Magdalena Pełczyńska-Lots Psycholog Lublin

12/04/2026

Wyjście ze strefy komfortu jest bardzo trudne, a niewątpliwie wizyta w gabinecie może być takim wyzwaniem. Życzę zatem odwagi i zapraszam 😊.

05/02/2026

🧠🧠🧠

Intuicyjnie wydaje się, że im bardziej jesteśmy zmęczeni, tym głębiej powinniśmy spać.
Z perspektywy neurobiologii często działa to… odwrotnie.

Badania pokazują, że przewlekłe zmęczenie psychiczne i stres utrzymują mózg w stanie podwyższonej czujności, nawet w nocy. Oznacza to, że układ nerwowy nie przechodzi w pełni w tryb regeneracji, mimo że ciało „leży w łóżku”.

🔬 Prace Bruce’a McEwena nad obciążeniem allostatycznym (allostatic load) pokazują, że długotrwała aktywacja osi stresu (HPA) prowadzi do sytuacji, w której organizm ma trudność z wyciszeniem reakcji stresowej – także podczas snu.

🔬 Badania Matthew Walkera i współpracowników wskazują, że podwyższony poziom pobudzenia emocjonalnego i stresu zaburza architekturę snu, szczególnie fazy snu głębokiego (NREM) i REM, które są kluczowe dla regeneracji układu nerwowego i regulacji emocji.

🔬 Dodatkowo badania Amy Arnsten pokazują, że przewlekły stres osłabia funkcjonowanie kory przedczołowej, co sprzyja nocnemu „czuwaniu mózgu”, płytkiemu snowi i częstym wybudzeniom.

👉 Dlatego zmęczony mózg często nie śpi głęboko nie dlatego, że jest za mało zmęczony,
ale dlatego, że jest zbyt długo przeciążony i nie czuje się bezpieczny, by się wyciszyć.

To nie problem z zasypianiem.
To problem z regulacją.

📚 Źródła:

• McEwen, B. S. (2007). Physiology and neurobiology of stress and adaptation. Physiological Reviews.
• Walker, M. P. (2017). Why We Sleep.
• Goldstein & Walker (2014). The role of sleep in emotional brain function.
• Arnsten, A. F. T. (2009). Stress signalling pathways that impair prefrontal cortex structure and function.

07/11/2025

Wielu pacjentów uważa, że farmakologia poprawi ich stan, ,,załatwi" sprawę. Racja, ale będzie to tylko plasterek na ranę. Do pełni ,,zagojenia" potrzeba jest praca terapeutyczna, poznanie przyczyn trudności i wspólne wypracowanie strategii radzenia sobie. Nie bójcie się terapii, szukajcie swojego bezpiecznego miejsca do pracy nad sobą.

Nowe badania opublikowane w Nature Neuropsychopharmacology (2025) pokazują, że fluoksetyna (Prozac) działa nie tylko poprzez serotoninę.
U dorosłych myszy lek zmienia aktywność genów i mitochondriów w określonych neuronach kory przedczołowej — tzw. interneuronach parwalbuminowych (PV+).

To właśnie one regulują równowagę między napięciem a spokojem, między impulsem a refleksją.

Po dwóch tygodniach leczenia badacze zauważyli:
🔸 osłabienie sztywnych „sieci” otaczających neurony (PNN),
🔸 spadek aktywności genów mitochondrialnych,
🔸 i jednocześnie wzrost ekspresji genów odpowiedzialnych za plastyczność, komunikację i zmianę.

Innymi słowy — mózg staje się znów elastyczny.
Gotowy, by uczyć się na nowo, przebudowywać połączenia i wchodzić w stan adaptacji.

To tłumaczy, dlaczego terapia działa najlepiej wtedy, gdy łączy się z czasem, relacją i procesem — bo mózg potrzebuje nie tylko chemii, ale i bezpiecznej przestrzeni, by się zmienić.

„Fluoksetyna nie tyle poprawia nastrój, co rozluźnia zbyt ciasno splecione połączenia w mózgu.
Pozwala, by powstały nowe.”

📚 *Nature Neuropsychopharmacology, 2025
🔗 *Elias Jetsonen et al., Chronic treatment with fluoxetine regulates mitochondrial features and plasticity-associated transcriptomic pathways in parvalbumin-positive interneurons of prefrontal cortex*