06/08/2026
🌙😴 "ศุขไสยาศน์" ตำรับยาไทยผสมกัญชา...อีกหนึ่งทางเลือกสำหรับผู้มีปัญหานอนไม่หลับ
"นอนไม่หลับ หลับยาก หลับไม่สนิท ตื่นกลางดึก" เป็นปัญหาที่พบได้บ่อยในปัจจุบัน โดยเฉพาะในผู้สูงอายุ ผู้ที่มีความเครียด หรือผู้ที่มีโรคประจำตัว หากปล่อยไว้เป็นเวลานาน อาจส่งผลต่อสมาธิ ความจำ อารมณ์ ภูมิคุ้มกัน และคุณภาพชีวิตโดยรวม 😴💤
แม้ว่ายานอนหลับจะช่วยให้นอนหลับได้ แต่การใช้ต่อเนื่องเป็นเวลานานอาจทำให้เกิดการพึ่งพายา ง่วงซึมในเวลากลางวัน และเพิ่มความเสี่ยงต่อการหกล้มในผู้สูงอายุ จึงทำให้มีการศึกษาทางเลือกจาก ตำรับยาแผนไทย ที่มีข้อมูลวิจัยรองรับมากขึ้น หนึ่งในนั้นคือ "ตำรับยาศุขไสยาศน์"
📜 ศุขไสยาศน์...ตำรับยาสืบทอดมาตั้งแต่สมัยสมเด็จพระนารายณ์
"ศุขไสยาศน์" เป็นตำรับยาแผนไทยที่บันทึกไว้ใน ตำราแพทย์ศาสตร์สงเคราะห์ และมีการใช้สืบทอดมายาวนานหลายร้อยปี
ตำรับประกอบด้วยสมุนไพรหลายชนิด ได้แก่
ใบกัญชา ดีปลี ขิงแห้ง พริกไทย ลูกจันทน์ ดอกบุนนาค โกฐกระดูก เทียนดำ สมุลแว้ง สหัสคุณเทศ ใบสะเดา การบูร ตามประกาศกระทรวงสาธารณสุข ตำรับนี้มี ใบกัญชาเป็นส่วนประกอบประมาณ 15.38% ของน้ำหนักตำรับ
มุมมองของการแพทย์แผนไทย
ผู้ที่มีอาการนอนไม่หลับ มักเกิดจาก "ลมกำเริบ" ร่วมกับ ไฟธาตุอ่อนลง ทำให้เกิดอาการ เช่น
หลับยาก – หลับไม่ลึก – ตื่นกลางดึก – เบื่ออาหาร – อ่อนเพลีย – ระเหี่ยใจ - ใจสั่น
ตำรับศุขไสยาศน์จึงประกอบด้วยสมุนไพร รสร้อน ที่ช่วยกระจายลม บำรุงหัวใจ และเจริญไฟธาตุ เมื่อธาตุสมดุล การย่อยอาหารดีขึ้น ร่างกายผ่อนคลาย จึงช่วยให้รับประทานอาหารได้ดีและนอนหลับสบายขึ้น
🔬 งานวิจัยที่เกี่ยวข้อง
💤 1. ช่วยเพิ่มคุณภาพการนอน
การศึกษาทางคลินิกพบว่า ผู้ป่วยที่มีภาวะนอนไม่หลับ มีคะแนนคุณภาพการนอน (PSQI) ดีขึ้นอย่างมีนัยสำคัญหลังใช้ตำรับศุขไสยาศน์ หลายรายรายงานว่า
✅ หลับง่ายขึ้น
✅ หลับลึกขึ้น
✅ ตื่นกลางดึกลดลง
✅ รู้สึกสดชื่นหลังตื่นนอน
2. ไม่ใช่เพียงเพราะ "กัญชา"
งานวิจัยแบบสุ่มเปรียบเทียบ ตำรับศุขไสยาศน์สูตรที่มีใบกัญชา กับ สูตรที่ไม่มีใบกัญชา พบว่า
✅ ทั้งสองกลุ่มมีคุณภาพการนอนดีขึ้น
โดยกลุ่มที่มีใบกัญชามีแนวโน้มให้ผลดีกว่าเล็กน้อย แสดงให้เห็นว่า ประสิทธิภาพของตำรับน่าจะเกิดจากการทำงานร่วมกันของสมุนไพรทั้งตำรับ (Herbal synergy) ไม่ใช่จากใบกัญชาเพียงชนิดเดียว
3. มีแนวโน้มช่วยลดการใช้ยานอนหลับ
จากข้อมูลการใช้จริงในคลินิกกัญชาทางการแพทย์ของประเทศไทย พบว่า
“ ผู้ป่วยจำนวนหนึ่งสามารถลดขนาดยานอนหลับลงได้ ” และบางรายสามารถหยุดยานอนหลับได้ภายใต้การดูแลของแพทย์ อย่างไรก็ตาม ไม่ควรหยุดยานอนหลับเอง ควรได้รับคำแนะนำจากแพทย์ผู้ดูแล
4. งานวิจัยล่าสุด
การศึกษาเปรียบเทียบกับยานอนหลับและน้ำมันกัญชาทางการแพทย์ พบว่า
ศุขไสยาศน์สามารถช่วยให้คุณภาพการนอนดีขึ้นภายในประมาณ 4 สัปดาห์ พร้อมทั้งช่วยเพิ่มคุณภาพชีวิตของผู้ป่วย โดยมีข้อมูลด้านความปลอดภัยที่น่าพอใจเมื่อใช้ภายใต้การดูแลของบุคลากรทางการแพทย์ 🌙
🍽 นอกจากช่วยให้นอนหลับ ตามตำราแพทย์แผนไทย ตำรับศุขไสยาศน์ยังช่วย
🌿 เจริญอาหาร
🌿 เจริญไฟธาตุ
🌿 บำรุงหัวใจ
🌿 ลดอาการอ่อนเพลีย
🌿 ทำให้ร่างกายผ่อนคลาย
จึงเหมาะกับผู้ที่มีอาการนอนไม่หลับร่วมกับเบื่ออาหาร อ่อนแรง หรือรู้สึกหมดเรี่ยวแรง
⚠️ ข้อห้ามใช้และข้อควรระวัง
🚫 ห้ามใช้ใน
❌ หญิงตั้งครรภ์
❌ หญิงให้นมบุตร
❌ ผู้มีไข้
❌ ผู้อายุต่ำกว่า 18 ปี
🚫 ไม่ควรใช้ร่วมกับ
🍺 เครื่องดื่มแอลกอฮอล์
💊 ยานอนหลับ
💊 ยาคลายกังวล
💊 ยาต้านการชัก หรือยาที่กดระบบประสาทส่วนกลาง
⚠️ ควรปรึกษาแพทย์ก่อนใช้ หาก
• รับประทานยาวาร์ฟาริน ยาต้านการแข็งตัวของเลือด หรือยาต้านเกล็ดเลือด
• ใช้ยา phenytoin, propranolol, theophylline หรือ rifampicin
• มีโรคตับ โรคไต
• เป็นโรคหัวใจ ความดันโลหิตสูง โรคแผลในกระเพาะอาหาร หรือโรคกรดไหลย้อน
🚗 หลังรับประทานยาอาจมีอาการง่วงซึม จึงควรหลีกเลี่ยงการขับรถ การทำงานบนที่สูง หรือการควบคุมเครื่องจักร
📚 เอกสารอ้างอิง (References)
1. กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก. (2564). คู่มือการใช้ยาจากสมุนไพรที่มีกัญชาปรุงผสม สำหรับบุคลากรทางการแพทย์. กระทรวงสาธารณสุข.
2. กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก. (2563). บัญชียาจากสมุนไพร พ.ศ. 2563. กระทรวงสาธารณสุข.
3. ตำราแพทย์ศาสตร์สงเคราะห์ ฉบับหลวง. ตำรับ "ศุขไสยาศน์". กรมศิลปากร.
4. Thai Traditional and Alternative Medicine Journal. (2025). Randomized Double-Blind Trial Comparing Sukkhasaiyat Formula with and without Cannabis in Patients with Insomnia. Journal of Thai Traditional & Alternative Medicine, 23(2).
https://he01.tci-thaijo.org/index.php/JTTAM/article/view/275538
5. Chonburi Hospital Journal. (2024). Clinical Outcomes of Sukkhasaiyat Formula in Patients with Insomnia at Medical Cannabis Clinic.
https://thaidj.org/index.php/CHJ/article/view/15330
**************************
ปรึกษาสุขภาพกับเรา👩⚕️👨⚕️
◾️ คลินิกแพทย์แผนไทยออนไลน์: https://lin.ee/E5weKTc
◾️ ปรึกษาสุขภาพ ☎ 037-211289 , 087-5820597 (เฉพาะวันเวลาราชการ)
◾️ สถาบันการแพทย์แผนไทย: https://sites.google.com/view/abhthaimed