29/08/2025
สวัสดีครับเพื่อนๆ วันนี้หมอเก่งขอมา "ปล่อยของ" โดยเป็นเรื่องที่ฟังมาจากคุณท๊อป จิรายุส ในยูทูปแล้วชอบที่เค้าอธิบายเรื่องยากให้เข้าใจง่าย เลยมาขอ “ปล่อยของ” เก็บไว้ในเพจซักหน่อย
เมื่อพูดถึงเรื่องการมีอายุยืนยาว Longevity เราจะได้ยินชื่อโปรตีน 3 ตัว เป็นประจำคือ mTOR, AMPK และ Sirtuin ครับ ซึ่งหมอก็อ่านมาหลายรอบ เข้าใจแต่จำไม่ค่อยได้ จนมาฟังคุณท๊อปเปรียบเทียบค่อยจำง่ายหน่อย
ก่อนจะรู้แบบง่าย มารู้แบบยากก่อนนะครับว่าแต่ละตัวคืออะไร 😏
mTOR เป็นโปรตีนสำคัญที่ควบคุมการเติบโตของเซลล์ การเผาผลาญ และการแก่ชรา หากมีสารอาหารและพลังงานเพียงพอ mTOR จะถูกกระตุ้นให้ทำงาน ส่งเสริมกระบวนการสร้าง (Anabolism) เช่น การสังเคราะห์โปรตีน การแบ่งเซลล์ การเติบโตของกล้ามเนื้อ 💪🏻💪🏻💪🏻
AMPK เป็นเอนไซม์ในเซลล์ หากเซลล์มีระดับพลังงานต่ำ (ATP ต่ำ) AMPK จะถูกกระตุ้น ส่งเสริมกระบวนการสลาย (Catabolism) เพื่อผลิตพลังงาน เช่น การสลายไขมัน (fatty acid oxidation) และการรีไซเคิลส่วนที่สึกหรอ (Autophagy) พูดง่ายหน่อยก็ตรงข้ามกับ mTOR
Sirtuin (โดยเฉพาะ SIRT1) เป็นกลุ่มของโปรตีน (หรือ "ยีน") ทำหน้าที่ในการซ่อมแซม DNA และช่วยให้เซลล์ทนทานต่อความเครียด โดยอาศัยสาร NAD+ ในการทำงาน มีบทบาทสำคัญในการควบคุมเมตาบอลิซึมและการแก่ชรา โดยอาศัยสาร NAD+ ในการทำงาน
ฟังแล้วจำยากใช่มั๊ยครับ? หมออ่านตั้งหลายครั้งก็จำไม่ได้ ลองฟังแบบง่ายจากคุณท๊อป Bitkub กันบ้าง 😊
ให้คิดภาพว่าร่างกายเราเหมือน “ห้องครัว” ครับ แล้วให้ mTOR เปรียบเสมือน “พ่อครัว” ที่ทำอาหารตลอดเวลา ส่วน AMPK เปรียบเสมือนเป็น “ทีมทำความสะอาด” เก็บกวาดกำจัดของเสีย และ Sirtuin ทำหน้าที่เป็น “ทีมซ่อมบำรุง” ที่คอยซ่อมแซมและปกป้องเซลล์ครับ
ทีนี้ถ้า “พ่อครัว” เอาแต่ทำอาหาร กิจการอาจเจริญเติบโต ได้กำไรดี แต่สภาพครัวก็คงเสื่อมโทรม พังเร็วแน่ๆ (อายุสั้น) จึงต้องมีการเบรคบ้าง เพื่อให้ “ทีมทำความสะอาด” และ “ที่ซ่อมบำรุง” มาดูแลรักษาครัวให้ใช้งานได้นานๆ (อายุยืน)
ดังนั้นถ้ามีปัจจัยไหนทำให้ “พ่อครัว (mTOR)” ทำงานเยอะ เช่นการมีสารอาหารมากๆโดยเฉพาะโปรตีนและน้ำตาล ก็จะทำให้เราอายุสั้นได้ หรือ ยาที่ยับยั้ง mTOR เช่น Rapamycin ก็อาจทำให้เราอายุยืนยาวได้
ตรงข้าม ถ้ากระตุ้น “ทีมทำความสะอาด (AMPK)” เช่น การอดอาหาร (Fasting) การออกกำลังกาย และยา Metformin หรือ มีการกระตุ้น “ทีมซ่อมบำรุง (Sertuin)” เช่นการได้ NAD+ กระบวนการเหล่านี้จะไปยับยั้งการทำงานของ mTOR ทำให้เราอายุยืนยาวขึ้นได้ เป็นหัวใจสำคัญของการชะลอวัยและสุขภาพโดยรวมครับ
เห็นไหมครับว่าจำง่ายขึ้นเยอะเลย หมอชอบอะไรที่จำง่ายๆเลยเก็บมาเล่าให้เพื่อนๆฟังต่อ 😊
หวังว่าเพื่อนๆ จะเข้าใจกลไกมหัศจรรย์ในเซลล์ของเรามากขึ้นนะครับ และเห็นความสำคัญของการดูแลตัวเองผ่านการกินอาหาร การออกกำลังกาย และการให้ร่างกายได้พักและซ่อมแซมตัวเองบ้าง!
ถ้ามีคำถามหรืออยากรู้เรื่องอะไรเพิ่มเติม ฝากคอมเมนต์ไว้ได้เลยครับ แล้วหมอเก่งจะมา "ปล่อยของ" ให้อีกใน EP. ถัดไป!
Page PM Clinic: https://www.facebook.com/share/1AsMbcSLUv/?mibextid=wwXIfr
Page PM Clinic Thai Medical Massage - Samyan: https://www.facebook.com/profile.php?id=61579346211219
Page หมอเก่งปล่อยของ: https://www.facebook.com/share/15VDMxzcFV/?mibextid=wwXIfr
นัดหมายล่วงหน้า Line OA PM Clinic:
Map PM Clinic: https://maps.app.goo.gl/GuRRyErLSHPg8Zto6?g_st=com.google.maps.preview.copy
