18/06/2026
Impingement ischiofemoralny: kiedy „rwa kulszowa” nie jest rwą
Silny ból pośladka promieniujący w dół tylnej części uda często automatycznie kojarzy się z rwą kulszową, zespołem mięśnia gruszkowatego albo radikulopatią lędźwiową. Jeśli jednak testy napięciowe nerwu nie prowokują objawów, a odcinek lędźwiowy jest „czysty”, warto wziąć pod uwagę problem mechaniczny — impingement ischiofemoralny.
Czym jest impingement ischiofemoralny?
Dochodzi do niego, gdy przestrzeń między kością kulszową a krętarzem mniejszym kości udowej jest nieprawidłowo zwężona.
W tej przestrzeni znajduje się mięsień czworoboczny uda — głęboki rotator zewnętrzny stawu biodrowego. Przy zmniejszeniu przestrzeni mięsień może być uciskany między strukturami kostnymi, co prowadzi do obrzęku, mikrouszkodzeń i głębokiego bólu w dolnej części pośladka.
Jakie są typowe objawy?
• głęboki, tępy ból w dolnej części pośladka, tylnej części uda, czasem także w pachwinie;
• nasilenie bólu podczas chodzenia długim krokiem lub biegania;
• dyskomfort przy obracaniu się na bolesną stronę podczas snu;
• skracanie kroku po stronie objawowej, aby unikać wyprostu biodra.
Problem częściej obserwuje się u kobiet. Może wynikać z biomechaniki miednicy, biodra i odcinka lędźwiowego, a także z przebytych urazów lub operacji w obrębie stawu biodrowego.
Na co zwrócić uwagę w diagnostyce?
Charakterystyczny test prowokacyjny polega na odtworzeniu bólu przy biernym wyproście, przywiedzeniu i rotacji zewnętrznej biodra — czyli w pozycji, która dodatkowo zwęża przestrzeń ischiofemoralną.
W diagnostyce obrazowej najczęściej wykorzystuje się:
• MRI — do oceny obrzęku i zmian w mięśniu czworobocznym uda;
• TK — do analizy czynników kostnych i anatomicznych predyspozycji.
Dlaczego łatwo go pomylić?
Impingement ischiofemoralny może imitować:
• zespół mięśnia gruszkowatego;
• tendinopatię bliższego przyczepu mięśni kulszowo-goleniowych;
• zapalenie kaletki kulszowej;
• radikulopatię lędźwiową.
Co jest ważne w terapii?
Rozciąganie mięśnia gruszkowatego lub tylnej taśmy uda nie zwiększy przestrzeni kostnej. W niektórych przypadkach nadmierne rozciąganie może wręcz nasilać kompresję mięśnia czworobocznego uda.
Podstawą terapii zachowawczej są:
• modyfikacja aktywności i korekcja chodu;
• czasowe skrócenie kroku w fazie bólowej;
• wzmacnianie mięśnia pośladkowego średniego i małego;
• praca nad stabilizacją miednicy i kontrolą ustawienia kości udowej;
• leczenie przeciwzapalne i, w razie potrzeby, celowane iniekcje.
W przypadkach opornych na leczenie zachowawcze stosuje się metody endoskopowe, m.in. ischioplastykę lub osteoplastykę krętarza mniejszego.
Wniosek kliniczny
Jeśli ból pośladka i tylnej części uda nasila się przy długim kroku, nie warto od razu rozciągać mięśnia gruszkowatego. Najpierw oceń stabilność miednicy, wzorzec chodu i możliwe zwężenie przestrzeni ischiofemoralnej.
Czasem przyczyną bólu nie jest nerw, lecz mechaniczny ucisk głębokiego mięśnia między kośćmi.
