22/06/2026
👀 ใครตาแห้งบ่อยๆมาทางนี้เลย👩⚕️
วันนี้เภสัชขอมาแชร์วิธีการเลือกน้ำตาเทียมให้เหมาะสมกันนะคะ 💓
💌 หากมีข้อสงสัยหรือต้องการปรึกษาเภสัชติดต่อมาได้เลยน้า ❤
☎️ 087-6336769
FB: m.me/HappyMedPharmacy
Line: https://lin.ee/motloHGM
📍 แผนที่: https://goo.gl/maps/jhms6GVSUxHa6gKm6
น้ำตาเทียม แบบไหนที่เหมาะกับอาการตาแห้งของเรา?
คนไข้ที่มีอาการ #ตาแห้ง มาขอคำปรึกษาเรื่องการเลือก #น้ำตาเทียม บ่อยมาก หากคุณไปยืนดูที่ตู้ร้านยาจะงงไปหมดว่า ทำไมีหลายรูปแบบ หลากยี่ห้อจังเลย?
เภสัชกรขอบอกว่าน้ำตาเทียมที่เห็นเป็นขวดๆหรือกระเปาะเล็กๆนั้น มีความแตกต่างกันทั้งในสารออกฤทธิ์โครงกลไกการออกฤทธิ์ และรูปแบบบรรจุภัณฑ์ มีอะไรบ้าง เรามาสรุปให้ฟังนะครับ
#มีอะไรในขวดน้ำตาเทียม?
ในแต่ละขวดของน้ำตาเทียมในบ้านเรา มีการแบ่งตามสารสำคัญและกลไกการออกฤทธิ์ให้เสมือนธรรมชาติคือจะไปปรับโครงสร้างของฟิล์มน้ำตา (Tear Film) ประกอบด้วย 3 ชั้นหลัก คือ ชั้นเมือก (Mucin), ชั้นน้ำ (Aqueous) และชั้นไขมัน (Lipid) น้ำตาเทียมแต่ละสูตรจึงถูกออกแบบมาเพื่อทดแทนหรือปรับปรุงเสถียรภาพของชั้นน้ำตาที่แตกต่างกัน
#น้ำตาเทียมมีกี่แบบ?
มีเย๊อะมากครับ ไปหาหมอนะครับ หากคุณมีอาการตาแห้งรุนแรง คุณหมอจักษุแพทย์ใจดีจะช่วยคุณ ในการเลือกใช้ให้ตอบโจทย์อาการตาแห้งของคนไข้แต่ละกลุ่มอย่างแม่นยำ
เภสัชกรขอมาสรุปแยกตามกลุ่มสูตรและกลไกได้ดังนี้ครับ
กลุ่มที่ 1: #กลุ่มเพิ่มความหนืดและกักเก็บความชุ่มชื้น (Hydrogel / Polymers)
เน้นทดแทนน้ำตาชั้น Aqueous และจับกับชั้น Mucin เพื่อให้สารหล่อลื่นเกาะอยู่บนผิวตาได้นานขึ้น
1.1 Sodium Hyaluronate (HA):
มีคุณสมบัติเป็น Viscoelastic และ Mucomimetic จับกับน้ำได้ดีมาก และช่วยซ่อมแซมเซลล์ผิวหน้าดวงตา (Corneal epithelial healing)
ตัวอย่างชื่อการค้า Hilo-Comod, Vismed, Clinitas, Hyabak, Opsil tear
ความเหมาะสมสำหรับ ตาแห้งระดับน้อยถึงรุนแรง, คนไข้หลังผ่าตัดทำเลสิก (LASIK) หรือต้อกระจก
1.2 Carboxymethylcellulose (CMC) / Hydroxypropyl Methylcellulose (HPMC)
ไปเพิ่มความหนืดของน้ำตาเทียม ลดการระเหย และช่วยให้สารหล่อลื่นเคลือบผิวตาได้สม่ำเสมอ
ตัวอย่างชื่อการค้า Cellufresh, Tears Naturale Free (มี HPMC + Dextran 70), Natear
สำหรับ ตาแห้งจากการใช้สายตา จ้องจอนานๆ หรืออยู่ในห้องแอร์
1.3 Polyethylene Glycol (PEG) & Propylene Glycol (PG)
มักทำงานร่วมกับสารก่อเจลอย่าง HP-Guar (Hydroxypropyl Guar) โดยจะเปลี่ยนสภาพเป็นโครงข่ายเจลบางๆ เมื่อสัมผัสกับน้ำตาที่มีความเป็นด่าง เพื่อปกป้องและฟื้นฟูผิวตา
ตัวอย่างชื่อการค้า Systane Ultra, Systane Gel Drops
เหมาะกับตาแห้งระดับปานกลางที่มีอาการแสบเคืองตาในระหว่างวัน
2. กลุ่มที่ 2 #กลุ่มเพิ่มชั้นไขมันลดการระเหย (Lipid-containing / Emulsions)
เน้นบรรเทาอาการตาแห้งประเภทน้ำตาระเหยง่าย (Evaporative Dry Eye) ซึ่งมักเกิดจากต่อมไขมันที่เปลือกตาทำงานผิดปกติ (Meibomian Gland Dysfunction - MGD)
ส่วนประกอบหลัก มักผสม Mineral oils, Phospholipids หรือ Flaxseed oil เพื่อไปเติมเต็มน้ำตาชั้น Lipid layer นอกสุด
ตัวอย่างชื่อการค้า Refresh Endura, Systane Balance, Cationorm (ใช้เทคโนโลยีประจุบวก Electrostatic interact กับผิวตา)
ความเหมาะสม คนไข้ที่มีอาการตาสู้ลมไม่ได้ น้ำตาไหลเอง (Reflex tearing) เปลือกตาอักเสบ หรือตรวจพบ MGD
3. #การแบ่งตามสารกันเสีย (Preservatives) และรูปแบบบรรจุภัณฑ์
ระบบสารกันเสียเป็นปัจจัยสำคัญในการเลือกน้ำตาเทียม เพราะส่งผลต่อความเป็นพิษต่อผิวตา (Ocular surface toxicity) หากต้องใช้เป็นระยะเวลานาน น้ำตาเทียมหลายตัวเค้าเลยไปใส่สารกันเสียมา โดยเฉพาะในรูปแบบบรรจุภัณฑ์ ที่เป็นกระเปาะเล็กแบบแยกใช้ได้ ที่มีชื่อว่า ขวดหลาก dose ทั่วไป Multi-dose Bottle หรือ Unit Dose อ่ะครับ
อ้อ! สารกันเสียที่อาจเติมมาก้อเพื่อป้องกันการปนเปื้อนของเชื้อโรคในขวดหลังเปิดใช้ครับ
มาดูกันว่าสารกันเสียที่มักใส่มามีอะไรบ้าง?
3.1 #กลุ่มดั้งเดิม Benzalkonium Chloride (BAK)
เปิดแล้วมักใช้ได้นาน 1 เดือน สารกันเสียวตัวนี้อาจมีพิษต่อเซลล์กระจกตาค่อนข้างสูง ไม่แนะนำในคนไข้ที่ต้องหยอดบ่อย (มากกว่า 4 ครั้ง/วัน) หรือคนไข้ตาแห้งรุนแรง
3.2 #กลุ่มสลายตัวได้ Purite (Oxychloro complex) หรือ Polyquad
1 เดือนคือระยะเวลาที่ออกฤทธิ์หลังเปิดใช้ สารกันเสียกลุ่มนี้จะสลายตัวเป็นน้ำและเกลือแร่เมื่อโดนแสงหรือสัมผัสผิวตา ลดการระคายเคืองได้ดีขึ้น เหมาะกับตาแห้งน้อย-ปานกลาง
เด๋วเรามาสรุปว่า น้ำตาเทียมแบบขวด ต่างจาก แบบกระเปาะอย่างไรนะครับ
#เภสัชกรอุทัย