07/08/2026
I pomalutku, nieco leniwie - rozpoczyna się jesień 🍂 dbajcie o siebie 😇
👉Dziś rozpoczyna się pierwszy sezon jesieni w systemie 24 sezonów słonecznych i nazywa się Początek Jesieni (Li Qiu - po chińsku)
Qiu oznacza „zbierać, ściągać razem"; rzeczy w tym czasie kurczą się i zwijają.
✅Tryb życia i pielęgnacja
👉Nadszedł Lìqiū („Początek Jesieni") — letni upał zaczyna ustępować. Yang qi w naturze i w ludzkim ciele przechodzi od letniego stanu wypływania na zewnątrz i pełni, ku wewnętrznemu ściąganiu i osłabieniu. Dlatego powinniśmy dostosować nasz codzienny tryb życia do tego procesu — do wewnętrznego ściągania yang qi i gromadzenia esencji yin — kładąc nacisk na „zbieranie qi" i „odżywianie qi" (yǎng qì), by zgromadzić energię na zimę.
👉Jesienią należy „kłaść się wcześnie i wstawać wcześnie, razem z kogutami" — wczesne wstawanie służy pielęgnowaniu stopniowo słabnącego yang qi , natomiast wczesne kładzenie się odpowiada naturze systemu Płuc, skłonnych do ściągania. Dlatego od dziś powinniśmy odpowiednio wydłużyć czas snu.
👉Po Lìqiū upał ustępuje i pojawia się chłód, jednak wciąż trwający okres sān fú ( „trzech dziesięciodniowych okresów najgorętszych") zachowuje wilgotny i duszny klimat. Dlatego głównym celem pielęgnacji zdrowia w tym okresie jest jednoczesne zapobieganie letniemu upałowi i nawilżanie przed suszą, a także zapobieganie chorobom sezonowym — unikanie ukrytego patogenu opisanego zasadą: „jeśli latem doszło do uszkodzenia przez upał, jesienią z pewnością pojawi się przewlekła, nawracająca, przerywana gorączka."
👉Od Lìqiū różnica temperatur między dniem a nocą stopniowo rośnie — należy uważać, by nie przeziębić się w nocy. Natomiast w chłodniejszych porach poranka i wieczoru warto otwierać okna, by wietrzyć pomieszczenia i utrzymywać świeże powietrze w domu. Warto też częściej wykonywać głębokie oddechy, wdychając świeże powietrze — pozwala to jednocześnie rozprężyć i wzmocnić funkcję Płuc.
✅Odżywianie
👉Jesienna suchość łatwo uszkadza system Płuc, dlatego pielęgnacja systemu Płuc powinna polegać na ich nawilżaniu. Sùwèn (część "Wewnętrznego Kanonu Żółtego Cesarza") w rozdziale o "regulacji umysłu według czterech pór roku" mówi: „Wiosną i latem pielęgnuj yang, jesienią i zimą pielęgnuj yin. Qi Płuc łączy się z jesienią — w tej porze roku panuje qi suchości, a Płuca, będąc narządem delikatnym , źle znoszą zarówno zimno, jak i gorąco; patogen suchości łatwo je uszkadza".
👉Po Lìqiū powietrze staje się suche, dlatego dieta powinna opierać się głównie na odżywianiu yin i nawilżaniu przed suszą — warto spożywać rzeczy o miękkiej, nawilżającej naturze, takie jak: sezam, ryż kleisty, gruszki, białe grzyby uszaste (yín'ěr, tremella) czy też nasze pieczarki, miód, ananas czy produkty mleczne. Na co dzień należy zwracać uwagę na nawilżanie i pielęgnowanie systemu Płuc.
👉Huángdì Nèijīng (Wewnętrzny Kanon Żółtego Cesarza) mówi ponadto w rozdziale o "zasadach qi Zang ": „Płuca pragną ściągania — należy spożywać coś kwaśnego, by je ścieśnić; smakiem kwaśnym się je tonizuje, smakiem ostrym się je rozprasza".
👉Jesień sprzyja ściąganiu, nie rozpraszaniu — a wedle medycyny chińskiej smak kwaśny działa ściągająco, natomiast smak ostry działa rozpraszająco. Dlatego od Lìqiū można odpowiednio spożywać kwaśne warzywa i owoce, takie jak cytryna, śliwka wūméi (mogą być też nasze śliwki), mandarynki czy grejpfrut — by ściągnąć i wzmocnić qi Płuc.
👉W diecie należy też ograniczać potrawy ostre i pikantne, aby zapobiec rozpraszaniu (osłabianiu) qi Płuc.
👉Spożywanie dużych ilości tłustych i ciężkich potraw może sprawić, że układ trawienny „zastrajkuje"! Dlatego jedzenie mięsa warto łączyć posiłki z produktami wzmacniającymi system Śledziony i harmonizującymi Żołądek — takimi jak pochrzyn (shānyào), grzyb poria (fúlíng), skórka mandarynki (chénpí) czy biała fasola hiacyntowa (báibiǎndòu) — by pomóc przywrócić funkcję transportowo-transformacyjną Śledziony i Żołądka, uzupełnić energię, a jednocześnie nie „obrastać w tłuszcz".
🔴Jeśli jesteś zainteresowany/-a poszerzeniem wiedzy z zakresu dietetyki medycyny chińskiej zapraszam na półroczny kurs, który poprowadzę od października (więcej informacji w linku w komentarzu).
✅Nie ulegaj „jesiennemu smutkowi"
👉Jesienny wiatr szumi ponuro, pogoda robi się chłodniejsza, a opadające liście pokrywają ziemię. Te naturalne przemiany łatwo wywołują w człowieku nastrój „jesiennego smutku". Jednocześnie esencja i qi człowieka również dążą do wewnętrznego ściągania, co sprzyja większej podatności na wahania nastroju — niepokój, przygnębienie czy poczucie straty.
👉Należy zwracać szczególną uwagę na regulację emocji i zachowanie wewnętrznego spokoju. W razie napotkania trudności warto je rozładować poprzez rozmowę z bliskimi, aktywność na świeżym powietrzu lub ćwiczenia fizyczne. Przy poważniejszych objawach depresji warto skorzystać z pomocy psychoterapeuty.
✅Aktywność fizyczna
👉Aktywność fizyczna powinna również odpowiadać naturalnej tendencji do „ściągania" panującej zarówno w przyrodzie, jak i w ludzkim ciele — intensywność ćwiczeń należy zwiększać stopniowo, od niewielkiej do większej. Za odpowiedni poziom uznaje się taki, przy którym ciało lekko się rozgrzewa i pojawia się delikatny pot, a po treningu odczuwa się lekkość i komfort.
👉Warto wybrać pogodny, przejrzysty jesienny dzień, by wejść na wzniesienie i popatrzeć w dal — widok mieniących się złotem i szkarłatem lasów, pełnych warstw barw, przynosi radość i odprężenie ducha.
👉Przez pewien czas po Lìqiū słońce wciąż mocno grzeje, dlatego najlepiej ćwiczyć wcześnie rano lub wieczorem. Pamiętaj też, by przed i po treningu poświęcić 5–10 minut na rozgrzewkę oraz ćwiczenia rozluźniające.
✅Noszenie woreczka aromatycznego
👉Lìqiū to moment przejścia między porami roku, kiedy pogoda zmienia się gwałtownie między zimnem a ciepłem. W tym okresie yang qi w organizmie człowieka zaczyna się ściągać do wewnątrz, a funkcja systemu Płuc staje się względnie osłabiona — dlatego sześć patogenów zewnętrznych (zimno, gorąco, suchość, wilgoć, wiatr itd.) łatwo wykorzystuje ten stan osłabienia, by wniknąć do organizmu. Często prowadzi to do przeziębienia, kaszlu, duszności i innych chorób zewnętrznych, a także do zaostrzenia lub nawrotu dawnych, przewlekłych dolegliwości.
👉Niewielki woreczek aromatyczny może pomóc zapobiec jesiennym chorobom zewnętrznym.
Przepis: wziąć po 10 g ziela brodźca paczułki (huòxiāng), korzenia notopterygium (qiānghuó), korzenia dzięgielu chińskiego ( báizhǐ), mięty ( bòhe) oraz kłącza tataraku trawiastego (shíchāngpú); dodać 15 g ziela sadźca eupatorium (pèilán) i 20 g kwiatu wiciokrzewu japońskiego (jīnyínhuā). Zioła te umieścić w woreczku aromatycznym i nosić przy sobie — działa on zapobiegawczo oraz łagodząco przy przeziębieniu, kaszlu i duszności.
