01/08/2026
👉อาการคัดจมูก เป็นอาการที่พบได้บ่อย ซึ่งอาจเป็นอาการที่พบได้ตามปกติ (ซึ่งพบเป็นส่วนน้อย ได้แก่ อาการคัดจมูกที่เกิดจากการที่จมูกทำงานสลับข้างกันตามธรรมชาติที่เรียกว่า nasal หรือ turbinate cycle หรืออาการคัดจมูกที่เกิดจากการเปลี่ยนท่าทาง เช่น นอนตะแคงแล้วคัดจมูกข้างที่นอนทับอยู่ เมื่อตะแคงไปอีกด้านหนึ่ง ด้านที่เคยคัดจะกลับโล่งขึ้น ซึ่งเกิดจากแรงดึงดูดของโลก)
หรือเกิดจากโรคของจมูกหลายๆชนิด (ซึ่งพบเป็นส่วนมาก) เช่นโรคจมูกอักเสบภูมิแพ้, จมูกอักเสบชนิดไม่แพ้, ริดสีดวงจมูก,ไซนัสอักเสบ, ผนังกั้นช่องจมูกคด, เนื้องอกของโพรงจมูก และ/หรือไซนัส และเป็นอาการที่พบบ่อยอีกอาการหนึ่งที่นำผู้ป่วยมาหาแพทย์ เนื่องจากมักทำให้ผู้ป่วยรำคาญ และทนทุกข์ทรมาน และมีคุณภาพชีวิตแย่ลง
ความผิดปกติของการหายใจขณะนอนหลับแบบอุดกั้น เป็นกลุ่มอาการที่พบได้บ่อย โดยเฉพาะอย่างยิ่งอาการกรน ซึ่งเป็นอาการที่บ่งบอกถึงการอุดกั้นในทางเดินหายใจส่วนบน ซึ่งถ้าความรุนแรงของการอุดกั้นในทางเดินหายใจมากจนกระทั่งทำให้เกิดการหยุดหายใจชั่วขณะหนึ่ง จะเกิดภาวะหยุดหายใจขณะนอนหลับ อุบัติการณ์ของการกรนในคนไทย พบได้ประมาณร้อยละ 26.4 ส่วนอุบัติการณ์ของภาวะหยุดหายใจขณะนอนหลับในคนไทย พบได้ประมาณร้อยละ 11.4
สาเหตุของการคัดจมูก👈
1.ภาวะที่มีการอุดกั้นบริเวณเยื่อบุ และเนื้อเยื่ออ่อนของโพรงจมูก ซึ่งอาจเกิดจากการติดเชื้อ การอักเสบ หรือเนื้องอก สาเหตุที่เกิดจากการอักเสบที่พบบ่อยที่สุดได้แก่ โรคหวัด, ไซนัสอักเสบ และจมูกอักเสบภูมิแพ้ สาเหตุอื่นๆ ที่อาจพบได้ เช่น ริดสีดวงจมูก รวมทั้งสาเหตุอื่นๆที่ทำให้โพรงจมูกแคบลง ได้แก่ ต่อมอดีนอยด์โต สาเหตุเหล่านี้มักจะแก้ไขให้กลับสู่ภาวะปกติได้
2.ภาวะที่มีการอุดกั้นบริเวณกระดูกแข็ง เช่น ผนังกั้นช่องจมูกคด, การผิดรูปของจมูก เนื่องจากการบาดเจ็บ หรือ ความผิดปกติในโครงสร้างของใบหน้า ภาวะเหล่านี้ต้องแก้ไขโดยการผ่าตัด
3.สิ่งแปลกปลอมภายในจมูก ในเด็ก สาเหตุที่พบบ่อยของความผิดปกติของการหายใจขณะนอนหลับแบบอุดกั้นคือ ต่อมอดีนอยด์และต่อมทอนซิลโต และจมูกอักเสบจากภูมิแพ้ สำหรับปัญหาเรื่องต่อมทอนซิลโตนั้น มักรักษาหายด้วยการผ่าตัด (ร้อยละ 80 ของผู้ป่วยเด็ก) ส่วนต่อมอดีนอยด์โตนั้น อาจมีผลทำให้เกิดโครงสร้างของใบหน้าผิดปกติ และเด็กที่มีอาการกรน มักจะมีประวัติโรคภูมิแพ้ และพบว่ามีการลดลงของความผิดปกติของการหายใจขณะนอนหลับแบบอุดกั้น เมื่อได้รับการรักษาด้วยยาสเตียรอยด์พ่นจมูก
แก้อย่างไร❓
1.การใช้ยารักษาอาการคัดจมูก ได้แก่ ยาหดหลอดเลือด สำหรับอาการคัดจมูก ยาอื่น ๆ เช่น ยาต้านฮิสทามีน,ยาสเตียรอยด์พ่นจมูก,และการฉีดวัคซีนรักษาโรคภูมิแพ้ อาจจะช่วยในการรักษา การเลือกใช้ยาต้านฮิสทามีนนั้น ควรหลีกเลี่ยงยาต้านฮิสทามีนรุ่นแรก ซึ่งมีผลข้างเคียงทำให้ง่วง เนื่องจากอาจทำให้ความผิดปกติของการหายใจขณะนอนหลับแบบอุดกั้นแย่ลง ยาสเตียรอยด์พ่นจมูก ทำให้อาการของจมูกดีขึ้น คุณภาพการนอนหลับดีขึ้น
2.การใช้อุปกรณ์เสริมเพื่อลดอาการคัดจมูก เช่น การใช้วัสดุถ่างปีกจมูก การศึกษาถึงประโยชน์ของอุปกรณ์เสริมดังกล่าวยังมีน้อย และแต่ละการศึกษามีจำนวนผู้ป่วยไม่มาก
3.การใช้เครื่องอัดอากาศขณะหายใจเข้า [continuous positive airway pressure (CPAP)] ความดันบวกจากเครื่อง CPAP ช่วยทำให้การหยุดหายใจหายไปได้ จากกลไกหลายอย่าง ได้แก่ เป็นตัวพยุง หรือดันช่องทางเดินหายใจส่วนบนไว้ ไม่ให้เนื้อเยื่ออ่อนรอบ ๆ ช่องทางเดินหายใจส่วนบนยุบตัวมาติดกัน ขณะสูดหายใจเข้า และยังช่วยลดการบวมของเยื่อบุทางเดินหายใจส่วนบน นอกจากนี้ผู้ป่วยที่ใช้ CPAP ระหว่างหลับจะปิดปาก ดังนั้นจึงลดผลที่จะเกิดขึ้นต่อทางเดินหายใจส่วนบนขณะที่เปิดปากดังที่ได้กล่าวไว้ข้างต้น CPAP จึงมีประโยชน์และถือเป็นการรักษาที่สำคัญ แต่มีข้อจำกัดที่ทำให้ผู้ป่วยใช้ CPAP ต่อเนื่องเป็นไปได้ยาก เช่น ความไม่สบายระหว่างใส่,แผลกดทับบริเวณจมูก,เกิดอาการคัดจมูก และจมูกแห้งได้ง่าย การให้ความชื้นในโพรงจมูกจะช่วยแก้ปัญหานี้ เช่นใช้น้ำเกลือพ่นจมูกเพื่อให้ความชุ่มชื้นก่อนเริ่มใช้เครื่อง หรือใช้เครื่องปรับอากาศให้อุ่นและชื้น (humidifier) ร่วมกับการใช้ CPAP การใช้คลื่นความถี่วิทยุเพื่อลดขนาดของเยื่อบุจมูกที่บวมมาก อาจจะช่วยทำให้ผู้ป่วยทนต่อการใช้ CPAP ได้นานขึ้น
4.การผ่าตัด การผ่าตัดรักษาอาการคัดจมูก ทำให้อาการกรนลดลง ผู้ป่วยหายใจทางจมูกได้ดีขึ้น แต่อาจไม่ได้ลดภาวะหยุดหายใจขณะนอนหลับลงมากนัก
(ที่มา : บทความสุขภาพ คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล)
