20/01/2026
นั่งยา
การใช้นั่งยาของคนไทยสมัยก่อนส่วนใหญ่ คือ การนั่งถ่านของแม่หลังคลอดในช่วงอยู่ไฟ และการนั่งรมหัวริดสีดวง
การนั่งถ่าน
การนั่งถ่านเป็นการช่วยให้ฝีเย็บและช่องคลอดแห้ง มักจะทำหลังจากอาบน้ำ โดยนั่งบนเก้าอี้เจาะรู ให้ฝีเย็บอยู่ตรงรูที่เจาะไว้ ใต้เก้าอี้วางเตาไฟที่ก่อไฟแล้วโรยสมุนไพรเป็นระยะ
หากมีเก้าอี้สูงพอก็อาจใช้เตาถ่านในการก่อไฟ แต่ถ้าเก้าอี้เตี้ยก็ใช้วิธีแบ่งถ่านใส่ในกะลามะพร้าว แล้วใช้กะลาอีกใบหนึ่งที่มีรูเดียวครอบไว้ด้านบน เพื่อให้ควันออกจากรูเพียงรูเดียวไม่ฟุ้ง
ถ่านที่ใช้จะต้องเลือกถ่านที่ไม่แตกปะทุเป็นสะเก็ด เช่น ไม้สะแก ไม้มะขาม แล้วโรยสมุนไพรเป็นระยะๆ
สมุนไพรที่ใช้ต้องหั่นจนละเอียด ตากแดดให้แห้ง นำมาบดให้ค่อนข้างละเอียด เวลาโรยใส่ไฟจะได้ไม่เกิดเปลวขึ้นมาเลียผิวเนื้อได้ เมื่อโรยสมุนไพรแล้ว จะทำให้เกิดควันพุ่งขึ้นมา ให้แม่หลังคลอดนั่งบนเก้าอี้ ควันจากเตาจะรมบริเวณช่องคลอดและฝีเย็บ เมื่อควันจางลง โรยสมุนไพรลงไปใหม่ ทำซ้ำประมาณ ๗ - ๑๐ ครั้ง ใช้เวลาประมาณ ๑๐ - ๑๕ นาที
ยานั่งรมหัวริดสีดวง
การใช้ยานั่งรมหัวริดสีดวง จะมีการออกแบบหม้อให้มีท่อนำไอน้ำออกมารมหัวริดสีดวง แล้วผู้ป่วยไปนั่งบนเก้าอี้ที่มีรู นำหม้อที่ใส่ยาที่ต้มเดือดแล้วมาวางข้างผู้ป่วย ให้ปากท่อที่ต่อจากหม้อตรงกับหัวริดสีดวง
สมุนไพรที่ใช้มีทั้งสมุนไพรที่มีกลิ่นหอม เช่นผิวมะกรูดแห้ง ว่านน้ำ เปลือกต้นชะลูด ใบหนาด ใบคนทีสอ เทียนดำ กำยาน การบูร พิมเสน
สมุนไพรที่มีรสร้อนช่วยการไหลเวียนของเลือด ลดการอักเสบ ฆ่าเชื้อโรค เช่น ไพล ขมิ้นอ้อย ว่านนางคำ เปลือกกุ่ม ว่านชักมดลูก เปลือกก่าม และสมุนไพรที่มีฤทธิ์ฝาดสมาน เช่น หมากสง เปลือกคูน
