06/04/2026
ทุกวันที่ 6 เมษายนของทุกปี เป็นวันที่ชวนให้เราหันมาสนใจเรื่องสุขภาพมากขึ้น กับ ‘วันกิจกรรมทางกายสากล (World Day Physical Activity)’ เพื่อส่งเสริมให้ทุกคนหันมาเคลื่อนไหวเพื่อสุขภาพที่ดี
วันนี้เป็นวันที่เราอยากชวนให้ทุกคนลองตั้งคำถามกับตัวเองว่า แต่ละวันเราได้ขยับร่างกายไปกับเรื่องอะไรบ้าง เพราะการเดินไม่กี่ก้าวระหว่างวันที่ดูเป็นเรื่องเล็ก แต่เมื่อเกิดขึ้นซ้ำๆ ก็อาจกลายเป็นตัวชี้วัดสุขภาพในชีวิตประจำวันของเราโดยไม่รู้ตัว
อย่างคำว่า “หมื่นก้าวต่อวัน” ที่ทุกวันนี้กลายเป็นเทรนด์ในวงการสุขภาพยุคใหม่ไปแล้ว กลายเป็นเป้าหมายประจำวันที่ทั้งนาฬิกา สมาร์ตโฟน แอปพลิเคชันสุขภาพ และเพื่อนสายเฮลท์ตี้ในกลุ่มไลน์พร้อมใจกันเตือนคุณว่า ‘วันนี้เดินครบหรือยัง?’ ที่ฟังดูเหมือนเป็นภารกิจเล็กๆ ที่ทำให้รู้สึกดี เหมือนเรากำลังดูแลตัวเองอยู่ทุกวัน บางวันเดินถึงก็รู้สึกภูมิใจ แต่บางวันเดินไม่ถึงก็รู้สึกผิดไปทั้งวันเลยก็มี
แต่ทุกคนเคยสงสัยไหมว่า ทำไมต้อง ‘หมื่นก้าว‘ ด้วย? เราจำเป็นต้องเดินมากขนาดนั้นเพื่อสุขภาพที่ดีของเราเลยเหรอ?
อันที่จริงแล้ว แนวคิดหมื่นก้าวต่อวันไม่ได้เริ่มมาจากวงการแพทย์หรือวิทยาศาสตร์เลย แต่เริ่มมาจากแคมเปญโฆษณาผลิตภัณฑ์ต่างหาก! ย้อนเวลาไปที่ญี่ปุ่นในปี ค.ศ.1965 เมื่อบริษัท Yamasa Tokkei ได้ออกแบบเครื่องนับก้าวชื่อว่า ‘Manpo-kei (万歩計)’ ที่แปลว่า ‘มิเตอร์หมื่นก้าว’ เนื่องจากในช่วงหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 สภาพสังคมในญี่ปุ่นเริ่มเปลี่ยนไป ผู้คนหันมาใช้ชีวิตแบบนั่งโต๊ะทำงานมากขึ้น ทำให้มีแนวโน้มที่จะมีปัญหาสุขภาพตามมา นายแพทย์โยชิโระ ฮาตาโนะ (Yoshiro Hatano) นักวิจัยในขณะนั้นได้ตั้งข้อสังเกตว่า การเดินวันละประมาณ 4,000-5,000 ก้าว เป็นจำนวนก้าวโดยเฉลี่ยของคนญี่ปุ่นในยุคนั้น เมื่อทางบริษัท Yamasa ต้องการจะกระตุ้นให้คนหันมาออกกำลังกายด้วยการเดินมากขึ้น พวกเขาจึงได้ร่วมมือกันสร้างเครื่องนับก้าวขึ้นมาในที่สุด
ยิ่งไปกว่านั้น การที่ญี่ปุ่นเพิ่งได้เป็นเจ้าภาพจัดการแข่งขันกีฬาโอลิมปิก ณ กรุงโตเกียวในปี ค.ศ.1964 ถือเป็นเหตุการณ์สำคัญระดับชาติที่สร้างกระแสความตื่นตัวด้านกีฬาและสุขภาพไปทั่วประเทศ ชาวอาทิตย์อุทัยจึงเริ่มอยากจะลุกขึ้นมาดูแลสุขภาพตัวเองมากขึ้น เครื่อง Manpo-kei ที่เปิดตัวในปีถัดมา จึงเหมือนเป็นสินค้าที่เข้ามาตอบสนองกระแสนี้ได้อย่างถูกที่ถูกเวลาพอดี
การตั้งชื่อที่ทำให้เป้าหมายชัดเจนและจดจำง่าย ไม่ต้องอธิบายอะไรมากก็เข้าใจได้ทันที แคมเปญนี้ก็ประสบความสำเร็จอย่างสูงในญี่ปุ่น ทำให้ผู้คนเริ่มตระหนักถึงความสำคัญของการเคลื่อนไหวร่างกาย แม้ตอนนั้นจะยังไม่มีงานวิจัยชิ้นใดรองรับตัวเลขนี้อย่างจริงจังก็ตาม สิ่งนี้ช่วยปลุกกระแสให้ผู้คนลุกขึ้นมาเดินอย่างจริงจัง และตั้งเป้าหมายว่าจะเดินให้ครบวันละหมื่นก้าว จนสุดท้ายตัวเลขนี้ก็ถูกใช้เป็นมาตรวัดสุขภาพไปทั่วโลกโดยไม่รู้ตัว
เมื่อเวลาผ่านไป งานวิจัยสมัยใหม่ก็เริ่มตั้งคำถามกับตัวเลขนี้เหมือนกัน ซึ่งพวกเขาก็พบว่าประโยชน์ของการเดินนั้นเกิดขึ้นโดยที่เราไม่ต้องเดินถึงหมื่นก้าวก็ได้ เช่น งานวิจัยจาก Harvard Medical School ที่ตีพิมพ์ในที่ตีพิมพ์ในวารสาร JAMA Internal Medicine ปี ค.ศ.2019 โดยกลุ่มตัวอย่างป็นการศึกษาในผู้หญิงสูงอายุประมาณ 17,000 คน พบว่าการเดินเพียง 4,400 ก้าวต่อวัน ช่วยลดอัตราการเสียชีวิตลงได้อย่างมีนัยสำคัญ และประโยชน์จะเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ เมื่อเดินถึง 7,500 ก้าวต่อวัน หลังจากนั้นประโยชน์ด้านสุขภาพจะเริ่มคงที่ หรือไม่ได้แตกต่างอย่างมีนัยยะสำคัญกับการเดินถึง 10,000 ก้าว
นั่นหมายความว่าเราไม่จำเป็นต้องเครียดกับตัวเลขหมื่นก้าวก็ได้ขอแค่เดินให้มากกว่าที่เคยเดินก็เพียงพอแล้ว
สิ่งที่น่าสนใจคือ การเดินไม่ได้มีดีแค่เผาผลาญแคลอรี แต่มันยังปลุกสมองให้ตื่นด้วย งานวิจัยจากมหาวิทยาลัยสแตนฟอร์ดระบุว่า การเดินช่วยเพิ่มความคิดสร้างสรรค์ได้มากถึง 60% เทียบกับการนั่งนิ่งๆ และการเดินเล่นโดยไม่มีเป้าหมายชัดเจนยังช่วยให้สมองได้พัก ได้คิด (เช่น เย็นนี้กินไรดี?) และได้เชื่อมโยงสิ่งต่างๆ อย่างอิสระ เป็นกิจกรรมง่ายๆ ที่หลายคนอาจมองข้าม เพราะชีวิตในทุกวันนั้นแสนเร่งรีบเกินกว่าจะโฟกัสเรื่องการเดินช้าๆ ไปเสียแล้ว
แต่ต่อให้เราตั้งใจเดินแค่ไหน ถ้าเมืองไม่พร้อมให้เราเดิน อย่างการต้องคอยเบี่ยงหลบรถบนฟุตพาทแคบๆ หรือต้องลงไปเดินบนถนนแทนเดินฟุตพาท การเดินให้ถึงจำนวนก้าวที่ตั้งไว้ก็ยากที่จะเกิดขึ้นเหมือนกัน ทั้งที่ในมุมของการวางผังเมือง การสร้างเมืองให้เดินได้ ไม่ได้ช่วยแค่สุขภาพ แต่ยังลดมลพิษ ลดการใช้รถ ช่วยให้คนออกจากบ้านมาพบปะกันมากขึ้น กระตุ้นเศรษฐกิจ แถมยังทำให้การเดินคงสนุกขึ้นอีกเยอะ
การจะได้เดินอย่างมีคุณภาพ เมืองต้องออกแบบให้การเดินเป็นเรื่องง่าย สนุก และปลอดภัย เพื่อให้การเดินอยู่ในชีวิตประจำวันของทุกคนจริงๆ เพราะสุขภาพดี ไม่ควรเป็นเรื่องของคนบางคนที่มีเวลาหรือมีเงิน แต่ควรเป็นสิทธิของทุกคนที่จะได้เดินบนทางเท้าที่ดี หรือมีสวนใกล้บ้านให้ไปออกกำลังกายได้ทุกวัน
#หมื่นก้าว #เดินเมือง
