18/12/2018
Böbrek Taşı Belirtileri Nelerdir?
Çok küçük böbrek taşları herhangi bir belirtiye yol açmadan (keskin uçları bulunmuyorsa) idrarla birlikte vücuttan atılır. Böbrek taşının neden olduğu belirtiler genellikle, taş böbrekte sıkıştığında, böbreği mesaneye bağlayan üst idrar kanalında ilerlemeye başladığında ve enfeksiyona yol açtığında ortaya çıkar.
En sık görülen belirti ise, karnın yan tarafına doğru (böbreklerin bulunduğu bölge) veya belin üst kısmının sol veya sağ kısmında meydana gelen ağrılardır.
Ağrılar sizi acil servise götürecek kadar şiddetli olabilir ve birkaç dakikadan birkaç saate kadar sürebilir. Aniden başlayan bu ağrılar ara ara kesilir ve iki ağrı arasında herhangi bir ağrı görülmeyebilir.
Böbrek Taşı Nedir?
Normalde, idrarla birlikte vücuttan atılması gereken bazı maddeler yoğunlaşarak böbreklerde birikmeye başlarsa, önce kristal zerreciklerine benzer bir form alır, daha sonra bu zerrecikler birleşerek büyür ve sert “böbrek taşına” dönüşür.
Ancak her zerrecik birleşerek büyüyecek diye bir kural yoktur ve küçük böbrek taşları böbreklerde, mesanede ve idrar yolunda herhangi bir soruna yol açmadan idrarla birlikte atılabilir.
İdrarla atılamayacak kadar büyüyen büyüyen böbrek taşları böbrekte, mesanede ve idrar yolunda şiddetli ağrılara neden olur.
Yeterli miktarda su içmemek böbrek taşı oluşumu riskini önemli oranda artırır. Günde 1 litreden az idrar yapıyorsanız, böbrek taşı sorunu yaşama olasılığınız yüksek olarak kabul edilir.
Böbrek taşını oluşturan maddeler böbrek taşının türüne göre değişmektedir.
Kalsiyum Taşları: Kalsiyum birikmesine bağlı olarak görülen böbrek taşları en sık görülen böbrek taşı formudur. Genellikle 20-30 yaş arası erkeklerde görülür.
Taşı oluşturan kalsiyum, oksalat, fosfat ve karbonat gibi maddelerle birleşebilir. Kalsiyumla en çok birleşen ve böbrek taşı oluşumunda önemli bir rolü olan oksalat, ıspanak gibi bazı gıdalarda ve C vitamini takviyelerinin çoğunda bulunmaktadır. İnce bağırsak hastalıkları, kalsiyum birikmesiyle oluşan böbrek taşı riskini yükseltmektedir.
Ayrıca yüksek seviyelerde D vitamini, paratiorit bezinin aşırı çalışması, böbrek hastalıkları ve bazı kanser türleri böbreklerde kalsiyum birikimine neden olabilir.
Sistin Taşları: İdrarda sistin bulunmasına sebep olan metabolik bir hastalık olan “sistinüri” böbrek taşı nedenleri arasındadır. Hastalık nedeniyle idrarda bulunan sistin oranı artar ve böbrek taşı oluşumu için uygun ortamı hazırlar.
Sistinüri genetik bir hastalıktır, nesiller boyu devam eder. Kadın ve erkekleri aynı oranda etkileyen sistin taşları, diğer böbrek taşlarına oranla oldukça az görülür.
Strüvit Taşları: Bir mineral olan “strüvit”in böbrekte birikmesiyle oluşan böbrek taşları genellikle, tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonu yaşayan kadınlarda görülür. Oldukça büyüyebilen bu taşlar böbrek, idrar yolu ve mesaneyi tıkayabilir.
Ürik Asit Taşları: Gut hastalığı olanlarda ve kemoterapi görenlerde sık görülen ürik asit taşları erkeklerde daha yaygındır.
Diğer Nedenler: Böbrek taşı büyük oranda idrarda bulunan maddelerin yoğunluğunun artması neticesinde görülen bir sorundur. Ürik asit, sistin, kalsiyum oksalat ve diğer minerallerin seviyesi yükseldiği zaman böbrek taşı oluşumu için uygun bir ortam oluşur.
Bu minerallerin yoğunluğu çeşitli hastalıklara bağlı olarak artabileceği gibi yetersiz sıvı tüketiminin de böbrek taşı oluşumunu tetiklediği bilinmektedir.
Magnezyum, sitrat, bazı enzimler ve pirofosfat, böbrek taşı oluşumunu önleyen bileşenlerdir. Bu vitamin ve mineral eksikliklerinde böbrek taşı riski yükselmektedir.
Böbrek Taşı Belirtileri
Taş, üst idrar yoluna inmedikçe herhangi bir belirti yaşamayabilirsiniz. Ancak taş idrarla birlikte mesaneye ulaşmak için üst idrar kanalına çıktığında, kanalı tıkayarak idrarın mesaneye ulaşmasını kısmen önleyebilir. İşte böbrek taşı belirtileri bu noktada ortaya çıkar.
Ağrı: Karın bölgesinde, yanlarda veya sırtın alt kısmında, bıçak gibi giren şiddetli ağrılar görülebilir. Ağrılar aniden gelir ve birden hafifleyebilir.
Ağrı uzun veya kısa süreli olabilir. İki ağrı dönemi arasında herhangi bir ağrı yaşanmayabilir. Ağrı kasık bölgesine ve te**islere inebilir. Hasta ağrı anında ağrının hafiflemesine yarayacak bir duruş pozisyonu bulamaz ve genellikle ayakta durur.
Ağrıların şiddeti taşın büyüklüğüyle doğru orantılı değildir. Örneğin, çok küçük fakat keskin uçları bulunan kristal formunda bir böbrek taşı şiddetli ağrılara neden olabilir.
İdrar Rengi: İdrar normalden koyu, bulanık ve kokulu olabilir. idrarda kan görülebilir.
Sık İdrara Çıkma: Taş, üst idrar yolundan mesaneye doğru ilerledikçe hasta daha sık idrara çıkma ihtiyacı hissedebilir. İdrar sırasında yanma yaşanabilir.
Diğer Belirtileri: Kusma ve mide bulantısı böbrek taşı belirtileri arasındadır.
Böbrek taşı üst idrar yolunu tıkarsa böbrek enfeksiyonuna neden olabilir ve bu durumda aşağıdaki belirtiler görülebilir;
Sırtın alt bölümünde ağrı
38 derece veya üstünde yüksek ateş
Titreme
Mide bulantısı ve kusma
Kokulu idrar
İdrar sırasında ağrı
Sık idrara çıkma isteği
İshal
Böbrek Taşı ve Beslenme
Böbrek taşı oluşumunu, doğru beslenme programı ve yeterli miktarda sıvı tüketilerek büyük oranda önlenebilir. Taşın türüne bağlı olarak farklı beslenme programları oluşturulabilir.
Kalsiyum Oksalat Taşları: Bu taşlardan korunmak için sodyum, hayvansal protein, kalsiyum ve oksalatın azaltılması önerilir.
Kalsiyum Fosfor Taşları: Sodyum, hayvansal protein ve kalsiyum azaltılmalıdır.
Ürik Asit Taşları: Yumurta, et ve balıktan alınan hayvansal protein sınırlandırılmalıdır.
Böbrek Taşı Tedavisi
Böbrek taşı tedavisinde izlenecek yöntem taşın büyüklüğüne ve yarattığı rahatsızlığa göre değişmektedir. Küçük böbrek taşları alınan sıvı miktarı arttırılarak idrarla birlikte vücuttan atılır.
Taşın türüne bağlı olarak taş formasyonunu azaltan ve büyümüş taşların bölünmesine yardımcı olan ilaçlar kullanılabilir. Bu ilaçlarla birlikte idrar söktürücü ilaçların kullanılması önerilebilir.
Böbrek taşı ameliyatı, böbrek taşı normal yollarla vücuttan atılamıyorsa, büyüyorsa, idrar akışını engelliyorsa ve ağrılar kontrol edilemiyorsa başvurulan yöntemdir.
Ameliyat türü, taşın büyüklüğüne ve bulunduğu bölgeye göre değişir.
Litotripsi: Bu yöntemde, böbrek ve üst idrar yolunda bulunan küçük taşlar şok dalgaları ile parçalanır. Küçülen taşların idrar yoluyla atılması hedeflenir.
Perkütan Nephrolithotomy: Küçük bir kesikle vücuda sokulan endoskopi ile yapılan böbrek taşı ameliyatıdır. Bu ameliyat çoğunlukla böbreğe yakın büyük taşların alınması için yapılır.
Ureteroscopy: Ciltte bir kesik açılmadan gerçekleştirilen ve alt idrar yolundaki taşların temizlenmesinde kullanılan müdahale yöntemidir.
Hatırlanması Gerekenler
Yan tarafta, karın bölgesinde ve belin süt kısmında ( bir yana doğru yoğunlaşan) ağrılar böbrek taşının en çok görülen belirtisidir. Taş nedeniyle idrarda kan ve idrar sırasında ağrı oluşabilir.
Böbrek taşları, doğru beslenme ve yeterli miktarda su tüketimi ile büyük oranda önlenebilir.