29/07/2026
Szanowni Państwo‼️
Napisanie dzisiejszego posta obiecałam wielu pacjentom, z którymi na wizytach omawiałam przyniesione przez nich, wykonane bez zaleceń lekarza, wyniki badań.
Jeśli chodzi o układ hormonalny - mamy nadmierną skłonność do „obwiniania” hormonów o dręczące nas przypadłości – a często, niestety, nieprawidłowe stężenia hormonów nie są przyczyną a EFEKTEM nieprawidłowego stylu życia.
Od około roku obserwuję skłonność do oznaczania stężenia kortyzolu. Przychodzicie Państwo ze zdaniem, że „nie mogę schudnąć, to pewnie przez ten kortyzol”, „nie mogę spać i dlatego oznaczyłam kortyzol”, „mam taki brzuszek kortyzolowy”...
Postaram się dzisiaj przybliżyć Państwu znaczenie i sens oznaczania kortyzolu.
Kortyzol jest hormonem niezbędnym do życia -
Jest produkowany przez nadnercza pod wpływem hormonu adrenokortykotropowego(ACTH) wydzielanego przez przysadkę.
Wszystkie czynniki, które zwiększają wydzielanie ACTH w przysadce będą wpływały na wzrost wydzielania kortyzolu przez nadnercza
A jakie to są czynniki
🌗 rytm dobowy – wydzielanie kortyzolu jest największe rano 6.00-8.00 , spada po południu nawet o połowę, a najmniejsze jest w późnych godzinach wieczornych i o północy - pod warunkiem, że wtedy śpimy!
jeżeli ktoś kładzie się spać po północy wtedy stężenie kortyzolu utrzymuje się na wyższym poziomie, co niewątpliwie sprawia, że u takiej osoby wciągu doby wydziela się więcej kortyzolu, a to może skutkować zaburzeniami metabolicznymi – ale jest to EFEKT zaburzenia rytmu dobowego, a nie przyczyna bezsenności
🍲spożywane posiłki – po posiłku stężenie kortyzolu wzrasta – zjadanie głównego posiłku wtedy, gdy fizjologicznie stężenie koryzolu jest niskie – wieczorem - znów sprawia, że całkowita ilość wydzielonego hormonu w ciągu doby jest większa – i znów SKUTEK, nie przyczyna
💪wysiłek beztlenowy – czyli ćwiczenia oporowe z ciężarami – tłumaczę cierpliwie, w czasie takich ćwiczeń nie spalamy tkanki tłuszczowej! Taki rodzaj treningu jest niezbędny dla budowania masy mięśniowej, wytrzymałości mięśni, ale proszę nie oczekiwać że w czasie jego trwania spalimy tkankę tłuszczową brzuszną – nie! Tu rośnie wydzielanie kortyzolu
🤯 stres – to nie kortyzol powoduje stres – to bodźce stresogenne wpływają na mózg, tam zwiększa się wydzielanie CRH, ten pobudza wydzielanie ACTH, a ten z kolei wydzielanie kortyzolu ! - zwiększenie stężenia tego hormonu jest EFEKTEM reakcji stresowej a nie jej przyczyną
Kilka słów na temat reakcji stresowej.
Co to jest bodziec stresogenny – to każdy rodzaj bodźca, który zaburza równowagę organizmu – mogą to być
- bodźce fizyczne – dźwięk, temperatura, ból, brak snu, wysiłek fizyczny,
- bodźce psychogenne – konflikty z ludźmi, lęk, niska samoocena
wreszcie
- bodźce społeczne.
Każdy taki bodziec aktywuje pierwotną reakcję walcz, albo uciekaj. Pobudzone ciało migdałowate, aktywuje wydzielanie CRH w podwzgórzu, ten pobudza w przysadce wydzielanie ACTH a ten w nadnerczach kortyzol. Żeby stanąć do walki mięśnie potrzebują składników energetycznych – glukozy i kwasów tłuszczowych, więc po to jest kortyzol, aby zwiększyć uwalnianie glukozy i kwasów tłuszczowych z wątroby. Jednocześnie na drodze przekaźnictwa nerwowego uwalniane są adrenalina i noradrenalina, które zwiększają przepływ krwi przez naczynia, przyspieszają pracę serca oraz rozszerzają oskrzela.
W następnym poście napiszę o tym jak działa kortyzol i o znaczeniu oznaczania jego stężenia w diagnostyce
Dla mnie najlepszym sposobem na regulację emocjonalną jest ruch - jazda na rowerze, spacery, szum morza 🌊
Z szacunkiem 🥰
