11/05/2026
Yapay tatlandırıcılı içecekler bilişsel gerilemeyi kesin olarak tetikler demek bugün için doğru değildir. Ancak son yıllarda yayımlanan bazı gözlemsel çalışmalar, bu içecekleri daha sık tüketen kişilerde bilişsel gerileme veya demans riskinin daha yüksek olabileceğini düşündürmektedir.
❗❗ Sorun şu ki bu çalışmalar neden-sonuç ilişkisini kanıtlamaz. Yani yapay tatlandırıcılı içeceklerin doğrudan etkisi mi söz konusu, yoksa bu içecekleri daha çok tüketen kişilerin metabolik sağlık, kilo, diyabet riski ya da genel yaşam tarzı gibi başka özellikleri mi tabloyu etkiliyor, bunu her zaman net olarak ayırmak mümkün değildir.
Bu konuda özellikle dikkat çeken bulgu, düşük ve sıfır kalorili tatlandırıcı tüketimi ile daha hızlı bilişsel düşüş arasında ilişki gösteren yeni kohort çalışmalarından gelmektedir.
Ayrıca 2025 tarihli bir sistematik derleme ve doz-yanıt meta-analizi, yapay tatlandırılmış içecek tüketiminin Alzheimer hastalığı riskiyle ilişkili olabileceğini bildirmiştir. Buna rağmen bu veriler hala ağırlıklı olarak gözlemseldir. Bu nedenle “içerseniz bilişsel gerileme olur” şeklinde kesin bir yargı kurmak bilimsel olarak fazla iddialı olur.
👉 Daha dengeli yorum şu olur: Yapay tatlandırıcılı içecekler suyun yerini alan temel içecekler haline gelmemelidir. Zaten güncel uluslararası öneriler de şekersiz tatlandırıcıların kilo kontrolü veya kronik hastalık riskini azaltmak amacıyla rutin çözüm gibi kullanılmasını desteklememektedir. Bu yaklaşım yalnızca bilişsel sağlık açısından değil, genel metabolik denge açısından da önemlidir.
Asıl önemli olan tek bir içeceği suçlamak değil; genel beslenme örüntüsünü, kan şekeri dengesini, uyku kalitesini, inflamasyon düzeyini ve bağırsak-mikrobiyota dengesini birlikte ele almaktır.
•••
👩⚕️Prof. Dr. S. Deniz Özzeybek
🌐www.denizozzeybek.com
📞0 (532) 054 04 32
☎️0 (232) 202 69 46
📩[email protected]
📍Alsancak/Konak/İZMİR
•••