19/05/2026
รังแครักษาได้
รังแคเยอะ ใช้อะไรช่วยให้รังแคลดลงได้บ้าง?
รังแคเป็นภาวะที่พบขุยสีขาวหรือเหลืองบนหนังศีรษะ อาจมีอาการคันร่วมด้วยได้ สาเหตุเกี่ยวข้องได้ทั้งหนังศีรษะมัน การระคายเคืองจากผลิตภัณฑ์ดูแลเส้นผม หรือโรคผิวหนังบางชนิด โดยในผู้ที่มีอาการเป็นมากหรือกลับมาเป็นซ้ำบ่อย อาจสัมพันธ์กับภาวะ seborrheic dermatitis ซึ่งเกี่ยวข้องกับการอักเสบของหนังศีรษะและยีสต์ธรรมชาติบนผิวหนังชื่อ Malassezia
รังแคส่วนใหญ่สามารถควบคุมอาการได้ แต่บางรายอาจมีอาการเป็น ๆ หาย ๆ จึงอาจต้องใช้แชมพูยาต่อเนื่องแบบเว้นระยะเพื่อลดโอกาสกลับมาเป็นซ้ำ และไม่สามารถรับประกันการหายขาดถาวรได้ในทุกคน
- หลักการรักษา
การรักษาหลักคือการใช้แชมพูขจัดรังแคหรือแชมพูยา โดยควรให้ตัวยาสัมผัสหนังศีรษะตามเวลาที่แนะนำก่อนล้างออก ไม่ควรรีบล้างทันทีหลังฟอกผม สารออกฤทธิ์ที่ใช้บ่อย ได้แก่ ketoconazole, selenium sulfide, zinc pyrithione, salicylic acid, sulfur, coal tar และ ciclopirox หากใช้แชมพูชนิดเดียวแล้วอาการยังไม่ดีขึ้น อาจพิจารณาสลับกลุ่มตัวยาตามคำแนะนำของแพทย์หรือเภสัชกร
- ตัวอย่างตัวยาที่ใช้บ่อย
# Ketoconazole shampoo 2%
ใช้ชโลมบนหนังศีรษะที่เปียก ฟอกให้ทั่ว ทิ้งไว้ประมาณ 3–5 นาทีแล้วล้างออก โดยทั่วไปใช้สัปดาห์ละ 2 ครั้ง นานประมาณ 2–4 สัปดาห์ หลังอาการดีขึ้นอาจลดเหลือทุก 1–2 สัปดาห์เพื่อควบคุมอาการ เหมาะในผู้ที่มีรังแคมาก คัน หรือสงสัย seborrheic dermatitis
# Selenium sulfide 1%
ใช้ในปริมาณพอคลุมหนังศีรษะ ฟอกนวดทิ้งไว้ประมาณ 3–5 นาทีแล้วล้างออก มักใช้สัปดาห์ละ 2 ครั้ง ควรหลีกเลี่ยงการเข้าตา และไม่ควรใช้บนผิวหนังที่แตก แดง อักเสบ หรือมีแผล
# Selenium sulfide 2.5% lotion/shampoo
ใช้ตามฉลากหรือคำแนะนำของแพทย์ โดยทั่วไปใช้สัปดาห์ละ 2 ครั้งในช่วงแรก แล้วค่อยลดความถี่ลงหลังอาการดีขึ้น อาจทำให้หนังศีรษะหรือเส้นผมแห้ง มันผิดปกติ หรือระคายเคืองได้ในบางราย
# Ciclopirox shampoo 1%
ใช้ประมาณ 5 mL หรือประมาณ 1 ช้อนชา หากผมยาวอาจใช้มากขึ้น ฟอกทิ้งไว้ประมาณ 3 นาทีแล้วล้างออก มักใช้สัปดาห์ละ 2 ครั้ง นานประมาณ 4 สัปดาห์ โดยเว้นระยะอย่างน้อย 3 วันระหว่างการใช้แต่ละครั้ง เป็นยาต้านเชื้อราแบบใช้ภายนอกที่ควรใช้ตามคำแนะนำของแพทย์หรือเภสัชกร
# Zinc pyrithione 1%
ใช้เป็นแชมพูขจัดรังแค โดยฟอกให้สัมผัสหนังศีรษะก่อนล้างออก มักใช้สัปดาห์ละ 2 ครั้งอย่างน้อยประมาณ 1 เดือน หรือใช้ตามฉลาก เหมาะกับรังแคทั่วไป และอาจสลับใช้กับ ketoconazole หรือ selenium sulfide ได้
# Salicylic acid / coal tar shampoo
ใช้ฟอกหนังศีรษะและทิ้งไว้ตามเวลาที่ระบุบนฉลาก บางผลิตภัณฑ์แนะนำให้ทิ้งไว้ประมาณ 5–10 นาทีก่อนล้างออก มักใช้สัปดาห์ละ 2 ครั้งอย่างน้อยประมาณ 1 เดือน โดย salicylic acid ช่วยลดขุยหนา ส่วน coal tar อาจทำให้หนังศีรษะไวต่อแสงแดดมากขึ้น
- ตัวอย่างแนวทางการใช้แชมพูยา
ในผู้ที่มีรังแคมาก คัน หนังศีรษะมัน หรือมีขุยกลับมาเป็นซ้ำ อาจเริ่มด้วย ketoconazole shampoo 2% สัปดาห์ละ 2 ครั้ง นานประมาณ 2–4 สัปดาห์ โดยฟอกทิ้งไว้ 3–5 นาทีแล้วล้างออก หลังอาการดีขึ้นอาจใช้ต่อแบบเว้นระยะเพื่อควบคุมอาการ หากยังมีขุยหรือหนังศีรษะมันมาก อาจสลับใช้ selenium sulfide หรือ zinc pyrithione ในคนละวันได้
ไม่ควรใช้แชมพูหลายชนิดพร้อมกันในวันเดียวมากเกินไป เพราะอาจทำให้หนังศีรษะแห้งหรือระคายเคืองได้
วันที่ไม่ได้ใช้แชมพูยา สามารถใช้แชมพูอ่อนโยนทั่วไปได้ตามปกติ โดยผู้ที่หนังศีรษะมันอาจต้องสระผมบ่อยขึ้น ส่วนผู้ที่ผมแห้งหรือผมหยิก ควรเน้นให้ตัวยาสัมผัสบริเวณหนังศีรษะมากกว่าปลายผม เนื่องจากแชมพูยาบางชนิดอาจทำให้เส้นผมแห้งได้
- ข้อควรระวัง
แชมพูยาส่วนใหญ่เป็นยาใช้ภายนอก ควรหลีกเลี่ยงการเข้าตาและไม่ควรกลืน หากใช้แล้วมีอาการแสบ แดง คันมากขึ้น ผื่นขึ้น หรือผมร่วงผิดปกติ ควรหยุดใช้และปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร
ไม่ควรซื้อยากินต้านเชื้อรา ยาสเตียรอยด์ชนิดแรง หรือยาบางชนิด เช่น isotretinoin มาใช้เองเพื่อรักษารังแค เนื่องจากจำเป็นต้องได้รับการประเมินข้อบ่งใช้ ข้อห้ามใช้ และผลข้างเคียงโดยแพทย์ก่อน
- เมื่อใดควรพบแพทย์?
ควรพบแพทย์หากใช้แชมพูยาอย่างเหมาะสมประมาณ 4 สัปดาห์แล้วอาการยังไม่ดีขึ้น หรือมีอาการผิดปกติร่วม เช่น ผื่นแดงมาก ปวด แสบ มีน้ำเหลืองหรือหนอง ผมร่วงเป็นหย่อม สะเก็ดหนาเป็นแผ่น หรือมีขุยลามไปบริเวณคิ้ว ใบหน้า หู หรือหน้าอก เพราะอาจไม่ใช่รังแคทั่วไป แต่อาจเป็นโรคผิวหนังชนิดอื่นได้
- สรุป
รังแคสามารถดูแลได้ด้วยการใช้แชมพูยาที่เหมาะสม เช่น ketoconazole, selenium sulfide, zinc pyrithione, ciclopirox, salicylic acid หรือ coal tar โดยควรใช้ให้สัมผัสหนังศีรษะตามเวลาที่แนะนำและใช้อย่างต่อเนื่องอย่างน้อย 2–4 สัปดาห์ หลังอาการดีขึ้นอาจใช้แบบเว้นระยะเพื่อช่วยควบคุมการกลับมาเป็นซ้ำ หากอาการรุนแรงหรือไม่ตอบสนองต่อการดูแลเบื้องต้น ควรพบแพทย์ผิวหนังเพื่อประเมินเพิ่มเติมครับ