06/06/2026
Xannuunkan la idhaa "Dengue" ee beryhan inaga ina bartay, keligeen maaha adduunka markaad eegto wuxuu si aad ah u saameeyaa dalalka kuleylaha ah iyo kuwa roobabku ku badan yihiin, gaar ahaan Brazil, Argentina, Colombia, Mexico, Peru, Paraguay, India, Bangladesh, Indonesia, Philippines, Thailand, Vietnam, Sri Lanka, Pakistan, iyo waddamo badan oo Latin America iyo Asia ah. WHO waxay sheegtay in xanuunkan dengue uu ku fidayo meelo kale oo cusub weliba, waxaanu 2024 si gaara uga dillaacay qaaradaa Ameerika, halkaas oo kiisasku gaadheen in ka badan 13 milyan, taas oo ahayd tiradii ugu badnayd ee goboladaas laga diiwaangeliyo. PAHO (Ururka Caafimaadka ee Qaaradda Ameerika) waxay sidoo kale sheegtay in afar nooc oo xanuunkan dengue ga ah ay isku mar ka dilaaceen qaar ka mid ah dalalka Americas, taas oo kordhisay halista ah inuu xanuunkani noqdo mid daran.
Dalalka ugu saameynta badan waxay xanuunkan ula macaamilaan dhowr hab: ka warhayn xooggan, digniin degdeg ah oo marka kiisasku kordhaan ay markaba ogaysiiyaan bulshada si ay uga gaashaantaan, nadiifinta meelaha biyuhu fadhiistaan, buufinta kaneecada marka uu xanuunku dilaaco, wacyigelin bulsho oo joogto ah, tababar shaqaalaha caafimaadka, iyo diyaarin cusbitaalo si ay u daaweeyaan bukaannada uu xanuunku soo rito.
Tusaale aaan Brazil iyo dalalka qaarada Ameerika ku yaala waxay sheegeen in xanuunkan aan lagu xakamayn karin kaliya buufinta kaneecada; waxaa loo baahan yahay qorshe joogto ah oo isku jira sida aynu kor ku soo sheegnay oo kale. PAHO (Ururka Caafimaadka ee Qaaradda Ameerika) waxay si gaar ah ugu baaqday dalalkaas inay xoojiyaan ka war haynta xanuunka oo aanay marka xeedho iyo fandhaal kala dhacaan aanay iska baraarugin sideena oo kale.
Soomaalilaan ahaan maxaynu ka baran karnaa? Sannad kasta ma waxaynu dib u samaynaa wixii aynu hadda samaynayno ee aan wax badan soo kordhinayn, mise waxaynu u baahan nahay qorshe intan ka ballaadhan?
Markay ugu yartahay waa inaynu fahano meelaha cudurku ku badan yahay iyo xilliyada uu soo laba kacleeyo si tallaabooyinka ka hortagga ah loo qaado ka hor inta aanu cudurku faafin!