14/11/2021
14 KASIM DÜNYA DİYABET GÜNÜ
Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ile Dünya Diyabet Federasyonu’nun (IDF) tarafından, 1921 yılında insülini bularak diyabet hastası milyonlarca kişinin tedavisinde çığır açan Fredrick Bantig’in doğum günü anısına 14 Kasım tarihini Dünya Diyabet Günü olarak kutlanmasına karar verilmiştir. Birleşmiş Milletler Genel Kurulu da 2007’den beri 14 Kasım Gününü resmi olarak ‘Dünya Diyabet Günü’ olarak tanımıştır.
Halk arasında genel olarak şeker hastalığı olarak bilinen Diabetes Mellitus (DM), insülin eksikliği ya da insülin işlevsizliği nedeniyle organizmanın karbonhidrat (KH), yağ ve proteinlerden yeterince yararlanamadığı, sürekli tıbbi bakım gerektiren, kronik, geniş spektrumlu bir metabolizma bozukluğudur.
Farklı türevleri bulunan diyabet hastalığı, ülkemizde ve dünyada en sık rastlanan hastalıklardan biridir. Uluslararası Diyabet Federasyonu'nun verilerine göre her 11 yetişkinden biri diyabet hastasıdır. Dünyada Diyabetli erişkin sayısının 2019’da 463 milyon olduğu bildirilmiştir. Bu sayının 2030 yılında 578 milyon; 2045’te ise 700 milyon olması bekleniyor.
Diyabet tipleri,
Diyabet tiplerini 4 ana grupta inceleyebiliriz.
Tip 1 diyabet
Sıklıkla çocukluk ve gençlik döneminde rastlanır. Ülkemizdeki diyabet hastalarının yaklaşık % 10’u tip 1 diyabettir. Tip 1 diyabette, insülin tedavi edici tek seçenektir.
Tip 2 diyabet
Genellikle 40 yaş üstündeki kişilerde görülen diyabettir. İlk zamanlarda insülin salgılanması varken, salgılanan insülin hücreler tarafından kullanılamaz. İleri dönemde ise insülin salgılanma seviyesi düşer ve kişi dışarıdan insülin kalemi kullanmak zorunda kalır.
Pre-diyabet
Diyabet öncesi dönem olarak tanımlanır. Kişinin kan şekeri düzeyi normalden yüksek ancak diyabet tanısı koymaya yetecek kadar yüksek olmadığı durumda bu kişi pre-diyabet tanısı alır.
Gestasyonel diyabet
Gebelik esnasında diyabetin ortaya çıkması durumuna gestasyonel diyabet denir. Gebe kadınların yaklaşık %3’ünde gestasyonel diyabet ortaya çıkmaktadır.
Diyabetin belirtileri
Kan şekeri yükseldiğinde çok sık acıkma, çok su içme, çok sık idrara çıkma ve kontrolsüz kilo kaybı görülür.
Diyabette besleme tedavisi
Diyabette beslenme tedavisi, kan şekerlerini regüle etmede birinci derecede önemlidir. Kullanılan oral antidiyabetik ilaçlarla ve/veya insülin ile doğru beslenmeyi bir araya getirdiğimizde hedef açlık-tokluk değerlerini görmek kaçınılmazdır. Aslında diyabet beslenmesi sağlıklı beslenmenin temelidir. Besin çeşitliliğine önem vermek, basit karbonhidratlardan kaçınmak ve şeker, paketli gıda tüketimini neredeyse sıfıra indirmek kişinin şekerlerini regüle etmede oldukça etkili olacaktır.
Bir diyabetlinin beslenme hedefleri,
İdeal vücut ağırlığında olunmalı,
Günlük diyetle alınması gereken karbonhidrat ihtiyacı rafine şeker ve basit karbonhidratlar yerine düşük glisemik indexli çavdar, siyez ekmeği gibi kompleks karbonhidrat grubundaki ekmek ve bunların unları; yeşil mercimek-nohut gibi baklagilller, bulgur, tam buğday unlu ürünler ile taze meyvelerden karşılanmalı,
Kan şekerini regüle etmede oldukça etkili olan lif yani posanın günlük tüketimi yeşil yapraklı sebzelerden ve düşük glisemik indexli meyvelerden alınmalı,
Doymuş yağ yerine doymamış yağ yani sıvı yağ (özellikle zeytinyağı) tüketilmeli,
Alkol tüketimi sınırlanmalı,
Protein, karbonhidrat ve yağlar kişinin günlük alması gereken kaloriye göre ve tedaviye uygun öğün saatlerine göre planlanmalıdır.
Gün içinde yemeniz gereken öğün sayısı, diyabetinizin tipine, aldığınız medikal tedaviye, fiziksel aktivite düzeyinize ve o andaki kan şekeri düzeyinize bağlı olarak değişir.
Diyabet hedefleri,
Bel çevreni erkeklerde 100 cm, kadınlarda 90 cm’den ince tut!
Haftada en az 3 kez 45 dakika egzersiz yap!
HbA1c seviyeni %7’nin altında tut!
Risk grubundaysan sağlık kuruluşuna başvur!
Diyabette, diyet ve yaşam tarzı değişikliği esastır. Diyabet ciddi bir hastalıktır, ancak uygun beslenme tedavisi, medikal tedavi, düzenli egzersiz ve diyabet eğitim ile sağlıklı, uzun bir yaşam sürmeniz mümkündür.
Son olarak, yaşamınız şekerden daha tatlıdır. Bu yüzden sağlıklı beslenin ve hareket edin !
Diyabet Komite Başkanı
Deniz GÜNEY
