23/05/2026
Có người sinh ra đã ở vạch xuất phát khác nhau rồi. Có đứa lớn lên trong nhà đầy sách, cha mẹ dẫn đi đây đi đó, dạy tiếng Anh từ nhỏ. Có đứa mới lớp 8 đã nghỉ học phụ hồ, tối ngủ nghe tiếng nhậu với tiếng chửi nhau. Hai đứa cùng chạy, nhưng đôi giày khác nhau xa lắm.
Tui xuất phát điểm con nhà nghèo ở quê tỉnh lẻ nên tui hiểu cái cảm giác tự ti của những đứa trẻ có điểm xuất phát thấp. Những đứa trẻ con nhà giàu ở thành phố, sáng đi học có tài xế chở, chiều học thêm tiếng Anh với ông Tây mắt xanh mũi lõ. Nó nói “hello” từ năm lớp mầm, còn tụi tui lớp 10 mới được đọc “he-lo” mà tim đập như đi tỏ tình.
Nên trưởng thành rồi, tui ít phán xét ai lắm. Có đứa chậm không phải vì lười. Mà vì nó phải tự học hết mọi thứ từ đầu. Tự học cách giao tiếp. Tự học cách kiếm tiền. Tự học cách tin rằng mình cũng xứng đáng được yêu thương.
Trong khi có người từ nhỏ đã được dạy: “Con cứ tự tin lên”. Còn có người lớn lên chỉ nghe: “Mày thì làm được cái gì”. Hai câu đó… khác nhau cả một đời người.
Có đứa cuối tuần đi nhà sách. Có đứa đi phụ hồ. có đứa được ba mẹ chở đi du lịch. Có đứa phải ở nhà coi em để mẹ đi bán hàng. Có đứa được hỏi: “Con thích học ngành gì?” Có đứa chẳng ai hỏi mà tự nghĩ: “Học ngành nào ra trường nhanh để kiếm tiền”.
Có những đứa trẻ chưa kịp mơ đã phải lo sống. Nên người ta hay nhìn tụi nhỏ rồi nói: “Sao thiếu tự tin quá”.
Ủa… một đứa từ nhỏ tới lớn toàn nghe tiếng nợ nần, tiếng cãi nhau, tiếng đời đè lên vai ba mẹ… thì lấy đâu ra tự tin dữ vậy trời?
Tự tin cũng cần được nuôi dưỡng chứ. Nó giống cái cây kiểng vậy. Phải được tưới nước, được đem ra ánh sáng, được người ta khen: “Ủa cây này đẹp nghen”.
Còn nhiều đứa nhỏ lớn lên như cỏ ven đường. Mưa thì dập. Nắng thì khô. Vậy mà vẫn cố sống.
Tui từng gặp nhiều sinh viên nghèo học rất giỏi. Giỏi thiệt. Có đứa học bổng liên tục, nói chuyện thông minh hơn cả mấy ông manager bụng bia ngồi trong văn phòng máy lạnh.
Nhưng kỳ lạ là các bạn ấy luôn có cảm giác mình “không thuộc về”. Đi vô khách sạn sang trọng thì bước chân nhỏ lại. Cầm dao nĩa ăn steak mà căng thẳng hơn thi đại học. Gặp người giàu thì nói chuyện dè dè.
Tại vì từ nhỏ các bạn ít được sống trong cảm giác “mình có giá trị”. Có đứa lần đầu đi máy bay ngồi sát cửa sổ mà không dám chụp hình vì sợ người ta biết mình quê mùa.
Có đứa được học bổng toàn phần mà tối vẫn chạy ship đồ ăn. Vì trong đầu luôn có nỗi sợ: “Lỡ mai hết tiền thì sao?”
Người xuất phát điểm thấp thường sống như vậy. Lúc nào cũng thủ thế. Lúc nào cũng sợ cuộc đời lấy lại những gì vừa cho mình.
- st-
