23/06/2026
ปวดหัวเรื้อรัง 7 ปี สุดท้ายพบพยาธิตืดในสมองและกล้ามเนื้อ
พยาธิตืดวัว (Taenia saginata) เป็นที่รู้จักกันมานานว่าเป็นสาเหตุของโรคพยาธิตืดในระบบทางเดินอาหาร อาศัยอยู่ที่ลำไส้เล็ก
แต่เคสผู้ป่วยรายนี้กลับพบรอยโรคคล้ายซีสต์หลายตำแหน่งในสมองและกล้ามเนื้อร่วมกับการติดเชื้อพยาธิตืดวัวที่ได้รับการยืนยันทางพันธุกรรม
จนเกิดคำถามสำคัญว่า พยาธิชนิดนี้อาจก่อโรคซีสติเซอร์โคซิสในมนุษย์ได้จริงหรือไม่?
ชายชาวทิเบตวัยกลางคนมีอาการปวดศีรษะรุนแรงและอาเจียนเป็นๆ หายๆ นานถึง 7 ปี โดยไม่ทราบสาเหตุ
ผลตรวจเลือดและการตรวจหาเชื้อปรสิตหลายชนิดไม่พบความผิดปกติเด่นชัด
อย่างไรก็ตาม การตรวจ MRI สมองพบก้อนหลายตำแหน่งในเนื้อสมอง
ขณะที่อัลตราซาวนด์พบก้อนในกล้ามเนื้อบริเวณทรวงอก เมื่อตัดชิ้นเนื้อไปตรวจพบลักษณะคล้ายตัวอ่อนพยาธิ
ผู้ป่วยได้รับยาถ่ายพยาธิ albendazole และเพียง 2 วันหลังเริ่มรักษา พบพยาธิตัวตืดตัวเต็มวัยถูกขับออกมากับอุจจาระ
การตรวจทางพันธุกรรมยืนยันว่าเป็น T. saginata หรือ "พยาธิตืดวัว"
หลังการรักษา อาการปวดศีรษะและอาเจียนหายไป รอยโรคในสมองมีขนาดลดลง และผู้ป่วยไม่มีอาการกลับเป็นซ้ำในช่วงติดตามผล
เคสนี้อาจเป็นหนึ่งในหลักฐานที่บ่งชี้ว่า T. saginata ซึ่งเดิมเชื่อว่าก่อโรคเฉพาะในลำไส้ อาจมีศักยภาพก่อให้เกิดซีสต์ในเนื้อเยื่อมนุษย์ได้ แม้ยังต้องการการศึกษาระดับจีโนมเพิ่มเติมเพื่อยืนยันข้อสรุปดังกล่าวก็ตาม
ภาพ
(A) ก้อนนูนที่ผิวหนัง; (B) ก้อนซีสต์ที่ผ่าออกมาจากผู้ป่วย; (C) พยาธิตืดวัวระยะตัวเต็มวัย; (D) ปล้องของพยาธิที่ยังไม่ได้ย้อมสี; (E) ปล้องของพยาธิหลังย้อมสี (F) การย้อมด้วยสารไฮโดรคลอริกแอซิด-คาร์มีนเผยให้เห็นตะขอที่สันนิษฐานว่าเป็นตะขอที่หลุดร่วงจากตัวอ่อนพยาธิ (ลูกศรีสีดำ).
เอกสารอ้างอิ
Hou J, Chen W, Chen R, He C, Ma Y, Qu J. A rare case of human taeniasis caused by Taenia saginata with species undetermined cysticercosis. Parasitology. 2023 Mar;150(3):240-247. doi: 10.1017/S003118202200169X.
