09/04/2022
THỨC ĂN LÀ THUỐC – dưới góc nhìn của Đông y và dinh dưỡng học
Theo Đông Y, thức ăn cũng chính là các vị thuốc. Việc ăn uống theo Đông Y được tổ chức hài hòa, tinh vi và vô cùng giản dị.
Đối với Đông Y, một vị thuốc hay một món ăn có 3 tính chất : Tính, Khí, Vị. (Thực dưỡng Ohsawa chỉ có 1 tính chất, đó là Tính, Âm hay Dương ).
- Tính : là nói về tính chất Âm Dương, Hàn Nhiệt. Ví dụ có món ăn cay nóng, có món ăn thanh mát.
- Khí : Là nói đến sự tác Thăng - Giáng của thức ăn đối với cơ thể. Ví dụ có món ăn vào tăng hưng phấn, có món ăn vào thì hạ hỏa.
- Vị : Là Ngũ Vị (chua, cay, ngọt, mặn, đắng) ứng với Ngũ Hành và Ngũ Tạng.
Tuy nhiên, không phải ai cũng biết nghề thuốc, và không phải lúc nào ăn uống cũng phải mất thì giờ đi xác định Tính, Khí. Vì thế các thầy Đông Y khuyên, trong các bữa ăn chỉ cần có đầy đủ Ngũ Vị là được. Vì Ngũ Vị là đã chứa các thành phần cho Ngũ tạng. Ngũ vị tuân theo quy luật của Ngũ Hành nên đã tự sinh-khắc, chuyển hóa để Quân Bình Âm Dương. Ngoài ra, các thầy Đông Y cũng khuyên việc uống nước. Uống nước thì đừng uống nước lọc, mà nên uống nước có đủ các yếu tố là : có Màu, có Mùi, có Vị (Các loại trà thảo mộc). Như thế vừa thanh nhiệt giải độc, vừa lợi tiểu, khỏe thận.
Giản dị, dễ áp dụng nhưng rất hiệu quả và ăn toàn.
THỨC ĂN LÀ THUỐC - Quan điểm đó là của ông tổ Y học phương Tây Hypocrates các bác sỹ trên toàn thế giới vẫn tuyên thệ lời thề Hypocrates. Nhưng tuyên thệ là một chuyện, thực hiện lại là chuyện khác.
Bây giờ người ta đang dùng thuốc thay thức ăn, chứ không còn coi thức ăn là thuốc. Nhiều người không chịu bồi bổ dinh dưỡng, mà chỉ nhăm nhăm tin dùng "thuốc tốt". Thử hỏi, nếu thuốc thay được thức ăn thì còn ai cần làm nông nghiệp làm gì ?
Nhưng không phải cứ thức ăn tốt, ăn thức ăn bổ dưỡng vào là tự nhiên tốt, vấn đề nằm ở chỗ tiêu hóa và chuyển hóa thức ăn trong cơ thể chúng ta. Có bệnh nhân hỏi tôi có nên ăn Yến không. Tốt hay không thì còn phải xem khả năng chuyển hóa thế nào. Nếu hệ thống chuyển hóa của cơ thể tốt, ăn bát cơm trắng cũng ngon và khỏe. Nếu hệ thống chuyển hóa không tốt, càng ăn đồ bổ dưỡng thì càng làm hại tiêu hóa. Các bạn chắc cũng biết tại sao có người đi ngoài ra phân sống chứ ? Thậm chí ăn đậu đen, lúc đi ngoài còn nguyên hạt đậu. Tiêu hóa kém thế thì ăn gì được ?
Theo Đông y, mọi vấn đề bệnh tật là do mất Quân Bình gây ra. Ví dụ bụng bị lạnh (Hàn) gây đau bụng, vì thế cần làm ấm nóng bụng để hết lạnh thì khỏi đau bụng. Ví dụ Gan mà nóng gây mẩn ngứa thì dùng những thứ thanh nhiệt để làm mát Gan,....
Đông y đã qui loại thức ăn theo Ngũ Hành và coi thức ăn là thuốc từ rất lâu đời. Các cụ nhà ta xưa kia coi vườn nhà là "tủ thuốc". Ngũ hành âm dương không chỉ có tương sinh (Kim sinh thủy, thủy sinh mộc, mộc sinh hỏa, hỏa sinh thổ, thổ sinh kim) mà còn có tương khắc (thủy khắc hỏa, hỏa khắc kim, kim khắc mộc, mộc khắc thổ, thổ khắc thủy). Vì thể sử dụng thực phẩm phải đảm bảo tính quân bình.
"Cái gì Quá đều không tốt".
Có một điểm đặc biệt điển hình ứng dụng trong ăn uống, đó là bát nước chấm. Phải nói rằng đây là sự khác biệt của ẩm thực Việt so với thế giới. Nhiều món ăn ngon hay không lại phụ thuộc vào món nước chấm. Ngoài ra, sự tổng hòa Ngũ hành và Quân bình của nước chấm làm cho người Việt ăn được và tiêu hóa được thức ăn. Ví dụ nước chấm ốc khiến chúng ta ăn ốc có tính Hàn mạnh nhưng nước chấm ốc "khử" được tính Hàn của ốc, nên chúng ta không sợ bị đau bụng vì ăn ốc.
Dinh dưỡng học cũng chú ý đến sự cân bằng trong cơ thể. Cái gì quá đều không tốt. Thừa cái này sẽ dẫn đến thiếu cái khác. Thừa mỡ sẽ dẫn đến thiếu cơ, thiếu nước. Thừa mỡ sẽ dẫn đến tim mạch, huyết áp, tiểu đường…Thừa chất béo xấu, thừa đường do thói quen ăn đồ ăn nhanh, chế biến sẵn sẽ dẫn đến Thiếu vitamin, khoáng chất dưỡng chất thực vật do ăn ít rau xanh, củ quả. Thiếu vi chất sẽ sinh ra vô số bệnh
Đông y và dinh dưỡng học đều lấy việc lập lại cân bằng cho cơ từ đó đẩy lùi bệnh tật. Ngoài việc dùng thức ăn làm thuốc, thì thức ăn luôn có vai trò vốn có của nó là cung cấp dinh dưỡng nuôi sống cơ thể. Những thứ thiết yếu cần cho cơ thể là Đường, Đạm, và chất Béo.
Có người bị gout, sau thời gian điều trị xong, hỏi đã ổn chưa thì trả lời "ổn rồi, nhưng từ giờ trở đi kiêng Đạm". Có người điều trị mỡ máu xong thì kiêng mỡ, có người dùng thuốc hạ đường huyết thì kiêng luôn ăn đường.
Nếu chữa bệnh là lập lại thể trạng Quân Bình, đưa cơ thể trở lại bình thường như trước khi có bệnh, thì sau khi khỏi phải được ăn uống bình thường chứ ? Tại sao chữa xong bệnh thì lại kèm theo phải kiêng đủ thứ ?
Chúng ta đều biết, cái lạnh của nước mình khó chịu hơn cái lạnh phương Tây. Bởi nước ta có khí hậu gió mùa, nên Phong khí rất mạnh. Nôm na cái lạnh của nó nó "động", nó "chạy" , chứ nó không "Tĩnh Lạnh" và cô quạnh như phương Tây. Bởi vậy muốn khắc chế được cái lạnh của mình thì phải không cho cái hàn nó chạy, phải xử lý nó ngay từ khi nó còn ở bên ngoài chứ để nó nhiễm lạnh vào bên trong là gay go to đấy.
Bởi vậy mùa đông cần làm ấm cơ thể từ bên trong để đẩy cái phong hàn không xâm nhập được vào trong cơ thể. Không phải ngẫu nhiên thiên nhiên ban tặng cho người dân xứ nóng này nhiều loại gia vị có tính Nhiệt thế. Nào là gừng, tỏi, ớt, riềng, tiêu,....toàn những gia vị cay nóng. Là để chúng ta dùng chính những gia vị cay nóng để chống chọi những khắc nghiệt trong cuộc sống.
Gừng, tỏi, ớt, riềng,... chỉ là những gia vị thực phẩm hàng ngày thôi. Nhưng đó cũng là thuốc tốt đấ!
Nên kết hợp thức ăn vị thuốc để bảo vệ và gia tăng sức khỏe bạn nhé.
