16/03/2026
Zanim dziecko zacznie mówić, jego aparat artykulacyjny pełni inne, podstawowe funkcje. Należą do nich przede wszystkim oddychanie przez nos, ssanie, gryzienie, żucie oraz połykanie. Są to tzw. funkcje prymarne, czyli pierwotne – pojawiają się wcześniej niż mowa i stanowią fundament dla prawidłowego rozwoju motoryki jamy ustnej.
Podczas wykonywania tych czynności intensywnie pracują mięśnie języka, warg, policzków i żuchwy. Dzięki temu dziecko uczy się ich koordynacji, siły oraz precyzji ruchów. Te same struktury są później wykorzystywane w procesie artykulacji, dlatego prawidłowy rozwój funkcji prymarnych ma bezpośredni wpływ na rozwój mowy.
Funkcje te dostarczają również bardzo wielu bodźców sensorycznych z jamy ustnej. Informacje czuciowe przekazywane do mózgu pomagają budować świadomość położenia języka, warg czy żuchwy oraz uczą dziecko planowania i kontrolowania ruchów w obrębie aparatu mowy. Dzięki temu mózg stopniowo tworzy wzorce ruchowe potrzebne później do precyzyjnej artykulacji głosek.
Jeśli funkcje prymarne przebiegają nieprawidłowo – np. dziecko oddycha przez usta, ma trudności z gryzieniem lub utrzymuje niemowlęcy sposób połykania – może to wpływać na rozwój zgryzu, napięcie mięśniowe w obrębie twarzy oraz jakość artykulacji.
Dlatego w terapii logopedycznej tak ważne jest patrzenie na rozwój dziecka całościowo. Prawidłowe oddychanie, jedzenie i połykanie stanowią podstawę, na której rozwija się mowa.
