09/04/2026
TÔI BẮT ĐẦU THẤY MẾN NGÀNH SỨC KHỎE...
Trích sách "Từ Kiến trúc sư thành bác sĩ Tại Hoa Kỳ" - Dr. Wynn Tran.
Một năm sau, tôi được chuyển qua thiết kế mảng nhà ở do đã quen việc hơn. Tôi được giao thiết kế một góc nhà, triển khai một góc vườn, hay thiết kế khu vệ sinh sang trọng.
Nói là nhà nhưng hầu như các công trình đều rất rộng, trên 10.000 foot vuông, có sân vườn, hồ bơi, sân tập gym và giá trị một căn nhà ít nhất vài triệu USD. Mỗi nhà có hơn chục phòng với đầy đủ tiện nghi và kỹ thuật cao cấp nhất. Các tiểu tiết và nội thất trong nhà đều toát ra vẻ sang trọng, từ các ghế bọc nệm da Italy cho đến bàn đá cẩm thạch nhập từ Châu Âu. Vì vậy, các bản vẽ phối cảnh và thiết kế phải thật tinh tế và phản ánh đúng thực tế.
Cũng do làm thiết kế nhà cửa nên tôi vô tình làm quen với một bác sĩ tên Snyder. Ông là bác sĩ chuyên khoa tim mạch sắp nghỉ hưu. Bác sĩ Snyder đang muốn xây một căn nhà nghỉ dưỡng ven hồ Michigan vào mùa hè. Mùa đông, ông và gia đình bay đi Florida trốn lạnh. Bác sĩ Snyder cũng chuẩn bị bán lại phòng khám tim mạch của mình cho các bác sĩ mới. Ông muốn xây lại phòng khám cũ khang trang hơn để dễ bán.
Thiết kế phòng khám cho bác sĩ Snyder là một trong những công trình y tế đầu tiên tôi làm. Ngoài các tiêu chuẩn về chữa cháy và an toàn, công trình y tế đặt nặng tính phục vụ cho bệnh nhân khuyết tật. Tất cả các cửa, khoảng lùi, hành lang đều phải đủ chỗ cho xe lăn hay xe đẩy giường cấp cứu vào nếu bệnh nhân cần.
Xu hướng thiết kế phòng khám tại Mỹ sau này gần với thiết kế khách sạn cao cấp. Các chi tiết, nội thất, đèn thường mang tính chất sang trọng, sạch sẽ và tinh tế. Đặc biệt, phòng chờ phải bắt mắt và có các tiện ích như ti vi, Internet và thức ăn nhẹ.
Tôi đến phòng khám cũ của bác sĩ Snyder vào một buổi chiều để đo đạc và chụp hình. Phòng khám nằm trong một khu thị tứ sầm uất, nhưng chỗ đậu xe lại rất khó tìm và tôi phải đi bộ lại một quãng khá xa. Về sau, khi làm kinh doanh phòng khám, tôi nhận ra bãi đậu xe cho bệnh nhân rất quan trọng.
Hơn 5 giờ chiều, bác sĩ Snyder vẫn còn nhiều bệnh nhân nên cô tiếp tân kêu tôi ngồi đợi bên ngoài phòng chờ. Ngồi kế bên tôi là một bà lão tầm 80 tuổi. Tôi bắt chuyện:
– Bà đến đây khám thường xuyên không?
– À tôi đến phòng khám này hơn 20 năm rồi?
– 20 năm? – Tôi tròn mắt.
– Vâng. Bác sĩ Snyder rất tốt với tôi và cả gia đình tôi. Tôi mắc bệnh tim từ nhỏ nên phải gặp bác sĩ tim mạch thường xuyên. Tôi đi gần chục ông bác sĩ nhưng thích nhất ông này?
– Vì sao vậy bà?
– Ông ấy luôn lắng nghe tôi nói và luôn dành thời gian cho tôi.
Tôi thoáng nhớ đến bác sĩ Bình hói đầu chuyên khoa tim ngày ấy trị bệnh cho ba tôi lúc còn ở Việt Nam. Nhìn vào mắt bà lão, tôi đọc được sự khâm phục và ngưỡng mộ dành cho bác sĩ Snyder.
– Còn anh? Anh cũng bị bệnh tim hả? – Bà hỏi tôi.
– À, dạ không. Cháu làm bên thiết kế phòng khám. Cháu đến đây để đo đạc và chuẩn bị cải tạo phòng khám này.
– Ra vậy. Cháu làm kiến trúc sư?
– Dạ đúng. Bà có góp ý gì về phòng khám này không?
– Tôi ngồi chờ lâu quá nên ước gì có cái ghế nệm thoải mái chút. Cái ghế này nhỏ quá.
Có những tiểu tiết như ghế nệm và kích cỡ ghế ngồi nếu thích hợp sẽ làm bệnh nhân bớt mệt khi đợi. Ghế ngồi chờ cũng không nên quá thấp để giúp bệnh nhân dễ đứng dậy khi ngồi lâu. Khi gặp bác sĩ Snyder, tôi đề nghị thay đổi ghế mềm hơn, cao hơn và to hơn để bệnh nhân đứng lên ngồi xuống thoải mái, ông đồng ý ngay.
Sau lần nói chuyện với bà lão và bác sĩ Snyder, tôi cảm thấy mến ngành sức khỏe. Tôi muốn ảnh hưởng tích cực đến cuộc sống của người khác như cách bác sĩ Snyder làm với bà lão. Những lần sau đó, tôi tiếp tục đến phòng khám và gặp bà lão thêm vài lần. Tôi thấy thoải mái và học được nhiều bài học cuộc sống từ các ông bà ngồi trong phòng chờ. Thỉnh thoảng, tôi cũng vào bệnh viện Holland để làm thiện nguyện như mang nước và hoa đến giường cho bệnh nhân.
Một buổi chiều, tôi hỏi bác sĩ Snyder:
– Một ngày làm việc của bác sĩ chuyên khoa tim mạch là thế nào thưa ông?
– Tại sao anh muốn biết?
– Tôi muốn tối ưu hóa một số không gian trong phòng khám của ông nếu tôi biết được công việc của ông thế nào?
– Tốt, vậy mai anh đến theo tôi cả ngày nhé!
Đó là ngày đầu tiên tôi đi theo (shadow) một bác sĩ Mỹ. Buổi sáng, tôi gặp bác sĩ Snyder tại phòng ăn, uống cà phê, xem sơ qua danh sách bệnh nhân và bắt đầu thăm khám. Bác sĩ Snyder đưa tôi một cái áo khoác trắng kêu tôi mang vào. Tôi lóng ngóng mang vào, chưa biết gài nút sao cho vừa thì bác sĩ Snyder đã chỉnh lại nút cho tôi.
– Anh nhìn giống bác sĩ lắm. – Ông cười nói.
Tôi có cảm giác mình là bác sĩ thật khi đi khám chung với bác sĩ Snyder. Bệnh nhân đứng lên bắt tay chào cả hai chúng tôi với ánh mắt kính trọng.
Tôi chú ý từng câu chuyện của bệnh nhân và cảm nhận một thế giới đang từ từ mở ra trước mắt mình. Mỗi bệnh nhân như một khu vườn và bác sĩ Snyder cẩn thận mở cửa bước vào. Ông dọn dẹp, điều chỉnh cây cỏ, và tỉa tót khu vườn thêm ngăn nắp sau khi thăm. Tôi đi theo sau ông, ngó vào các “khu vườn” và tự hỏi sao mình không thử làm người chăm sóc chúng.
Tôi nhận ra sự thú vị của ngành y khi quan sát cách nói chuyện của bác sĩ Snyder. Ông đem những kiến thức Y khoa bao la như trời biển chuyển thành những câu giải thích dễ hiểu đến không ngờ. Ông giải thích bệnh tim mạch bị nghẽn do mỡ như ống cống bên thiết kế chúng tôi bị nghẹt do rác.
Trung bình mỗi bệnh nhân ông khám khoảng 10 phút. Ông khám liên tục từ sáng đến trưa, nghỉ ngơi một chút, và buổi chiều lặp lại chuỗi công việc khám bệnh. Một tuần, bác sĩ Snyder còn vào bệnh viện vài buổi để làm tư vấn (consult) chuyên khoa, còn lại ông dành phần lớn thời gian tại phòng khám.
Tôi về nhà vẽ ra phác đồ di chuyển của bác sĩ Snyder và tìm ra một vài nơi ông hay đi đến mà không cần thiết hay ông phải đi vòng quá nhiều. Tôi tìm cách tối ưu hóa các bước đi của bác sĩ để giảm tối đa thời gian thừa phí. Ví dụ như phòng siêu âm tim lúc đó cách xa phòng đọc phim và phòng điện tâm đồ (EKG) nên tôi đề nghị làm một phòng đa năng lớn để gom các test và thủ thuật lại, dùng các màn treo để cách ly giường bệnh.
Về sau, công việc thiết kế phòng khám chiếm gần hết thời gian thiết kế của tôi tại AMDG. Tôi đi theo bác sĩ Snyder thường xuyên hơn. Các thiết kế nhanh chóng được triển khai theo ý của bác sĩ Snyder và sếp tôi. Thoáng một cái, phòng khám cũ kỹ năm nào của bác sĩ Snyder giờ nhìn giống như một trung tâm spa khi bước vào với dàn đèn chùm, bộ ghế êm ái cao vừa phải, sàn gỗ cao cấp chống trượt, các buồng khám cửa kính mờ lịch sự, phòng test đa năng với màn treo cách ly. Tôi đi một vòng gật gù cảm nhận công trình mình vẽ đã thành hình.
Hôm tạm biệt bác sĩ Snyder, tôi run run hỏi ông:
– Ông có thể cho tôi đi theo thêm một buổi nữa không?
– Tại sao? Tôi thấy phòng khám anh thiết kế được lắm mà? – Bác sĩ Snyder nói.
– Ý tôi không phải là thiết kế. Tôi muốn tìm hiểu về nghề bác sĩ.
– Tốt, anh cứ trở lại tuần sau nhé!
Buổi đi theo bác sĩ Snyder tiếp tục gieo mầm hy vọng cho tôi trở thành bác sĩ. Bác sĩ Snyder vẫn đưa tôi chiếc áo khoác trắng và dẫn đi từng phòng khám bệnh chung. Nhưng lần này, ông giải thích kỹ hơn về bệnh lý và mời tôi vào hẳn từng “khu vườn” của bệnh nhân. Ông cẩn thận chỉ tôi thấy những cây hư và xấu, kết cấu từng khu vườn, và chỉ tôi cách ông sẽ dọn.
– Làm sao trở thành một bác sĩ giỏi? – Tôi hỏi.
– Bí quyết để làm một bác sĩ tốt là luôn luôn lắng nghe bệnh nhân. Vậy thôi!
Sau này, khi hướng dẫn các em sinh viên trong văn phòng và bệnh viện về ngành Y, tôi mong rằng sẽ có vài em thấy được người bệnh như những khu vườn tuyệt đẹp mà chúng tôi được phép vào chỉnh sửa. Và biết đâu, sẽ có vài em quyết định học thành bác sĩ.
Tôi nhận ra mình rất may mắn khi có bác sĩ Snyder hướng dẫn giới thiệu rất kỹ về ngành Y. Nếu không có ông, có lẽ tôi sẽ không thấy được ngành Y tuyệt vời và sẽ không có quyết tâm theo đuổi đến cùng như vậy.
Hình ảnh: phòng khám Dr. Wynn Tran tại Mỹ.
