical advice.
❌ Iwasan ang aspirin
❌ Iwasan ang ibuprofen
❌ Iwasan ang mefenamic acid at ibang NSAIDs
Maaaring tumaas ang bleeding risk sa dengue kapag gumagamit ng aspirin o NSAIDs.
🌡️ Puwede ring:
Tepid/lukewarm sponging kung uncomfortable ang pasyente dahil sa lagnat.
🌿 “HOME REMEDIES” — ANO ANG SAFE?
Ang pinakaimportanteng “home remedy” sa dengue ay hindi herbal medicine.
✅ SAFE SUPPORTIVE MEASURES:
💧 Adequate fluids
🛌 Rest
🌡️ Paracetamol when appropriate
🧽 Tepid sponging for comfort
🍲 Nutritious, tolerated food
🦟 Mosquito protection
⚠️ HUWAG ITURING NA GAMOT SA DENGUE:
❌ Tawa-tawa
❌ Papaya leaves
❌ Herbal mixtures
❌ “Platelet booster” preparations
❌ Antibiotics without indication
❌ Aspirin/NSAIDs
❌ Unverified supplements or traditional remedies
Walang proven home remedy na nakakapagpagaling ng dengue virus. Ang herbal preparation ay hindi dapat maging kapalit ng medical assessment at monitoring. WHO recommends supportive care, adequate fluids, symptom control, and early recognition of severe disease.
🚨 PINAKAMAHALAGA: BANTAYAN ANG WARNING SIGNS
Huwag hintayin na bumalik ang lagnat bago magpatingin.
Ang critical phase ay maaaring mangyari habang bumababa ang lagnat, karaniwang around day 3–7 ng illness. Ang pagbaba ng lagnat ay hindi awtomatikong nangangahulugan na gumagaling na ang pasyente.
🚨 MAGPUNTA AGAD SA OSPITAL/HEALTH FACILITY KUNG MAY:
🔴 Matinding pananakit ng tiyan
🔴 Paulit-ulit o persistent na pagsusuka
🔴 Pagdurugo ng ilong o gilagid
🔴 Pagsusuka ng dugo
🔴 Maitim o parang alkitran ang dumi
🔴 Mabilis o hirap na paghinga
🔴 Sobrang panghihina, antok, o pagiging balisa
🔴 Maputla, malamig, at malagkit na balat
🔴 Kaunti o walang ihi
🔴 Hindi makainom o patuloy na nagsusuka
Ang mga ito ay maaaring senyales ng severe dengue at nangangailangan ng agarang medical care.
🦟 HABANG MAY DENGUE: IWASAN ANG PAGKALAT
Kahit may dengue na ang pasyente, protektahan siya mula sa kagat ng lamok.
🛏️ Gumamit ng mosquito net
👕 Magsuot ng long sleeves/long pants kung maaari
🦟 Gumamit ng appropriate mosquito repellent
🏠 Alisin ang stagnant water sa paligid
Ito ay nakakatulong upang hindi makagat ng Aedes mosquito ang infected person at pagkatapos ay makahawa sa ibang tao.
🏘️ PARA SA BUONG PAMILYA: 5S KONTRA DENGUE
1️⃣ SEARCH & DESTROY
Hanapin at alisin ang mosquito breeding places.
2️⃣ SELF-PROTECTION
Gumamit ng mosquito repellent at protective clothing.
3️⃣ SEEK EARLY CONSULTATION
Kapag may sintomas, magpakonsulta agad.
4️⃣ SUPPORT FOGGING/SPRAYING
Suportahan ang fogging/spraying sa hotspot areas ayon sa local health authorities.
5️⃣ SUSTAIN HYDRATION
Panatilihing hydrated ang may lagnat kapag angkop at ligtas.
❤️ TANDAAN
DENGUE AY HINDI DAPAT GAMUTIN SA “HERBAL REMEDY LANG.”
🦟 Iwasan ang kagat ng lamok.
💧 Uminom ng sapat na fluids.
🛌 Magpahinga.
🌡️ Paracetamol kung angkop.
🚫 Iwasan ang aspirin at NSAIDs.
🚨 Bantayan ang warning signs.
🏥 Magpakonsulta at magpa-check agad kapag kinakailangan.
“Sa dengue, ang tamang pag-aalaga at maagang pagkilala sa danger signs ay maaaring makapagligtas ng buhay.”