04/09/2026
Lão nói thật: có những lúc, chậm lại còn quý hơn cả thuốc bổ
“Sống chậm lại, ăn chậm hơn, thở chậm hơn…”
Nghe thì đơn giản quá phải không mọi người? Nhưng sau hơn 40 năm làm nghề, tiếp xúc với không biết bao nhiêu người bệnh, Lão càng ngày càng thấy một điều: nhiều khi cơ thể không chỉ cần thuốc, mà còn cần chính người chủ của nó biết dừng lại và chăm sóc mình. Lão nói điều này không phải để mọi người bỏ thuốc hay xem nhẹ việc điều trị. Bệnh thì vẫn phải khám, cần thuốc thì vẫn phải dùng thuốc đúng chỉ định.
Lão không muốn mọi người cứ hễ thấy trong người mệt một chút là lại đi tìm một thứ thuốc bổ, một loại thực phẩm chức năng, một bài thuốc thật đắt tiền… mà quên mất những điều rất căn bản mình có thể làm mỗi ngày.
1. Lão gặp rất nhiều người bệnh… nhưng ít người thật sự được nghỉ
Có những người đến gặp Lão, uống thuốc rất đều, ăn uống cũng chẳng thiếu thứ gì, vậy mà người lúc nào cũng mệt. Hỏi kỹ mới biết: Sáng mở mắt là vội vàng với công việc, bữa sáng ăn qua loa, trưa ăn thật nhanh để còn làm, tối về người đã mệt nhưng đầu óc vẫn không chịu nghỉ. Nằm xuống lại cầm điện thoại, nghĩ chuyện ngày mai, chuyện công việc, chuyện gia đình… Cơ thể nằm xuống nhưng cái tâm vẫn chạy.
Lão nhiều lần nhìn người bệnh như vậy mà thấy thương. Bởi có khi họ không thiếu tiền mua thuốc, không thiếu điều kiện để chăm sóc bản thân, chỉ thiếu một chút thời gian dành cho chính mình. Người ta chăm con, chăm cha mẹ, chăm công việc, chăm đủ thứ… Nhưng lại quên mất rằng cơ thể này cũng cần được chăm.
2. Ăn chậm một chút – cũng là đang thương cái dạ dày của mình
Lão vẫn hay nói với người bệnh dạ dày rằng: Đừng chỉ hỏi Lão “ăn gì để khỏi bệnh”, mà hãy thử nhìn lại mình đang ăn như thế nào. Một bữa cơm mà vừa ăn vừa xem điện thoại, vừa ăn vừa lo công việc, nhai chưa kỹ đã nuốt… thì dù món ăn có bổ đến đâu, cơ thể cũng chưa chắc đã tiếp nhận được tốt.
Lão không bắt mọi người phải ăn uống cầu kỳ. Một bữa cơm bình thường thôi nhưng ngồi xuống ăn tử tế, nhai chậm hơn, ăn vừa đủ, bớt điện thoại xuống, đừng để đầu óc căng thẳng trong suốt bữa ăn, đó cũng là một cách dưỡng Tỳ Vị rất giản dị.
Lão làm nghề thuốc nên càng ngày càng thấm một điều: thuốc có thể hỗ trợ khi cơ thể đã sinh bệnh, nhưng thói quen sinh hoạt mới là thứ đi cùng mình mỗi ngày.
3. Thở chậm lại – để cho cả người được “hạ xuống”
Mọi người thử ngay lúc đọc đến đây cũng được. Ngồi yên một chút, hít vào nhẹ nhàng bằng mũi, rồi từ từ thở ra, không cần cố gắng quá. Chỉ cần làm vài nhịp, để ý xem hơi thở của mình đang gấp hay chậm.
Lão gặp nhiều người lúc nào cũng trong trạng thái căng. Vai nhô lên, mặt căng, hơi thở ngắn, nói chuyện cũng nhanh. Người như vậy đôi khi không nhận ra rằng chính mình đang sống trong trạng thái căng thẳng suốt cả ngày.
Lão thường khuyên mọi người mỗi sáng hoặc trước khi ngủ dành vài phút ngồi yên, thở chậm, thả lỏng cơ thể.
Không phải phép màu.
Không phải cứ thở vài lần là khỏi bệnh.
Nhưng đó là một khoảng nghỉ để mình quay trở về lắng nghe cơ thể mình. Và Lão nghĩ, điều này ai cũng xứng đáng có.
4. Sống chậm không có nghĩa là sống lười
Có người nghe “sống chậm” lại nghĩ là bỏ hết công việc, không phấn đấu nữa. Không phải. Lão muốn nói đến một chuyện khác: Làm việc thì tập trung làm việc. Ăn thì tập trung ăn. Nghỉ thì thật sự nghỉ. Đừng để thân ở một nơi mà tâm lại chạy đi mười nơi.
Buổi sáng thức dậy, nếu có thể, đừng bật dậy ngay lập tức. Cho mình vài chục giây, hít thở nhẹ, cảm nhận cơ thể, rồi hãy bước xuống giường. Buổi tối trước khi ngủ, thử đặt điện thoại sang một bên sớm hơn một chút, nằm yên, thả lỏng. Để cho một ngày dài thực sự kết thúc.
Những việc ấy chẳng tốn bao nhiêu tiền. Nhưng lại cần một thứ mà thời nay nhiều người rất thiếu: sự kiên nhẫn với chính mình.
5. Lão làm nghề thuốc, nhưng Lão không muốn người bệnh phụ thuộc vào thuốc
Đây là điều Lão luôn tự nhắc mình trong suốt những năm làm nghề. Một người thầy thuốc có thể kê cho người bệnh một bài thuốc. Nhưng nếu chỉ kê thuốc mà không giúp họ hiểu vì sao mình bệnh, phải ăn uống thế nào, nghỉ ngơi ra sao, thay đổi thói quen thế nào… thì Lão thấy vẫn chưa đủ.
Lão thương người bệnh nên mới hay nói những chuyện tưởng như rất nhỏ. Và quan trọng nhất là đừng đợi đến khi cơ thể lên tiếng thật to mới bắt đầu quan tâm đến nó. Thuốc tốt rất quý. Nhưng nếu có thể phòng bệnh từ những điều đơn giản trong cuộc sống thì đó mới là điều Lão mong muốn nhất.
Nếu cơ thể đang có bệnh, vẫn cần thăm khám và điều trị phù hợp. Nhưng bên cạnh thuốc, xin mọi người cũng đừng quên thứ thuốc rất quý mà chính mình có thể trao cho cơ thể mỗi ngày: một nếp sống điều độ và một cái tâm bớt vội vàng.
Lão làm nghề này lâu rồi, càng làm lâu càng thấy: Chăm người bệnh không chỉ là chữa một căn bệnh. Mà còn là giúp một người biết cách sống để cơ thể của họ được khỏe hơn, nhẹ nhàng hơn. Vậy nên hôm nay, nếu chưa biết bắt đầu chăm mình từ đâu… Thì bắt đầu bằng một việc rất nhỏ thôi: Ăn chậm lại một chút. Thở chậm lại một chút. Và thương mình nhiều hơn một chút.
Bác sĩ CKII Lê Hữu Tuấn - CCHN số 001674/BYT-CCHN
Trung tâm Nghiên Cứu và Ứng Dụng Thuốc Dân Tộc, GPHĐ số 226/HNO-GPHĐ
