21/07/2026
„Nudzi mi się…” – a jeśli to właśnie wtedy mózg wykonuje jedną z najważniejszych prac? Neurobiologia nudy, o której mówi się zdecydowanie za mało.
„Mamo, nudzi mi się.”
To zdanie często wywołuje u dorosłych potrzebę natychmiastowej reakcji.🙈🫢 Organizujemy dziecku kolejną aktywność, podsuwamy zabawkę, włączamy bajkę lub sięgamy po telefon. Chcemy jak najszybciej usunąć dyskomfort.
Tymczasem z perspektywy neurobiologii nuda nie jest błędem układu nerwowego.
Jest sygnałem❗️
To biologiczny mechanizm informujący mózg, że obecny poziom zaangażowania przestał odpowiadać jego potrzebom.
Co dzieje się w mózgu, kiedy się nudzimy❓️❓️
🟣Nuda pojawia się wtedy, gdy mózg ocenia, że wykonywana aktywność nie dostarcza odpowiedniego poziomu znaczenia, wyzwania lub poczucia sprawczości. Zadanie może być zbyt łatwe, zbyt monotonne, ale również zbyt trudne, przez co przestaje angażować.
🟣Badania z wykorzystaniem neuroobrazowania pokazują, że w czasie nudy zmienia się aktywność kilku kluczowych sieci mózgowych:
🔴Sieci stanu spoczynkowego (Default Mode Network, DMN) – aktywna podczas autorefleksji, planowania, wyobraźni i porządkowania informacji.
🔴Sieci istotności (Salience Network, SN) – wykrywa najważniejsze bodźce z otoczenia i organizmu oraz decyduje, na co skierować uwagę.
🔴Sieci kontroli wykonawczej (Executive Control Network, ECN) lub sieć wykonawcza – odpowiada za planowanie, kontrolę poznawczą, pamięć roboczą i świadome kierowanie uwagą.
Nuda jest więc stanem poszukiwania nowego celu. Mózg nie wyłącza się – zmienia strategię działania.
🧠📚✅️Dopamina – neuroprzekaźnik, który popycha nas do działania
Jednym z najważniejszych neuroprzekaźników związanych z nudą jest dopamina.
Nie odpowiada ona wyłącznie za odczuwanie przyjemności. Jej główną rolą jest motywowanie do poszukiwania nowych doświadczeń, uczenia się oraz przewidywania nagrody.
Kiedy aktywność staje się monotonna, poziom pobudzenia układu dopaminergicznego maleje. Powstaje uczucie dyskomfortu, które zachęca nas do zmiany aktywności lub poszukiwania nowego wyzwania.
To właśnie dlatego dzieci zaczynają:
• wiercić się,
• biegać,
• zadawać pytania,
• wymyślać zabawy,
• eksperymentować,
• czasem nawet prowokować dorosłych.
Nie dlatego, że „źle się zachowują”, ale dlatego, że ich mózg poszukuje optymalnego poziomu pobudzenia.
Dlaczego współczesnym dzieciom coraz trudniej się nudzić❓️❗️
Układ nagrody uczy się na podstawie doświadczeń❗️
Jeżeli każda chwila nudy zostaje natychmiast przerwana przez silnie stymulujące bodźce – telefon, tablet, media społecznościowe, krótkie filmy czy gry – mózg przyzwyczaja się do bardzo wysokiego poziomu stymulacji dopaminowej.
W konsekwencji obserwujemy:
• mniejszą tolerancję na oczekiwanie,
• większą potrzebę natychmiastowej gratyfikacji,
• trudności z utrzymaniem uwagi,
• spadek wytrwałości,
• większą niechęć do zadań wymagających cierpliwości.
Problemem nie jest sama dopamina. Problemem jest brak równowagi między intensywną stymulacją a naturalnymi okresami wyciszenia❣️❣️❣️
Dlaczego dorośli również uciekają przed nudą❓️
Nuda niepokoi także dorosłych.
Kiedy przestajemy być zajęci, wzrasta aktywność obszarów odpowiedzialnych za autorefleksję. Zaczynamy zauważać własne emocje, napięcie, zmęczenie czy niezaspokojone potrzeby.
Dlatego tak często odruchowo sięgamy po telefon, włączamy telewizję lub nieustannie organizujemy sobie kolejne zadania.
Nie zawsze uciekamy przed nudą.
Czasami uciekamy przed spotkaniem z samym sobą.
A jednak… nuda rozwija mózg
Badania pokazują, że okresy umiarkowanej, kontrolowanej nudy mogą wspierać:
✔ kreatywność,
✔ elastyczność poznawczą,
✔ konsolidację pamięci,
✔ planowanie,
✔ rozwiązywanie problemów,
✔ tworzenie nowych połączeń neuronalnych.
To właśnie podczas spaceru, patrzenia przez okno czy chwil pozornego „nicnierobienia” mózg porządkuje informacje i tworzy nowe rozwiązania.
Nie bez powodu wiele odkryć i najlepszych pomysłów pojawia się właśnie wtedy, gdy przestajemy intensywnie skupiać się na zadaniu.
Co mówi psychologia?
Prof. Michał H. Chruszczewski w książce „Nuda. Ujęcie psychologiczne i humanistyczne” podkreśla, że nuda nie jest jedynie nieprzyjemnym stanem emocjonalnym. To złożone zjawisko psychologiczne, które może pełnić zarówno funkcję adaptacyjną, jak i stanowić czynnik ryzyka.
Autor zwraca uwagę na różnicę między nudą chwilową, która mobilizuje do poszukiwania nowych celów i aktywności, a nudą przewlekłą, mogącą wiązać się z obniżonym dobrostanem psychicznym, trudnościami w samoregulacji oraz większą impulsywnością.
To rozróżnienie doskonale współgra z wynikami współczesnych badań neurobiologicznych.
Problemem nie jest sama nuda.
Problemem jest utrata zdolności do jej tolerowania i konstruktywnego wykorzystania.
Co oznacza to w terapii❓️❗️
Kiedy dziecko podczas zajęć mówi:
„Nudzi mi się.”
nie zawsze oznacza to brak motywacji.
Może to być cenna informacja diagnostyczna.
Być może:
• zadanie jest zbyt łatwe,
• zadanie jest zbyt trudne,
• poziom pobudzenia układu nerwowego jest nieoptymalny,
• dziecko potrzebuje większego poczucia sprawczości,
• konieczna jest zmiana sposobu angażowania uwagi.
Dlatego zamiast natychmiast „zabierać” dziecku nudę, warto czasem pozwolić jej wybrzmieć.
Bo właśnie wtedy mózg rozpoczyna proces poszukiwania nowych rozwiązań, budowania kreatywności i organizowania własnej aktywności.
Nuda nie zawsze jest stratą czasu. Często jest początkiem rozwoju.
Źródła- jeśli chcecie poczytać o nudzie
Polecam, bardzo fajne😉:
✅️Eastwood JD, Frischen A, Fenske MJ, Smilek D. The Unengaged Mind: Defining Boredom in Terms of Attention.
✅️Bench SW, Lench HC. On the Function of Boredom.
✅️Trudel C. i wsp. Boredom Signals Deviation From a Cognitive Homeostatic Set Point. (2025).
✅️Raichle ME. The Brain's Default Mode Network.
✅️Smallwood J, Schooler JW. The Science of Mind Wandering.
✅️Menon V. Large-Scale Brain Networks and Psychopathology.
✅️Elpidorou A. The Bright Side of Boredom.
Westgate EC, Wilson TD. Boring Thoughts and Bored Minds.
I książka, która ostatnio czytałam. Także ciekawe podejście do tematu:
✅️Chruszczewski M.H. „Nuda. Ujęcie psychologiczne i humanistyczne.” Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego.
