19/10/2026
Zdrowie psychiczne nie kończy się na nas samych.
10 października obchodzimy Światowy Dzień Zdrowia Psychicznego.
Nie żyjemy w próżni. Ostatnie dramatyczne doniesienia z polskich szkół przypominają, że kryzys psychiczny nie zawsze pozostaje doświadczeniem jednej osoby. Może dotykać również jej najbliższych, rówieśników i nauczycieli. Może pozostawiać ślad daleko poza miejscem, w którym do niego doszło, zataczać coraz szersze kręgi i wpływać na poczucie bezpieczeństwa oraz zdrowie wielu osób i całych społeczności.
Trudno dziś mówić o zdrowiu psychicznym, pomijając przeciążenie, niepewność, presję ekonomiczną, samotność, zagrożenie wojną, narastające konflikty społeczne i przemoc. Ta ostatnia, zwłaszcza w internecie, może szybko eskalować i nie kończyć się wraz z wyłączeniem ekranu. Codzienne doświadczenia zostawiają ślady, które potrafią wpływać na nas i nasze środowiska przez bardzo długi czas.
Skala napięcia psychicznego wśród młodzieży znajduje odzwierciedlenie także w badaniach. W raporcie „Młodzież 2025” 76% uczniów ostatnich klas szkół ponadpodstawowych deklarowało częste lub bardzo częste zdenerwowanie i rozdrażnienie. 69% badanych często lub bardzo często odczuwało zniechęcenie i znużenie, a 54% - bezradność. Prawie połowa (46%) często lub bardzo często doświadczała wściekłości i miała ochotę „wszystko rozwalić”.*
Niepokojące sygnały widać również w badaniach dorosłych. W raporcie „Samopoczucie Polaków w roku 2024” 42% badanych deklarowało częste lub bardzo częste zdenerwowanie i rozdrażnienie. Niemal jedna trzecia (32%) często odczuwała zniechęcenie i znużenie, a co czwarta osoba (25%) - bezradność.**
Dane te nie wyjaśniają indywidualnych historii ani przyczyn konkretnych zdarzeń. Przypominają jednak, że psychiczne obciążenie nie jest doświadczeniem nielicznych. Dotyczy wielu osób i stanowi ważny sygnał mówiący o warunkach życia, relacjach społecznych oraz wyzwaniach, z którymi mierzymy się jako społeczeństwo.
Cierpienie psychiczne, podobnie jak choroby i zaburzenia psychiczne, wymaga poważnego traktowania - tak samo jak problemy dotyczące zdrowia fizycznego. Kiedy potrzebne jest leczenie, powinno być ono dostępne i podejmowane odpowiednio wcześnie, tak aby ograniczać ryzyko pogłębiania się trudności i ich dalszych konsekwencji.
Potrzebujemy dostępnej pomocy psychologicznej, pedagogicznej, psychiatrycznej i psychoterapeutycznej. Potrzebujemy rozwiązań systemowych, które pozwalają uzyskać profesjonalne wsparcie odpowiednie do potrzeb, a także dobrych praktyk współpracy między specjalistami i instytucjami z różnych obszarów. Potrzebujemy również kultury, w której sięganie po pomoc nie jest traktowane jak oznaka słabości - kultury wspierającej zdrowie psychiczne - opartej na szacunku, uważności i odpowiedzialności.
W Światowym Dniu Zdrowia Psychicznego warto pytać nie tylko o to, jak dbamy o własną psychikę, lecz także o to, jakie warunki tworzymy sobie nawzajem do psychicznego życia.
Jakiej kultury dla zdrowia psychicznego potrzebujemy w Polsce? I co każdy z nas może zrobić, by ją współtworzyć?
*Gwiazda, M., Pankowski, K., Głowacki, M., Omyła-Rudzka, M., Litwin, D., Feliksiak, M., i in. (2026). Młodzież 2025. Raport z badań ilościowych zrealizowanych przez Fundację CBOS. Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom, s. 104.
**Omyła-Rudzka, Małgorzata (2025). Samopoczucie Polaków w roku 2024, komunikat z badań nr 5/2025, Fundacja CBOS.
