27/08/2026
🧠 Badanie zmian strukturalnych w mózgu u pacjentów z PTSD po terapii przetwarzania poznawczego (2026), autorstwa Anniki Bernacki i współpracowników, analizuje zmiany neuroanatomiczne w strukturze mózgu (zarówno w istocie szarej, jak i białej) u pacjentów z zespołem stresu pourazowego po zakończeniu 12-tygodniowej terapii przetwarzania poznawczego (CPT). Jest to nowatorskie badanie, ponieważ jako jedno z pierwszych ocenia anatomiczne zmiany wywołane tą konkretną formą terapii w populacji dorosłych.
🎯 Cel i metodologia badania
Głównym celem badaczy było zrozumienie neuronalnych mechanizmów leżących u podstaw skuteczności terapii CPT, która jest uznawana za „złoty standard” w leczeniu PTSD. Naukowcy postawili hipotezę, że skuteczna terapia doprowadzi do mierzalnych zmian strukturalnych w regionach mózgu odpowiedzialnych za regulację emocjonalną i poznawczą.
Uczestnicy: W badaniu wzięło udział 56 osób, w tym 32 pacjentów z PTSD oraz 24 osoby z grupy kontrolnej.
Interwencja: Pacjenci z PTSD przeszli 12-tygodniowy cykl terapii CPT (jedna sesja trwająca 90 minut tygodniowo), prowadzonej przez specjalistów.
Techniki obrazowania: Wykorzystano strukturalny rezonans magnetyczny (MRI) do morfometrii opartej na wokselach (VBM) oraz obrazowanie dyfuzyjne (DTI) do oceny integralności mikrostrukturalnej istoty białej. Pomiary wykonano dwukrotnie: przed rozpoczęciem terapii oraz po jej zakończeniu.
🔬 Kluczowe wyniki: Zmiany w mózgu
Badanie wykazało istotne interakcje między grupą a czasem, wskazując na specyficzne zmiany u pacjentów po terapii, które nie wystąpiły w grupie kontrolnej:
1️⃣ Wzgórze: Zaobserwowano znaczący spadek objętości istoty szarej w lewym wzgórzu. Wzgórze odpowiada za regulację świadomości i przekazywanie bodźców zmysłowych do ciała migdałowatego, co u pacjentów z PTSD często wiąże się z nadaktywnością i występowaniem flashbacków.
2️⃣ Móżdżek: Wykazano znaczący wzrost objętości istoty białej oraz anizotropii frakcyjnej (FA) w lewym móżdżku (konkretnie w obszarze crus I/II). Wyższe wartości FA sugerują poprawę integralności mikrostrukturalnej połączeń w tym regionie.
3️⃣ Brak zmian w korze: Analiza nie wykazała istotnych różnic w grubości kory mózgowej po zakończeniu leczenia.
🔄 Interpretacja i znaczenie kliniczne
Autorzy sugerują, że zaobserwowane zmiany odzwierciedlają procesy neuroplastyczności wywołane interwencją psychospołeczną.
🔹 Mechanizm wzgórza: Zmniejszenie objętości istoty szarej we wzgórzu może świadczyć o „przycinaniu” nieadaptacyjnych połączeń neuronalnych, które powstały w wyniku chronicznej traumy. Dzięki temu wzgórze może stać się bardziej wydajne funkcjonalnie, co przyczynia się do lepszej regulacji reakcji lękowych.
🔹 Rola móżdżku: Choć móżdżek tradycyjnie kojarzono z motoryką, badanie to podkreśla jego rolę w regulacji emocji i procesach poznawczych. Zmiany w istocie białej móżdżku mogą wzmacniać kontrolę typu „bottom-up” nad nadaktywnym wzgórzem, co pomaga w redukcji hiperaktywacji zmysłowej i „zalewania” emocjami.
🔹 Ścieżki kompensacyjne: Co ciekawe, badacze nie stwierdzili zmian w obszarach skroniowych, które zazwyczaj wykazują atrofię w PTSD. Sugeruje to, że poprawa kliniczna po terapii CPT może wynikać z aktywacji alternatywnych, kompensacyjnych ścieżek neuronalnych w bardziej elastycznych regionach mózgu.
📌 Podsumowując, artykuł dostarcza dowodów na to, że terapia CPT prowadzi do realnej reorganizacji strukturalnej mózgu, wspierając długofalową poprawę zdrowia psychicznego pacjentów poprzez normalizację systemów odpowiedzialnych za przetwarzanie strachu i stresu.
⛓️💥 Pełny artykuł: https://www.frontiersin.org/journals/psychiatry/articles/10.3389/fpsyt.2026.1821652/pdf
